Calanais Standing Stones

Calanais Standing Stones
Callanish Standing Stones
Ilustracja
Państwo

 Wielka Brytania

Kraj

 Szkocja

Miejscowości

Callanish (Calanais)

Położenie na mapie Hebrydów Zewnętrznych
Mapa konturowa Hebrydów Zewnętrznych, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Calanais Standing Stones”
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa konturowa Wielkiej Brytanii, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Calanais Standing Stones”
Położenie na mapie Szkocji
Mapa konturowa Szkocji, po lewej znajduje się punkt z opisem „Calanais Standing Stones”
Ziemia58°11′52″N 6°44′43″W/58,197778 -6,745278

Calanais Standing Stones lub Callanish Standing Stones – kompleks menhirów z epoki neolitu położony na wyspie Lewis and Harris, w krainie Lewis, w Szkocji (Wielka Brytania)[1]. Położony jest nieopodal wsi Callanish (gael. Calanais)[2], około 20 km na zachód od miasta Stornoway[1]. Należy do najlepiej zachowanych zabytków prehistorycznych w kraju[3].

Historia

Kompleks został wzniesiony 2900–2600 lat p.n.e. Badania archeologiczne wykazały, że już wcześniej w okolicy prowadzona była działalność rolnicza, choć nie odnaleziono dotychczas śladów po żadnej osadzie[4]. Nieznane jest przeznaczenie budowli, mogła ona służyć jako obserwatorium astronomiczne[1].

Grobowiec zlokalizowany w obrębie kompleksu został zrabowany w epoce brązu, prawdopodobnie w II tysiącleciu p.n.e. Kompleks mógł pozostawać w użyciu w celach rytualnych przez około dwa tysiąclecia, do około 1200–800 roku p.n.e. Około 1000 roku p.n.e., wraz z ochłodzeniem i zwiększoną wilgotnością klimatu, zaczęła pokrywać go narastająca warstwa torfu[4].

Najstarszy współczesny opis kompleksu, autorstwa Johna MacCullocha, pochodzi z 1819 roku. Wynika z niego, oraz z kilku innych prac z pierwszej połowy XIX wieku, że obszar zasypany był przez około 1,5-metrową warstwę torfu, tak, że widoczna była jedynie górna część poszczególnych głazów. Ówcześni autorzy odnotowali kilka dodatkowych głazów, które zostały w późniejszym czasie usunięte, prawdopodobnie w ramach prac rolnych. Przykrywający głazy torf usunięty został w 1857 roku, z inicjatywy właściciela ziemskiego Jamesa Mathesona. Przy tej okazji odkryto kamienny kopiec kryjący komorę grobową. Dwa powalone kamienie podniesione zostały w 1857 i 1982 roku[4].

W 1882 roku kompleks został objęty ochroną jako zabytek archeologiczny (scheduled monument)[4]. Był to jeden z 68 obiektów wymienionych w ustawie, która zapoczątkowała ochronę zabytków w Wielkiej Brytanii (Ancient Monuments Protection Act 1882)[5][6]. W latach 1980–1986 przeprowadzone zostały tu wykopaliska archeologiczne[5]. Od 1995 roku działa tu centrum obsługi turystów[3].

Opis

Kompleks obejmuje około 53 menhiry, ułożone na planie krzyża. W środkowej części znajduje się krąg trzynastu kamieni[3]. W kierunku wschodnim, południowym i zachodnim rozchodzą się od niego promieniście pojedyncze rzędy kamieni. W kierunku północnym dwa równoległe do siebie rzędy kamieni tworzą „aleję” o długości 83 m. Wewnątrz kręgu stoi pojedynczy megalit o wysokości 4,8 m[7] oraz niewielki kamienny kopiec kryjący pustą komorę grobową, zrabowaną w czasach starożytnych[4]. Kamienie zbudowane są z występującego lokalnie gnejsu[3].

W pobliżu znajduje się co najmniej 11 innych, mniejszych kręgów kamiennych[7].

Galeria

Przypisy

  1. 1 2 3 Calanais Standing Stones. Historic Environment Scotland. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  2. ↑ Calanais. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 Callanish Standing Stones. Gazetteer for Scotland. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  4. 1 2 3 4 5 Calanais or Callanish Standing Stones. Historic Environment Scotland. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  5. 1 2 Calanais Survey and Excavation, 1979-88. Historic Environment Scotland, 2011-07-07. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  6. ↑ Ancient Monuments Protection Act 1882, legislation.gov.uk, s. 9–12 [dostęp 2026-03-15] (ang.).
  7. 1 2 Calanais Standing Stones – History. Historic Environment Scotland. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.