Coeur d’Alene Lake

Coeur d’Alene Lake
Ilustracja
Położenie
Państwo

 Stany Zjednoczone

Stan

 Idaho

Lokalizacja

Hrabstwo Kootenai

Miejscowości nadbrzeżne

Coeur d’Alene

Region

Idaho Panhandle

Wysokość lustra

648 m n.p.m.

Morfometria
Powierzchnia

129 km²

Wymiary
• max długość
• max szerokość


48 km
4,8 km

Głębokość
• średnia
• maksymalna


37 m
67 m

Długość linii brzegowej

175 km

Objętość

2,8 km³

Hydrologia
Cieki zasilające

Coeur d’Alene, Saint Joe

Cieki wypływające

Spokane

Rodzaj jeziora

jezioro lodowcowe

Położenie na mapie Idaho
Mapa konturowa Idaho, u góry po lewej znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Coeur d’Alene Lake”
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa konturowa Stanów Zjednoczonych, u góry po lewej znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Coeur d’Alene Lake”
Ziemia47°30′54″N 116°49′57″W/47,515000 -116,832500

Coeur d’Alene Lake – jezioro lodowcowe w Stanach Zjednoczonych, położone w hrabstwie Kootenai w północno-zachodnim Idaho. Znajduje się 40 km na wschód od miasta Spokane w stanie Waszyngton. Głębokość jeziora została zwiększona w wyniku budowy zapory na rzece Spokane. Zbiornik jest zasilany przez rzeki Coeur d’Alene i Saint Joe. Ma 48 km długości, od 1,6 do 4,8 km szerokości, a długość jego linii brzegowej wynosi 175 km. Jezioro jest znane ze swojego malowniczego, górzystego krajobrazu i stanowi centrum regionu turystycznego. Nad północnym brzegiem jeziora leży miasto Coeur d’Alene. Nazwa jeziora pochodzi od określenia nadanego miejscowym rdzennym mieszkańcom przez Francuzów.

Geografia

Położenie

Coeur d’Alene Lake znajduje się w hrabstwie Kootenai w północno-zachodnim Idaho[1], w północnej części regionu Idaho Panhandle[2]. Jezioro jest otoczone zalesionymi górami, w tym pasmem Bitterroot Range na wschodzie[3][4]. Nad północnym brzegiem jeziora leży miasto Coeur d’Alene[1].

Jezioro zajmuje powierzchnię 129 km²[5] i jest drugim największym naturalnym jeziorem w stanie Idaho (po jeziorze Pend Oreille)[2][6]. Ma 48 km długości, od 1,6 do 4,8 km szerokości, a długość jego linii brzegowej wynosi 175 km[1]. Jest położone na średniej wysokości 2125 stóp (648 m) n.p.m. Średnia głębokość jeziora wynosi 120 stóp (37 m), a maksymalna głębokość 220 stóp (67 m)[7]. Objętość zbiornika wynosi 2,8 km³[5].

Hydrologia

Jezioro Coeur d'Alene Lake jest zasilane głównie przez rzekę Coeur d'Alene, która odwadnia dorzecze o powierzchni około 3810 km² i uchodzi do jeziora w pobliżu miejscowości Harrison, a także przez rzekę Saint Joe oraz liczne mniejsze dopływy. Całkowita powierzchnia zlewni jeziora wynosi około 9690 km²[5], w tym górzysty teren, który zasila spływ powierzchniowy zdominowany przez sezonowe roztopy śniegu[8]. Odpływ wód następuje rzeką Spokane[5], która jest regulowana przez zaporę Post Falls Dam, obsługiwaną przez firmę Avista na mocy licencji Federal Energy Regulatory Commission wydanej w 2009 roku[9]. Zapora ta kontroluje odpływ wody, aby zrównoważyć retencję w jeziorze (powyżej zapory) z przepływami rzeki poniżej, zapobiegając nadmiernemu obniżeniu poziomu wody w okresach suchych[10].

Geologia

Jezioro Coeur d'Alene Lake jest położone w kotlinie ukształtowanej głównie w epoce plejstocenu w wyniku erozji lodowcowej oraz powiązanych z nią gwałtownych powodzi z lodowcowego Jeziora Missoula[11][12]. Około 15 000 lat temu jęzor lodowcowy Purcell Trench należący do Lądolodu Kordylierów nasunął się na południe, pokrywając ten region warstwą lodu o grubości ponad 1000 stóp (300 m). W tym samym czasie zablokowane zatorami lodowymi Jezioro Missoula wielokrotnie przerywało tamy, wywołując fale powodziowe o prędkości dochodzącej do 50 mil na godzinę (80 km/h), spływające w głąb doliny rzeki Spokane i obszaru jeziora Coeur d'Alene. Powodzie te, występujące ponad 35 razy na przestrzeni tysiącleci w miarę ustępowania lodu, wyżłobiły istniejącą wcześniej dolinę, nanosząc osady i głazy narzutowe, a jednocześnie pogłębiając i poszerzając nieckę, która w przyszłości stała się jeziorem. Polodowcowa stabilizacja sieci hydrologicznej doprowadziła do uformowania się współczesnego jeziora w tej przekształconej przez lodowiec rynnie[12][13].

Historia

Okres przedkolonialny

Basen jeziora Coeur d’Alene Lake stanowi centralny obszar historycznego terytorium plemienia Coeur d’Alene, które pierwotnie zamieszkiwało powierzchnię ponad 5 000 000 akrów (2 000 000 ha), rozciągając się na tereny obecnych stanów Waszyngton i Montana. Historia mówiona i tradycja plemienia głoszą, że wywodzi się ono z tej ziemi i stanowi jej część od niepamiętnych czasów. Choć świadectwa archeologiczne na tym terytorium są ograniczone, potwierdzają one obecność ludzi sięgającą 10 000 lat wstecz[14][15]. W okresie przedkolonialnym nad brzegami jeziora funkcjonowały wioski zamieszkiwane okresowo. Pod warstwami osadów dennych odkryto pozostałości prehistorycznych domostw, co potwierdza znaczenie tego obszaru jako atrakcyjnego miejsca do zasiedlenia ze względu na obfitość zasobów naturalnych[16].

Okres kolonialny

Wczesna eksploracja i nazewnictwo

Pierwszą udokumentowaną eksploracją centralnego Idaho przez ludzi europejskiego pochodzenia była ekspedycja Lewisa i Clarka w 1805 roku. Kilka lat później, w 1809, David Thompson założył punkt handlowy Kullyspell House nad pobliskim jeziorem Pend Oreille[17]. W tym okresie francuskojęzyczni traperzy zaczęli używać określenia „Coeur d’Alene” jako przydomka dla ludu Schitsu’umsh, który handlował w Kullyspell House[18].

Nazwa ta, wywodząca się z języka francuskiego, jest połączeniem słów coeur (serce) i alene (szydło)[18]. Oznaczała ona „spiczaste serce” i sugerowała, że rdzenni mieszkańcy byli bystrymi handlarzami „o sercach ostrych jak czubek szydła”[18][19]. Mapa Johna Arrowsmitha z 1814 roku jest wczesnym dowodem tej tradycji, oznaczając współczesne jezioro Coeur d'Alene jako „Pointed Heart Lake”[19]. Z czasem lud Schitsu’umsh stał się znany jako plemię Coeur d’Alene, a duże jezioro stanowiące centrum ich ojczyzny przejęło tę samą nazwę[18].

Działalność misyjna i wojskowa

W 1740 roku, na długo przed przybyciem Lewisa i Clarka, wódz plemienia Coeur d’Alene doznał wizji, w której przepowiedział nadejście „Czarnych Sutann” (księży). Proroctwo to wypełniło się w 1842 roku wraz z przybyciem ojca De Smeta. Pierwsza misja jezuicka powstała w pobliżu St. Maries, a następnie została przeniesiona do obecnej lokalizacji w Cataldo. Budynek misji (Cataldo Mission), ukończony w 1853 roku, jest obecnie najstarszym stojącym budynkiem w Idaho[17].

Wkrótce po założeniu misji w regionie pojawiło się wojsko. W latach 1858–1862 zbudowano drogę wojskową Mullan Military Road[17]. Aby utrzymać przejezdność drogi i zachować pokój między osadnikami a rdzennymi Amerykanami, w 1878 roku generał William Tecumseh Sherman założył fort w miejscu, gdzie z jeziora Coeur d'Alene Lake wypływa rzeka Spokane. Początkowo nazwany Camp Coeur d'Alene (lub Fort Coeur d'Alene), później zmienił nazwę na Fort Sherman. Do momentu opuszczenia fortu w 1901 roku składał się on z 52 budynków, w tym kaplicy, magazynu prochu i kwater oficerskich, które przetrwały do dziś[17][18].

Rozwój transportu i gospodarki

Obecność wojska przyczyniła się do rozwoju żeglugi na jeziorze Coeur d'Alene Lake. Zbudowany na zlecenie dowódcy fortu parowiec „Amelia Wheaton” służył początkowo do transportu zaopatrzenia[18]. Rok 1889 wyznaczył początek ery parowców na jeziorze[17]. Do 1910 roku na jeziorze pływało więcej parowców niż na jakimkolwiek innym akwenie na zachód od rzeki Missisipi[18]. Statki takie jak „Georgie Oakes”, „Idaho” czy „Flyer” transportowały pasażerów i towary, łącząc się z liniami kolejowymi, w tym z elektryczną koleją Spokane and Inland Empire Railroad[17].

Wpływ na ludność rdzenną

Napływ osadników drastycznie wpłynął na terytorium plemienia. W 1873 roku utworzono rezerwat o powierzchni 590 000 akrów (240 000 ha), jednak kolejne decyzje rządowe (w 1891 i 1910) znacząco zredukowały jego obszar, przekazując ziemię do domeny publicznej i w ręce osadników. Utworzenie parku stanowego Heyburn State Park (1908–1911) wiązało się z eksmisją mieszkańców Coeur d’Alene, a rekompensata za ziemię została wykorzystana przez stan na rozwój parku[17].

Rozkwit górnictwa i rozwój przemysłu

Historia przemysłowa regionu, mająca bezpośredni wpływ na stan ekologiczny jeziora Coeur d’Alene Lake, rozpoczęła się w latach 80. XIX wieku. Choć początkowo poszukiwacze, tacy jak Andrew Prichard, przybyli w ten rejon dla złota (gorączka złota z 1883 roku), szybko okazało się, że geologiczne bogactwo dorzecza stanowią przede wszystkim złoża srebra, ołowiu oraz cynku[20][21].

Powstanie Silver Valley

Odkrycie jednych z największych na świecie złóż metali doprowadziło do dynamicznego rozwoju górnictwa wzdłuż rzeki Coeur d’Alene. Region ten, znany jako Silver Valley, stał się jednym z najważniejszych okręgów wydobywczych w historii Stanów Zjednoczonych[21][22.1]. W ciągu ponad stuletniej eksploatacji wydobyto tam miliony ton rudy, co wiązało się z budową licznych kopalń, młynów i zakładów przetwórczych, w tym kompleksu hutniczego Bunker Hill Mine and Smelting Complex[20][22.1].

Praktyki utylizacji odpadów

Przez większą część XX wieku, przed wprowadzeniem nowoczesnych regulacji środowiskowych, standardową praktyką przemysłową było odprowadzanie odpadów wydobywczych bezpośrednio do lokalnych cieków wodnych. Odpady poflotacyjne oraz skała płonna były zrzucane do dopływów rzeki Coeur d’Alene[20][22.2]. Szacuje się, że w latach 1880–1968 do systemu rzecznego trafiło ponad 60 milionów ton osadów zawierających metale ciężkie, a kolejne 100 milionów ton odpadów zostało rozproszonych na tysiącach akrów w dolinie rzeki. Zanieczyszczenia te przemieszczały się z biegiem rzeki, prowadząc do skażenia obszaru dolnego dorzecza Coeur d’Alene[20].

Akumulacja zanieczyszczeń w jeziorze

Jezioro Coeur d’Alene Lake stało się naturalnym osadnikiem dla materiału niesionego przez rzekę. W rezultacie dno jeziora zostało pokryte grubą warstwą osadów dennych silnie zanieczyszczonych metalami ciężkimi, w szczególności ołowiem, cynkiem, kadmem i arsenem[22.2][23]. Badania wskazują, że choć dopływ nowych zanieczyszczeń został z czasem ograniczony, osady zgromadzone na dnie jeziora stanowią trwałe dziedzictwo epoki przemysłowej, a ich stabilność zależy od warunków chemicznych wody (m.in. poziomu natlenienia)[23].

Okres powydobywczy i rekultywacja

Po zakończeniu intensywnej eksploatacji złóż w regionie Silver Valley, jezioro Coeur d’Alene Lake stało się kluczowym elementem jednego z największych projektów ochrony środowiska w Stanach Zjednoczonych. W 1983 roku organizacja Environmental Protection Agency wpisała obszar dorzecza na listę priorytetów krajowych (National Priorities List) w ramach programu Superfund, uznając go za teren o znacznym stopniu skażenia metalami ciężkimi[20][24].

W ramach podziału administracyjnego terenu objętego programem Superfund, jezioro znajduje się w strefie określanej jako "The Basin" (dorzecze), w odróżnieniu od strefy "The Box" (obejmującej tereny wokół dawnej huty w Kellogg)[24]. Nadzór nad realizacją planów naprawczych sprawują wspólnie organizacje federalne (Environmental Protection Agency), stanowe (Idaho Department of Environmental Quality) oraz lokalne (Basin Environmental Improvement Project Commission)[24][25].

Fauna

Do rodzimych gatunków ryb w jeziorze Coeur d’Alene Lake należą Oncorhynchus clarki lewisi, Salvelinus confluentus oraz Prosopium williamsoni[26]. Przed osadnictwem europejskim gatunki te tworzyły liczne populacje i obficie występowały w zimnych, ubogich w składniki odżywcze wodach jeziora, jednak w ostatnich 150 latach w związku ze zmianami (głównie z powodu wprowadzenia gatunków inwazyjnych) zaczęło zagrażać im wyginięcie[27]. Salvelinus confluentus występuje w zlewni jeziora (głównie w dorzeczu rzeki St. Joe) i wymaga zimnej, czystej wody oraz dostępu do dopływów w celu odbycia tarła. Gatunek ten został wpisany w 1999 na listę gatunków zagrożonych Endangered Species Act, a jego populacja ucierpiała głównie z powodu utraty i fragmentacji siedlisk, złej jakości wody (w tym zanieczyszczenia metalami) oraz obecności gatunków inwazyjnych[28].

Wykorzystanie przez człowieka

Jezioro Coeur d’Alene Lake stwarza dogodne warunki do rekreacji wodnej. Do popularnych aktywności na akwenie należą wędkarstwo, żeglarstwo, narciarstwo wodne oraz paddleboarding[29][30]. Rekreacja lądowa w pobliżu jeziora obejmuje turystykę pieszą i rowerową wzdłuż Coeur d’Alene Parkway – utwardzonego szlaku o długości 5,7 mili (9,2 km), biegnącego równolegle do północnego brzegu jeziora i przeznaczonego wyłącznie dla ruchu bezsilnikowego[31]. W pobliżu przebiega również Trail of the Coeur d'Alenes, trasa o zasięgu regionalnym licząca 72 mile (116 km), wytyczona śladem dawnej linii kolejowej[32]. Na obszarze parku Tubbs Hill wytyczono szlak okrężny liczący 2 mile (3,2 km), oferujący widoki na jezioro oraz dostęp do miejsc kąpielowych. Jest to popularny cel krótkich pieszych wycieczek, położony w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy miejskiej[33]. Obserwacja dzikiej przyrody (zwłaszcza bielików amerykańskich) jest szczególnie popularna w miesiącach zimowych. Obserwacje prowadzone są z brzegów jeziora oraz podczas rejsów łodziami, rozpoczynających się w punktach takich jak zatoka Blue Creek Bay[29][34].

Przypisy

  1. 1 2 3 Coeur d’Alene Lake | Fishing, Boating, & Recreation [online], Encyklopedia Britannica, 5 marca 2025 [dostęp 2025-03-16] [zarchiwizowane z adresu 2025-06-24] (ang.).
  2. 1 2 Introduction, [w:] Committee on the Future of Water Quality in Coeur d’Alene Lake i inni, The Future of Water Quality in Coeur d'Alene Lake, Waszyngton: National Academies Press, 22 grudnia 2022, s. 13, DOI: 10.17226/26620, ISBN 978-0-309-69041-6 [dostęp 2025-12-18] (ang.).
  3. ↑ Beautiful Place to Visit in Idaho - Lake Coeur d’Alene [online], Idaho's Mammoth Cave, 6 stycznia 2024 [dostęp 2026-01-10] (ang.).
  4. ↑ Bitterroot Range [online], Geographic Names Information System [dostęp 2026-01-10] (ang.).
  5. 1 2 3 4 Coeur d’Alene Lake, Idaho: Insights Gained From Limnological Studies of 1991–92 and 2004–06 [online], pubs.usgs.gov [dostęp 2025-12-17] (ang.).
  6. ↑ State of Idaho Profile, [w:] State of Idaho Hazard Mitigation Plan 2018, Idaho Office of Emergency Management, grudzień 2018, s. 2-4 [dostęp 2026-01-04] [zarchiwizowane z adresu 2023-10-01] (ang.).
  7. ↑ Coeur d’Alene Lake Idaho [online], The Idaho Washington Aquifer Collaborative [dostęp 2025-12-14] (ang.).
  8. ↑ Past Floods [online], kcgov.us, s. 8-9 [dostęp 2025-12-17] [zarchiwizowane z adresu 2021-05-13] (ang.).
  9. ↑ Avista reducing water discharge at Post Falls Dam to minimum flow requirement [online], Avista, 5 sierpnia 2025 [dostęp 2025-12-17] [zarchiwizowane z adresu 2025-12-17] (ang.).
  10. ↑ Daily Water Flow & Water Conditions for the PNW Area [online], Avista, 16 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-17] [zarchiwizowane z adresu 2025-12-17] (ang.).
  11. ↑ Coeur d’ Alene Subbasin Overview [online], Northwest Power and Conservation Council [dostęp 2025-12-18] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-23] (ang.).
  12. 1 2 Stephen Lindsay, Geological history of area hard to fathom [online], The Spokesman-Review, 18 marca 2006 [dostęp 2026-01-10] (ang.).
  13. ↑ Reed S. Lewis, Russell F. Burmester, Roy M. Breckenridge, Mark D. McFaddan, John D. Kauffman, Geologic Map of the Coeur d'Alene 30 x 60 Minute Quadrangle, Idaho [online], Idaho Geological Survey, 2002, s. 13-14 [dostęp 2026-01-10] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-25] (ang.).
  14. ↑ Cultural Resource Protection & Management – Lake Management [online], Coeur d'Alene Tribe [dostęp 2025-12-14] [zarchiwizowane z adresu 2021-04-15] (ang.).
  15. ↑ Tribal History | Supreme Court [online], isc.idaho.gov [dostęp 2026-01-04] [zarchiwizowane z adresu 2012-11-19] (ang.).
  16. ↑ James Hagengruber, Artifacts reveal Lake CdA prime prehistoric real estate [online], The Spokesman-Review, 12 listopada 2004 [dostęp 2026-01-04] (ang.).
  17. 1 2 3 4 5 6 7 A Developing Community [online], Kootenai County, Idaho [dostęp 2026-01-04] (ang.).
  18. 1 2 3 4 5 6 7 History & Heritage [online], Visit Coeur d'Alene [dostęp 2026-01-04] (ang.).
  19. 1 2 The Names Coeur d'Alene and Pend d'Oreille [online], Idaho State Historical Society [dostęp 2026-01-04] [zarchiwizowane z adresu 2019-09-15] (ang.).
  20. 1 2 3 4 5 History and Cleanup [online], Bunker Hill / Coeur D'Alene Basin Superfund Site [dostęp 2026-01-10] [zarchiwizowane z adresu 2025-11-02] (ang.).
  21. 1 2 Arthur B. Campbell i inni, Guidebook to the Geology of the Coeur d'Alene Mining District, Idaho Bureau of Mines and Geology, Moscow, kwiecień 1961, s. 1, 14-16 [dostęp 2026-01-10] [zarchiwizowane z adresu 2021-05-07] (ang.).
  22. Historical Background, [w:] Superfund and Mining Megasites: Lessons from the Coeur d'Alene River Basin, Washington, D.C.: National Academies Press, 29 grudnia 2005, DOI: 10.17226/11359, ISBN 978-0-309-09714-7 [dostęp 2026-01-10] [zarchiwizowane z adresu 2026-01-10] (ang.).
    1. 1 2 S. 23-24.
    2. 1 2 S. 27-29.
  23. 1 2 Matthew J. Morra, Meghan M. Carter, William C. Rember, James M. Kaste, Reconstructing the history of mining and remediation in the Coeur d’Alene, Idaho Mining District using lake sediments, „Chemosphere”, 134, 2015, s. 319–327, DOI: 10.1016/j.chemosphere.2015.04.055 [dostęp 2026-01-10] (ang.).
  24. 1 2 3 BUNKER HILL MINING & METALLURGICAL COMPLEX [online], Environmental Protection Agency [dostęp 2026-01-10] (ang.).
  25. ↑ Bunker Hill Superfund Site Overview [online], Basin Environmental Improvement Project Commission [dostęp 2026-01-10] (ang.).
  26. ↑ John D. Walrath, Michael C. Quist, Jon A. Firehammer, Trophic Ecology of Nonnative Northern Pike and their Effect on Conservation of Native Westslope Cutthroat Trout, „North American Journal of Fisheries Management”, 35 (1), 2015, s. 158–177, DOI: 10.1080/02755947.2014.970678, ISSN 0275-5947 [dostęp 2026-01-04] (ang.).
  27. ↑ Erin Plue, OUR GEM: A brief Lake Cd'A fishtory [online], Coeur d'Alene Press, 18 grudnia 2022 [dostęp 2026-01-04] (ang.).
  28. ↑ Graham Freeman, Coeur d’Alene Basin Bull Trout [online], Idaho Water Resources Research Institute, 23 kwietnia 2023 [dostęp 2026-01-04] (ang.).
  29. 1 2 Coeur d'Alene ID population [online], KW Coeur d’Alene & Sandpoint, 22 listopada 2024 [dostęp 2026-01-07] (ang.).
  30. ↑ Lake Coeur d’Alene | CDA Lake in Northern Idaho [online], Visit North Idaho, 20 sierpnia 2014 [dostęp 2026-01-07] (ang.).
  31. ↑ Coeur d’Alene Parkway [online], Idaho Department of Parks and Recreation [dostęp 2026-01-07] [zarchiwizowane z adresu 2025-11-07] (ang.).
  32. ↑ Trail of the Coeur d' Alenes [online], Idaho Department of Parks and Recreation [dostęp 2026-01-07] [zarchiwizowane z adresu 2012-10-20] (ang.).
  33. ↑ Tubbs Hill Nature Trails [online], TripAdvisor [dostęp 2026-01-07] (ang.).
  34. ↑ Blue Creek Bay Recreation Site and Trail [online], Bureau of Land Management [dostęp 2026-01-07] (ang.).