Chimera (Turcja)
Chimera (tur. Yanartaş) – miejsce naturalnego wypływu gazu ziemnego, położone na południu Turcji, w prowincji Antalya, w górach niedaleko miejscowości Çıralı.
Miejsce to dostępne jest poza miejscowością, na północnym krańcu nadmorskiej plaży, gdzie na wysokości 300 metrów znajdują się 2 kratery płonące nieustannym ogniem. Zjawisko wywołuje największe wrażenie w ciemności nocy; płomień chwilowo można stłumić zasypując go piaskiem, lecz wkrótce wydobywa się on ponownie[1].
W rejonie dzisiejszego wzgórza Yanartaş (dosł. "płonący kamień"), na obszarze ok. 5000 m² znajdują się dziesiątki miejsc naturalnego wypływu gazu, tzw. wentów. Natężenie jego emisji zmienia się w zależności od pór roku, wzrastając w porze zimowej. Na ilość uchodzącego gazu ma wpływ masa przybierających wód gruntowych oraz zmiany ciśnienia atmosferycznego. Wydzielający się pod ciśnieniem i płonący gaz tworzy „wieczne ognie”[2].
W przeszłości płomienie ich były najpewniej znacznie silniejsze, wyższe i jeszcze w XIX wieku widoczne były z przepływających statków, dla których stanowiły naturalne latarnie morskie w żegludze przybrzeżnej[1][3]. Według hipotez, strzelające spod ziemi języki ognia mogły lec u podstaw starogreckiego mitu o Chimerze, którą pokonał w tych stronach heros Bellerofont dosiadający skrzydlatego Pegaza. Istnieje również przypuszczenie, że tutejszy kościół z czasów bizantyjskich został przebudowany ze starożytnej świątyni poświęconej bogu ognia Wulkanowi[3].
Pochodzenie gazu
Emitowany gaz składa się z metanu (87%), H2 (7,5 -11%), N2 (2 – 4,9%), krótko-łańcuchowych alkanów (0,6%), dwutlenku węgla (0,01 – 0,07%) i helu (80 ppm). Takie proporcje składników i ich skład izotopowy sugeruje powstawanie gazu przez mieszanie się komponentów z dwóch odmiennych źródeł:
- z pogrzebanych osadowych skał zawierających głównie kerogen typu III (palaeozoicznych i mesozoicznych) generujących termogeniczny gaz,
- z sekwencji ofiolitowej (Tekirova ophiolitic unit) generującej metan na drodze nisko-temperaturowej serpentinizacji skał ultramaficznych[2].
Miejsce to jest największym do tej pory odkrytym źródłem emisji abiogenicznego metanu na lądzie.
Przypisy
- 1 2 Agata Wielgołaska, Witold Korsak: Turcja. Między Azją a Europą. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2020, s. 164, seria: Inspirator podróżniczy, ISBN 978-83-8103-942-0.
- 1 2 H. Hoşgörmez, G. Etiope, M.N. Yalçin: New evidence for a mixed inorganic and organic origin of the Olympic Chimaera fire (Turkey): a large onshore seepage of abiogenic gas. „Geofluids” 8 (4), 2008, s. 263–273.
- 1 2 Turcja (pod red. Suzanne Swan). Warszawa: Hachette Livre/Wiedza i Życie, 2006, s. 217, seria: Przewodniki Wiedzy i Życia, ISBN 978-83-7184-085-2.