Chropawiec

Chropawiec
	; Kwiatostan chropawca wonnego
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	selerowce
Rodzina	selerowate
Rodzaj	chropawiec
	Nazwa systematyczna
	Trachyspermum Link; Enum. Hort. Berol. Alt. 1: 267 (1821)
	Typ nomenklatoryczny
	T. copticum (Linnaeus) Link

Owoce chropawca wonnego – indyjski kminek

Chropawiec (Trachyspermum Link) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych. Obejmuje 15 gatunków^[3]. Występują one w południowej Azji (od Iraku po Chiny) oraz we wschodniej Afryce (od Etiopii po Tanzanię)^[3]. Chropawiec wonny T. ammi został rozprzestrzeniony i rośnie jako dziczejący także w południowo-zachodniej i środkowej Azji, w różnych krajach europejskich, w Maroku i Michigan^[3].

Owoce chropawca wonnego obfitują w olejek eteryczny, którego głównym składnikiem jest tymol. Wykorzystywane są jako przyprawa i w lecznictwie ze względu na działanie antyseptyczne^[5].

Inny gatunek o owocach wykorzystywanych jako przyprawa i opisywany jako T. roxburghianum klasyfikowany jest współcześnie pod nazwą Psammogeton involucratus^[6]^[3].

Morfologia

Pokrój: Rośliny zielne, jednoroczne i byliny, nagie lub krótko owłosione, czasem kępiaste^[7].
Liście: Trójdzielne lub pierzasto podzielone na bardzo wąskie, równowąskie lub równowąsko lancetowate, czasem jajowate łatki, całobrzegie lub piłkowane^[7].
Kwiaty: Zebrane w zwykle baldaszki, a te w baldachy złożone o kilku lub licznych promieniach. Pokrywy i pokrywki są nieliczne (czasem ich brak), podobne, równowąskie, omszone, na brzegu błoniaste lub orzęsione. Płatki korony białe lub zaróżowione, od spodu omszone^[7].
Owoce: Rozłupnie jajowate, silnie spłaszczone bocznie, brodawkowate lub owłosione, rzadziej nagie, z nitkowatymi żebrami^[7].

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj z podrodziny Apioideae Seemann, rodziny selerowatych Apiaceae z rzędu selerowców Apiales^[8]^[2].

Wykaz gatunków^[3]:

Trachyspermum ammi (L.) Sprague – chropawiec wonny
Trachyspermum baluchistanicum Nasir
Trachyspermum clavatum Nasir
Trachyspermum confusum Hedge, Lamond & Rech.f.
Trachyspermum falconeri (C.B.Clarke) H.Wolff
Trachyspermum gedrosiacum (Bornm.) Hedge, Lamond & Rech.f.
Trachyspermum halophilum Hedge, Lamond & Rech.f.
Trachyspermum khasianum (C.B.Clarke) H.Wolff
Trachyspermum pimpinelloides (Balf.f.) H.Wolff
Trachyspermum podlechii (Leute) Hedge, Lamond & Rech.f.
Trachyspermum reginei Ajani & Mozaff.
Trachyspermum scaberulum (Franch.) H.Wolff ex Hand.-Mazz.
Trachyspermum stewartii (Dunn) Hedge, Lamond & Rech.f.
Trachyspermum triradiatum H.Wolff
Trachyspermum villosum (Haines) P.K.Bhattach. & K.Sarkar

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-07-07] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2025-07-07] (ang.).
1 2 3 4 5 6 Trachyspermum Link. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2025-07-07].
↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2025-07-07].
↑ AlicjaA. Szweykowska AlicjaA., JerzyJ. Szweykowski JerzyJ., Słownik botaniczny, Wiedza Powszechna, 2003, s. 127, ISBN 83-214-1305-6 .
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 931, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 Joachim W.J.W. Kadereit Joachim W.J.W., VolkerV. Bittrich VolkerV. (red.), The Families and Genera of Vascular Plants, t. XV. Flowering Plants. Eudicots Apiales, Gentianales (except Rubiaceae), Springer International Publishing AG, s. 198, ISBN 978-3-319-93604-8 .
↑ Genus Trachyspermum Link. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2025-07-07].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-07-07] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2025-07-07] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 5 6 Trachyspermum Link. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2025-07-07].

[4] Index Nominum Genericorum. [dostęp 2025-07-07].

[szweykowska-5] AlicjaA. Szweykowska AlicjaA., JerzyJ. Szweykowski JerzyJ., Słownik botaniczny, Wiedza Powszechna, 2003, s. 127, ISBN 83-214-1305-6 .

[mabb-6] David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 931, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[kubitzki-7] 1 2 3 4 Joachim W.J.W. Kadereit Joachim W.J.W., VolkerV. Bittrich VolkerV. (red.), The Families and Genera of Vascular Plants, t. XV. Flowering Plants. Eudicots Apiales, Gentianales (except Rubiaceae), Springer International Publishing AG, s. 198, ISBN 978-3-319-93604-8 .

[grin-8] Genus Trachyspermum Link. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2025-07-07].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]