Czapla modronosa
| Ardeola ralloides[1] | |||
| (Scopoli, 1769) | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
czapla modronosa | ||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 w sezonie lęgowym zimowiska występuje przez cały rok | |||
Czapla modronosa[5] (Ardeola ralloides) – gatunek średniej wielkości ptaka brodzącego z rodziny czaplowatych (Ardeidae).
Systematyka
Jest to gatunek monotypowy[2][6][7]. Proponowany podgatunek paludivaga nie jest uznawany[6].
Zasięg występowania
Zamieszkuje południową Europę, południową część Europy środkowej i wschodniej, rejon Kaukazu, Bliski Wschód po Iran na wschodzie, tereny wokół Jeziora Aralskiego i jego dopływów aż po Afganistan, oraz Afrykę (poza Saharą) wraz z Madagaskarem. Populacje z Palearktyki są wędrowne; populacje afrykańskie są koczownicze lub osiadłe, ale przemieszczające się lokalnie na tereny tymczasowo podmokłe po sezonowych deszczach[8].
Do Polski zalatuje sporadycznie (do końca 2023 roku stwierdzono ją 108 razy, w sumie zaobserwowano 113 osobników[9]).
Morfologia
- Wygląd
- Czapla o krępej sylwetce, upierzeniu płowożółtym, białych skrzydłach, brzuchu i ogonie, na głowie ciemniejszy czub. W okresie godowym dziób niebieski, nogi czerwone. Obie płcie są do siebie podobne[10]. Osobniki młodociane ciemniejsze, z ciemnym, podłużnym prążkowaniem.
- Wymiary średnie
- długość ciała 42–47 cm[10]
rozpiętość skrzydeł 80–92 cm[10] - Masa ciała
- 230–370 g[10]
Ekologia i zachowanie
- Biotop
- Bagniste brzegi rzek i jezior, trzcinowiska i pola ryżowe.
- Gniazdo
- Na krzewach i drzewach, tworząc duże kolonie często wraz z innymi gatunkami czapli. Gniazdo jest lepiej ukryte niż u pozostałych członków rodziny.
- Jaja
- W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w kwietniu – czerwcu (w Afryce podczas pory deszczowej) 4 do 6 jaj o średnich wymiarach 38,2 x 28,9 mm[11].
- Wysiadywanie, pisklęta
- Jaja wysiadywane są przez okres 22–24 dni przez obydwoje rodziców[11]. Pisklęta opuszczają gniazdo po 35 dniach, ale usamodzielniają się po 45 dniach.
- Pożywienie
- Drobne zwierzęta, w tym owady i ich larwy, pająki, dżdżownice, skorupiaki, mięczaki, ryby, płazy, gady i ssaki, wyjątkowo małe ptaki[10]. Szczególnie aktywna o zmierzchu i w nocy.
Status zagrożenia i ochrona
IUCN uznaje czaplę modronosą za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, według szacunków organizacji Wetlands International z 2015 roku, mieści się w przedziale 370–780 tysięcy osobników. Ogólny trend liczebności nie jest znany, choć populacja europejska wydaje się stabilna. Największym zagrożeniem dla tego gatunku jest utrata i degradacja naturalnych lub stworzonych przez człowieka siedlisk słodkowodnych oraz podmokłych terenów zadrzewionych[4][8].
W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[12].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Ardeola ralloides, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 Squacco Heron (Ardeola ralloides). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-17)]. (ang.).
- 1 2 D. Lepage: Squacco Heron Ardeola ralloides. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2023-01-22]. (ang.).
- 1 2 Ardeola ralloides, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Ardeidae Leach, 1820 - czaplowate - Herons (Wersja: 2026-04-26). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-07-08].
- 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-07-08] (ang.).
- ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
- 1 2 Species factsheet: Squacco Heron Ardeola ralloides [online], BirdLife International, 2018 [dostęp 2026-07-08] (ang.).
- ↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego, Raport nr 40. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2023, „Ornis Polonica”, 65, 2024, s. 127–152.
- 1 2 3 4 5 A. Martínez-Vilalta, A. Motis, G.M. Kirwan, Squacco Heron (Ardeola ralloides), version 1.0, [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020, DOI: 10.2173/bow.squher1.01 [dostęp 2026-07-08] (ang.).
- 1 2 E. Keller, prof. dr J.H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ptaki. Cz. 1. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 56. ISBN 83-7227-891-1.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP)).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).