Bylica pontyjska

Bylica pontyjska
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Podrodzina	Asteroideae
Rodzaj	bylica
Gatunek	bylica pontyjska
	Nazwa systematyczna
	Artemisia pontica L.; Sp. Pl.: 847 (1753)
Synonimy
	Absinthium ponticum Garsault; Absinthium ponticum Besser; Absinthium tenuifolium Gaterau; Artemisia altaica Desf.; Artemisia balsamita Willd.; Artemisia grandiflora Fisch. ex Herder; Artemisia pallida Salisb.; Artemisia tenuifolia Moench;
	Absinthium ponticum Garsault; Absinthium ponticum Besser; Absinthium tenuifolium Gaterau; Artemisia altaica Desf.; Artemisia balsamita Willd.; Artemisia grandiflora Fisch. ex Herder; Artemisia pallida Salisb.; Artemisia tenuifolia Moench;

Bylica pontyjska (Artemisia pontica L.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Rodzimy obszar występowania to środkowa, południowa i wschodnia Europa oraz część Azji w strefie umiarkowanej (Syberia, Kazachstan, Chiny)^[4]^[3]. Rozprzestrzenił się też poza tym obszarem w zachodniej i północnej Europie oraz w Ameryce Północnej^[4]^[3]. W Polsce jest bardzo rzadki. Charakter prawdopodobnie naturalny mają stanowiska położone w Niecce Nidziańskiej. Za antropogeniczne uważane są nieliczne, rozproszone stanowiska zarejestrowane jednak w całym kraju^[5]^[6].

Morfologia

Pokrój: Pędy pokryte są cienkim, srebrzystoszarym filcem i tylko w dole są nagie. Łodygi osiągające do 100 cm wysokości wyrastają pojedynczo i po kilka z cienkiego, pełzającego kłącza^[7].
Liście: Dolna na ogonkach z uszkowatą nasadą, górne siedzące. Blaszki do 5 cm długości i 3 cm szerokości, 2-3-krotnie pierzastosieczne. Z wierzchu są one przylegająco owłosione i szarozielone, od spodu biało kutnerowate. Odcinki liści równowąskie, całobrzegie, o szerokości 0,5-1 mm i długości do 6 mm^[7].
Kwiaty: Żółte, z gruczołkami, zebrane w kuliste koszyczki o średnicy 3 mm, te z kolei tworzą w wąską i gęstą wiechę. Koszyczki są siedzące lub krótkoszypułkowe. Listki okrywy podługowate, obrzeżone błoniastym, nagim rąbkiem, poza tym filcowato owłosione^[7]^[8].
Owoce: Podługowato jajowate niełupki o długości ok. 1 mm^[7].
Gatunki podobne: Bylica austriacka Artemisia austriaca jest cała szaro filcowato owłosiona i ma łatki liści osiągające 5–15 mm długości. Rosnąca nad morzem bylica polna Artemisia campestris subsp. sericea jest biało filcowato owłosiona, ma koszyczki jajowate i kwiaty czerwonobrunatne^[9].

Biologia i ekologia

Bylina, hemikryptofit^[9]. Rośnie w murawach kserotermicznych na podłożu wapiennym. Kwitnie od sierpnia do września. Liczba chromosomów 2n=16^[5].

Zagrożenia i ochrona

Kategorie zagrożenia gatunku:

Kategoria zagrożenia w Polsce według Czerwonej listy roślin i grzybów Polski (2006)^[10]: E (wymierający); 2016: CR (krytycznie zagrożony)^[11].
Kategoria zagrożenia w Polsce według Polskiej czerwonej księgi roślin: CR (ang. critical, krytycznie zagrożone)^[12].

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
1 2 3 4 Artemisia pontica L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-07-13] .
1 2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-27].
1 2 Kaźmierczakowa R. 2001. Bylica pontyjska. s. 371-372. W: Polska Czerwona Księga Roślin, Kraków 2001. ISBN 83-85444-85-8.
↑ AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM. (red.), Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 73, ISBN 83-915161-1-3 .
1 2 3 4 WaldemarW. Żukowski WaldemarW., Artemisia L., Bylica, [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 294-295 .
↑ Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.
1 2 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2004, s. 487. ISBN 83-01-14342-8.
↑ Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
↑ Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 Artemisia pontica L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-07-13] .

[grin-4] 1 2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-27].

[CZK-5] 1 2 Kaźmierczakowa R. 2001. Bylica pontyjska. s. 371-372. W: Polska Czerwona Księga Roślin, Kraków 2001. ISBN 83-85444-85-8.

[6] AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM. (red.), Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 73, ISBN 83-915161-1-3 .

[zukowski-7] 1 2 3 4 WaldemarW. Żukowski WaldemarW., Artemisia L., Bylica, [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 294-295 .

[8] Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.

[klucz-9] 1 2 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2004, s. 487. ISBN 83-01-14342-8.

[10] Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.

[11] Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

[12] Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]