Celestyn Rydlewski
 | |
 major lekarz | |
| Pełne imię i nazwisko |
Celestyn Teodor Artur Rydlewski |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
5 kwietnia 1875 |
| Data i miejsce śmierci |
13 stycznia 1940 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
   | |
Celestyn Rydlewski (ur. 5 kwietnia 1875 w Jarocinie, zm. 13 stycznia 1940 w Poznaniu) – major lekarz Wojska Polskiego, doktor medycyny, poznański działacz społeczny i polityczny.
Życiorys
Urodził się w rodzinie Franciszka, mistrza malarskiego, i Marii ze Szkudlińskich. Ukończył w 1896 Gimnazjum Fryderyka Wilhelma w Poznaniu. Studiował medycynę we Wrocławiu i Greifswaldzie, gdzie w 1901 zdał egzamin królewski, a w 1909 uzyskał doktorat z medycyny. Podczas studiów działał w Towarzystwie Tomasza Zana, „Czerwonej Róży” i „Białym Orle”. Publikował artykuły polityczne na łamach „Dziennika Berlińskiego” i „Gońca Wielkopolskiego”. Za działalność narodową aresztowany i skazany wyrokiem sądu niemieckiego na miesiąc więzienia[1]. Był członkiem Ligi Narodowej w 1900 roku[2]. Działał w „Straży” i Radzie Głównej Ligi Narodowej.
W 1901 w Poznaniu otworzył praktykę lekarską. W latach 1905–1930 był prezesem drukarni polskiej, od 1915 członkiem kierownictwa Narodowej Demokracji. W latach 1916–1918 wcielony do Armii Cesarstwa Niemieckiego służył jako lekarz sztabowy (kapitan) w komisji poborowej w Poznaniu. Od jesieni 1918 związany był z tajną komendą Straży Obywatelskiej w Poznaniu. 10 listopada wszedł do Komitetu Obywatelskiego, który desygnował go do Rady Robotniczej i Żołnierskiej w Poznaniu, skupiającej żołnierzy Armii Cesarstwa Niemieckiego narodowości polskiej. Do chwili rozwiązania Wydziału Wykonawczego Rady, w lutym 1919 był jego przewodniczącym. Od kwietnia 1919 pełnił funkcję lekarza Naczelnej Komendy Straży Ludowej[1].
Uczestnik powstania wielkopolskiego. 30 października 1919 został wyznaczony Komisarzem Rządu Polskiego do ustalenia granic Wolnego Miasta Gdańska. Od 1 sierpnia 1920 do 1923 pełnił funkcję Komisarza Granicznego na granicy Wolnego Miasta Gdańska. Uczestnik III powstania śląskiego[3]. Od marca do czerwca 1921 był na Śląsku oficerem łącznikowym pomiędzy DOGen a Wojciechem Korfantym[1].
10 listopada 1921 został zwolniony do rezerwy. W 1924 został zweryfikowany majorem rezerwy ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów rezerwy sanitarnych, w grupie lekarzy. Posiadał przydział mobilizacyjny do 7 Batalionu Sanitarnego w Poznaniu. Dziesięć lat później, w tym samym stopniu i z tym samym starszeństwem, był oficerem pospolitego ruszenia z przydziałem mobilizacyjnym do Kadry Zapasowej 7 Szpitala Okręgowego w Poznaniu.
Aresztowany przez Niemców w październiku 1939, został osadzony w Forcie VII w Poznaniu i tam 13 stycznia 1940 zamordowany przez Niemców w egzekucji poza obrębem fortu[1][4]. Pochowany na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan w Poznaniu (kwatera 6-15)[5].
Był dwukrotnie żonaty. Po raz pierwszy od 1903 z Marią z Kasiewiczów (1876–1935[5]), z którą miał dzieci: Halinę (1904–1961), Bogdana (1906–1945), Aleksandrę (1908–1987), Marię (ur. 1914) i Stanisława (1918–1979). Po raz drugi, w 1937 ożenił się z Haliną Eis (1904–1946)[1], z którą miał córkę (1939–1940)[6].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)[7][8]
- Krzyż Walecznych[1]
- Medal 3 Maja[3]
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Michał Polak, Rydlewski Celestyn Teodor Artur pw.ipn.gov.pl [dostęp 2025-08-19].
- ↑ Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887–1907), Londyn 1964, s. 583.
- 1 2 Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 642. [dostęp 2025-08-19].
- ↑ Informacja o mszy św. w 6 rocznicę śmierci Dra Celestyna Rydlewskiego. „Głos Wielkopolski”. Rok II, Nr 10 (314), s. 5, 11 stycznia 1946. Poznań: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”. [dostęp 2025-08-19].
- 1 2 Plan Poznania - Cmentarze [online], www.poznan.pl [dostęp 2025-08-19].
- ↑ Celestyn Teodor Artur Rydlewski }M.J. Minakowska, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2025-08-19].
- ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 36.
- ↑ M.P. Nr 100 z 2 maja 1923. scan.lex.pl. s. 46. [dostęp 2025-05-19].
Bibliografia
- Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 1058, 1096.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 301, 782.
- J. Basinski, Rydlewski Celestyn Teodor Artur (1875–1940), [w:] Słownik biograficzny powstańców wielkopolskich 1918–1919, red. A. Czubiński, B. Polak, Poznań 2002, s. 313–314.