Chronica Majora

Chronica Majora (łac. „Wielka kronika”) – obszerne dzieło mnicha benedyktyńskiego Mateusza Parisa, powstające w skryptorium opactwa św. Albana w Anglii w pierwszej połowie XIII wieku^[1].

Kronika obejmuje dzieje świata od biblijnego stworzenia aż po czasy współczesne autorowi i stanowi jedno z najważniejszych źródeł do poznania politycznej i religijnej historii Europy tego okresu, m.in. sporów cesarza Fryderyka II z papiestwem, działalności krucjatowej Ludwika IX, najazdów mongolskich oraz przemian ustrojowych i konfliktów baronów z monarchią w Anglii^[1].

Tekst wyróżnia się obszernością przekazywanych informacji, w tym znaczącą liczbą unikalnie zachowanych innych źródeł (np. listów, raportów, aktów prawnych)^[1].

Istotnym elementem Chronica Majora są również liczne ilustracje i mapy autorstwa Mateusza, w tym jedne z najwcześniejszych znanych przedstawień kartograficznych Brytanii, Europy i Ziemi Świętej, co czyni z kroniki ważne świadectwo rozwoju kultury piśmienniczej i artystycznej XIII wieku^[1].

Tekst wyróżnia trzy główne części. Pierwsza, oparta w dużej mierze na wcześniejszej kronice Rogera z Wendover (Flores historiarum), prowadzi narrację do 1236 roku. Druga, stanowiąca już samodzielne opracowanie Mateusza Parisa, sięga do 1250 roku i zamyka około półwiecze wydarzeń. Po przerwie autor wrócił do dzieła i doprowadził trzecią część Chronica do roku 1259. Z analizy wynika, że poszczególne segmenty powstawały osobno, a zasadnicza faza prac nad drugą częścią przypada na lata 1247–1251^[1].