Bycanistes

Bycanistes[1]
Cabanis & Heine Sr., 1860[2]
Ilustracja
Dzioborożec baniastoczoły (B. subcylindricus)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

dzioborożcowe

Rodzina

dzioborożce

Rodzaj

Bycanistes

Typ nomenklatoryczny

Buceros bucinator Temminck, 1824

Synonimy
  • Pholidophalus Elliot, 1878[3]
  • Baryrhynchus Roberts, 1922[4]
  • Baryrhynchodes Strand, 1928[5]
Gatunki

6 gatunków – zobacz opis w tekście

Bycanistes – rodzaj ptaków z rodziny dzioborożców (Bucerotidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce[6].

Morfologia

Długość ciała 45–70 cm; masa ciała samic 413–1450 g, samców 463–1525 g[6].

Systematyka

Etymologia

  • Bycanistes: gr. βυκανιστης bukanistēs „trębacz”, od βυκαναω bukanaō „dmuchać w trąbkę”, od βυκανη bukanē „trąbka, róg wojenny”[7].
  • Pholidophalus: gr. φολις pholis, φολιδος pholidos „łuska”; φαλος phalos „róg, guz”[8], „hełm”[3]. Gatunek typowy: Buceros fistulator Cassin, 1850.
  • Baryrhynchus: gr. βαρυς barus „ciężki”; ῥυγχος rhunkhos „dziób”[9]. Gatunek typowy: Buceros cristatus Rüppell, 1835 (= Bycanistes brevis omissus J. Peters, 1945); młodszy homonim Baryrhynchus Lacordaire, 1866 (Coleoptera).
  • Baryrhynchodes: rodzaj Baryrhynchus Roberts, 1922; gr. -οιδης -oidēs „przypominający, podobny”[10]. Nowa nazwa dla Baryrhynchus Roberts, 1922.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki[11]:

  • Bycanistes brevis Friedmann, 1929 – dzioborożec srebrnolicy
  • Bycanistes subcylindricus (P.L. Sclater, 1871) – dzioborożec baniastoczoły
  • Bycanistes cylindricus (Temminck, 1831) – dzioborożec żółtodzioby
  • Bycanistes albotibialis (Cabanis & Reichenow, 1877) – dzioborożec białosterny
  • Bycanistes fistulator (Cassin, 1850) – dzioborożec piskliwy
  • Bycanistes bucinator (Temminck, 1824) – dzioborożec trąbiący

Przypisy

  1. ↑ Bycanistes, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ↑ J. Cabanis, F. Heine: Museum Heineanum: Verzeichniss der ornithologischen Sammlung des Oberamtmann Ferdinand Heine, auf Gut St. Burchard vor Halberstadt. Cz. 2: Schreivögel. Halberstadt: In Commission bei R. Frantz, 1859–1860, s. 171. (niem.).
  3. 1 2 D.G. Elliot: A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills. London: Published for the subscribers by the author [printed by Taylor and Francis], 1882, s. ryc. 32. (ang.).
  4. ↑ A. Roberts. Review of the Nomenclature of South African Birds. „Annals of the Transvaal Museum”. 8, s. 214, 1922. (ang.).
  5. ↑ E. Strand. Miscellanea nomenclatorica zoologica et paleontologica. „Archiv für Naturgeschichte”. 92A (8), s. 57, 1928. (niem.).
  6. 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Hornbills (Bucerotidae), version 1.1. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2025. DOI: 10.2173/bow.bucero1.01.1. (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  7. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Bycanistes [dostęp 2026-08-10].
  8. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Pholidophalus [dostęp 2026-08-10].
  9. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Baryrhynchus [dostęp 2026-08-10].
  10. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Baryrhynchodes [dostęp 2026-08-10].
  11. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Bucerotidae Rafinesque, 1815 – dzioborożce – Hornbills (wersja: 2024-10-04). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-10].

Bibliografia

  • The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).