Chimbu
| Populacja |
250 tys. |
|---|---|
| Miejsce zamieszkania |
Papua-Nowa Gwinea (doliny Chimbu, Koro, Wahgi) |
| Język | |
| Religia |
chrześcijaństwo (katolicyzm, protestantyzm), wierzenia tradycyjne |
| Grupa |
Chimbu, także: Kuman, Simbu[1] – lud papuaski z Papui-Nowej Gwinei[2]. Lud Chimbu zamieszkuje doliny Chimbu, Koro i Wahgi w regionie gór centralnych[1]. Ich populacja wynosi 250 tys. osób[2]. Należą do najliczniejszych grup papuaskich[3].
Posługują się językiem chimbu (kuman) z postulowanej rodziny transnowogwinejskiej[4]. W użyciu są także różne inne języki z grupy chimbu-wahgi (częściowo w zaniku), a także tok pisin i angielski[5]. Nazwę „Chimbu” mieli nadać im australijscy podróżnicy w latach 30. XX wieku[1]. Sama ludność regionu – na poziomie lokalnym – chętniej identyfikuje się z własnym klanem bądź plemieniem[1].
Ludność na północ od Chimbu to Bundi, na południe – Gumine, na wschód – Chuave i Siane, na zachód – Kuma. Pod względem kultury są stosunkowo bliscy grupie etnicznej Kuma[1].
Wyznają chrześcijaństwo (katolicyzm i protestantyzm), ale utrzymują się wśród nich także wierzenia tradycyjne. Powszechne są kulty synkretyczne czerpiące z chrześcijaństwa i animizmu[2].
Tradycyjnie zajmują się rolnictwem ręcznym na terenach wysokogórskich[2]. Kluczowe znaczenie mają bataty, które są głównym składnikiem pożywienia[1]. Znaczną rolę odgrywa hodowla świń. Od XX wieku hodują bydło, konie i drób, uprawia się także kawę na sprzedaż[2]. Rzemiosło tradycyjne w dużej mierze zanikło[1].
We wszelkich sferach tradycyjnego życia społecznego dominowali mężczyźni[2]. Struktura społeczna opiera się na rodach patrylinearnych[1][2].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Karl Rambo, Paula Brown, Chimbu, [w:] David Levinson (red.), Encyclopedia of World Cultures, t. 2: Oceania, Boston: G.K. Hall, 1991, s. 34–37, ISBN 0-8168-8840-X, OCLC 22492614 [dostęp 2020-06-02] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-02] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Michaił Anatoljewicz Czlenow, Czimbu, [w:] Walerij Aleksandrowicz Tiszkow (red.), Narody i rieligii mira: encykłopiedija, Moskwa: Bolszaja rossijskaja encykłopiedija, 1998, s. 626, ISBN 978-5-85270-155-8, OCLC 40821169 [dostęp 2024-08-15] (ros.).
- ↑ Nikołaj Aleksandrowicz Butinow, Papuasy, [w:] Walerij Aleksandrowicz Tiszkow (red.), Narody i rieligii mira: encykłopiedija, Moskwa: Bolszaja rossijskaja encykłopiedija, 1998, s. 410–411, ISBN 978-5-85270-155-8, OCLC 40821169 [dostęp 2024-08-15] (ros.).
- ↑ M. Paul Lewis, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Kuman, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 18, Dallas: SIL International, 2015 [dostęp 2020-06-02] [zarchiwizowane z adresu 2015-09-21] (ang.).
- ↑ Dzibiel Gierman Walentinowicz: Czimbu. Bolszaja rossijskaja encykłopiedija, 2022-08-18. [dostęp 2024-08-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-08-15)]. (ros.).