Cabyle

Cabyle

Καβύλη

Państwo	Bułgaria
Miejscowość	Kabile
Powierzchnia	60 ha
Dane historyczne
Okres	Starożytność
Datowanie	od ok. 2000 roku p.n.e. do ok. VI w. n.e.
Kultura	Trakowie, Grecy, Rzymianie
Położenie na mapie Bułgarii Cabyle
42°33′02″N 26°29′03″E/42,550556 26,484167

Cabyle, także Kabile (stgr. Καβύλη) – było znaczącym trackim, a następnie hellenistycznym i rzymskim ośrodkiem na terenach dzisiejszej Bułgarii, pełniącym przed podbojem rzymskim funkcję ważnego centrum gospodarczego i siedziby lokalnej dynastii.

Cabyle zostało założone ok. 2000 roku p.n.e. Nazwano je prawodpodobnie na cześć Bogini Matki (zob. Kybele)^[1].

Miasto biło własną monetę i odgrywało istotną rolę polityczną^[2]. Na przełomie IV i III w. p.n.e. było siedzibą trackiego władcy, Spartokosa^[1].

Kabile jest wzmiankowane na wielkiej inskrypcji w Seuthopolis^[3].

Filip II Macedoński założył na terenie podbitego trackiego miasta osadę typu polis^[4].

Miasto zostało zdobyte w 72 r. p.n.e. przez wojska Marka Terencjusza Warona Lukullusa w trakcie jego wyprawy przeciwko greckim polis na wybrzeżu Morza Czarnego. Około 46 r. n.e. Kabile znalazło się już w granicach Imperium Rzymskiego, lecz źródła na temat jego dziejów w kolejnych dziesięcioleciach są skąpe, co sugeruje okres poważnego upadku po zniszczeniach dokonanych przez armię Lukullusa. Odrodzenie nastąpiło w 136 r., kiedy na tym terenie ulokowano obóz wojsk pomocniczych, w którym stacjonowały m.in. cohors II Lucensium i cohors I Athoitorum, a pomiędzy III a połową V w. n.e. Kabile przekształciło się w umocnione miasto, kilkakrotnie niszczone przez najazdy barbarzyńskie, lecz odbudowywane aż do ostatecznego zburzenia przez Awarów pod koniec VI w^[2].

W okresie późnorzymskim Kabile stało się siedzibą biskupstwa, o czym świadczą odkrycia pozostałości bazyliki biskupiej z V w. z mozaikową posadzką^[2].

Przez Cabyle prawdopodobnie przebiegała rzymska droga łącząca Novae z Adrianopolis^[5].

Od 1927 roku obszar, na którym leżało Kabile, ma status zabytku narodowego. W 1969 roku został uznany za pomnik kultury o randze ogólnokrajowej oraz narodowy rezerwat archeologiczny, a w 1979 roku nadano mu również status terenu chronionego przyrodniczo^[6].

Współcześnie stanowisko o powierzchni około 60 ha stanowi rezerwat archeologiczny obejmujący pozostałości osady hellenistycznej i rzymskiej, wzgórze z domniemanym skalnym sanktuarium i potężnym murem obronnym, nekropole miejskie, rzymskie castellum na wzgórzu Hisarlaka z własnymi murami, budynkiem interpretowanym jako koszary, łaźniami i bazyliką, a także dodatkową, mniejszą łaźnią oraz dużym spichlerzem (horreum) u podnóża wzgórza Zajczy Wrych^[2].

Na terenie rezerwatu działa muzeum prezentujące znaleziska z miasta i jego nekropoli, w tym przedmioty odkryte podczas budowy autostrady Trakija, a przy wejściu wzniesiono rekonstrukcję drewnianej wieży, wykorzystywanej współcześnie jako scena podczas historycznych inscenizacji^[2].

Kabile znajduje się na liście 100 obiektów turystycznych Bułgarii^[6].