Cytrynka czarnolica

Cytrynka czarnolica
	Geothlypis trichas
	(Linnaeus, 1766)
	; Samiec
	; Samica
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Rodzina	lasówki
Rodzaj	Geothlypis
Gatunek	cytrynka czarnolica
Synonimy
	Turdus Trichas Linnaeus, 1766;
	Turdus Trichas Linnaeus, 1766;
Podgatunki
	13 podgatunków – zobacz opis w tekście
	13 podgatunków – zobacz opis w tekście
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	; w sezonie lęgowym występuje przez cały rok zimowiska

Cytrynka czarnolica^[4] (Geothlypis trichas) – gatunek małego ptaka z rodziny lasówek (Parulidae), zamieszkujący Amerykę Północną. Nie jest zagrożony.

Systematyka

Wyróżnia się 13 podgatunków Geothlypis trichas^[5]^[6]^[7]:

G. trichas trichas (Linnaeus, 1766) – cytrynka czarnolica^[4] – południowo-wschodnia Kanada i wschodnie USA (bez południowo-wschodnich USA).
G. trichas typhicola Burleigh, 1934 – śródlądzie południowo-wschodnich USA.
G. trichas ignota Chapman, 1890 – wybrzeża południowo-wschodnich USA.
G. trichas insperata van Tyne, 1933 – południowy Teksas.
G. trichas campicola Behle & Aldrich, 1947 – wnętrze zachodniej Kanady, północno-zachodnie i północno-środkowe USA.
G. trichas arizela Oberholser, 1899 – wybrzeża zachodniej Kanady, zachodnie USA i północno-zachodni Meksyk.
G. trichas occidentalis Brewster, 1883 – cytrynka zachodnia^[4] – zachodnio-środkowe USA.
G. trichas sinuosa Grinnell, 1901 – północna Kalifornia.
G. trichas scirpicola Grinnell, 1901 – południowo-zachodnie USA i północno-zachodni Meksyk.
G. trichas chryseola van Rossem, 1930 – południowo-zachodnie do południowo-środkowych USA i zachodnio-środkowy Meksyk.
G. trichas melanops S.F. Baird, 1865 – cytrynka bagienna^[4] – środkowy Meksyk.
G. trichas modesta Nelson, 1900 – zachodni Meksyk.
G. trichas chapalensis Nelson, 1903 – cytrynka diademowa^[4] – okolice jeziora Chapala (zachodnio-środkowy Meksyk).

Proponowany podgatunek riparia, opisany z południowej Sonory, został uznany za synonim G. t. modesta^[5].

Morfologia

Długość ciała 11,5–14 cm. Szeroki, czarny pas, ciągnący się przez czoło i policzki na boki szyi; od góry jasnoszaro obrzeżony. Wierzch ciała brązowooliwkowy. Podbródek, gardło oraz górna część piersi żółte. Boki płowobrązowe. Brzuch biały. Pokrywy podogonowe żółte. Samica jest podobna, ale pas na głowie jest mniej kontrastowy, a obrączka oczna oraz brew słabo zaznaczone. Wierzch ciała bardziej szary. Młode samce są brązowe, z mniejszą maską. Młode samice bardziej brązowe niż dorosłe; na gardle jedynie ślady żółtego.

Zasięg, środowisko

W sezonie lęgowym zamieszkuje Kanadę (bez części północnej), USA (bez Alaski) i Meksyk. Zimę spędza na południu USA, w Meksyku oraz Ameryce Środkowej^[8]. Zamieszkuje gęstą, splątaną roślinność w szerokim zakresie siedlisk – od terenów podmokłych po prerie i lasy sosnowe, spotykany także w sadach, na polach i w innych typach siedlisk^[8].

Status zagrożenia

IUCN uznaje cytrynkę czarnolicą za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2025). Organizacja Partners in Flight szacuje liczebność populacji lęgowej na 77 milionów osobników^[3]^[8]. Trend liczebności populacji oceniany jest jako spadkowy^[3]^[8].

Przypisy

↑ Geothlypis trichas, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ Common Yellowthroat (Geothlypis trichas). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)]. (ang.).
1 2 3 Geothlypis trichas, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
1 2 3 4 5 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Parulidae Wetmore, Friedmann, Lincoln, Miller,AH, Peters,JL, van Rossem, Van Tyne & Zimmer,JT, 1947 - lasówki - New World wood warblers (wersja: 2026-02-08). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-06-17].
1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-06-17] (ang.).
↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
↑ Clements i inni, The eBird/Clements Checklist of Birds of the World: v2025 [online], 2025 [dostęp 2026-06-17] (ang.).
1 2 3 4 Common Yellowthroat Life History. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2026-06-17]. (ang.).

Bibliografia

Wiesław Dudziński, Marek Keller, Andrew Gosler: Atlas ptaków świata. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Multico, 2000. ISBN 83-7073-059-0.

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Geothlypis trichas, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[ibc-2] Common Yellowthroat (Geothlypis trichas). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)]. (ang.).

[iucn-3] 1 2 3 Geothlypis trichas, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[mk-4] 1 2 3 4 5 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Parulidae Wetmore, Friedmann, Lincoln, Miller,AH, Peters,JL, van Rossem, Van Tyne & Zimmer,JT, 1947 - lasówki - New World wood warblers (wersja: 2026-02-08). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-06-17].

[ioc-5] 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-06-17] (ang.).

[avilist-6] AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).

[clements-7] Clements i inni, The eBird/Clements Checklist of Birds of the World: v2025 [online], 2025 [dostęp 2026-06-17] (ang.).

[aablh-8] 1 2 3 4 Common Yellowthroat Life History. [w:] All About Birds [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2026-06-17]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]