Czarna Hala

Czarna Hala i widok na Pasmo Jałowieckie
Szlak turystyczny przez Czarną Halę

Czarna Hala, zwana też Halą Czarnego – dawna hala pasterska[1] w Paśmie Babiogórskim w Beskidzie Żywiecko-Orawskim[2] (w regionalizacji według Jerzego Kondrackiego w Beskidzie Żywieckim[3]). Znajduje się na północno-wschodnich stokach grzbietu opadającego z Cylu do Przełęczy Jałowieckiej Południowej, na wysokości ok. 1020-1090 m n.p.m.[4] Prowadzi przez nią znakowany szlak turystyczny[5].

Pierwotna nazwa – Czarna Hala – pochodzi od pobliskiego potoku Czarna Woda. Później zaczęto nazywać ją Halą Czarnego; ta nazwa pochodzi z kolei od nazwiska Czarny, który był jednym z baców gospodarzących na tej hali. Według góralskich podań na tej hali kiedyś zbójnicy ugotowali bacę w żentycy[1].

Hala istniała od XVII wieku i wypasana była jeszcze na początku lat 60. XX wieku[1]. Wypas zlikwidowano w związku z włączeniem hali w obręb Babiogórskiego Parku Narodowego. Ostatnim bacą gospodarującym na hali był Władysław Mentel z Zawoi-Czatoży. Do hali należała gospodarczo położona niżej (ok. 850-900 m n.p.m.[4]) polana sianokośna – czatożańska Cyrhla (Czarna Cyrhel). Była ona koszarowana przez krótkie okresy wiosną (w drodze owiec na halę) i jesienią (podczas zejścia z hali). Owczarzom służyła wówczas za schronienie tradycyjna koliba typu koszarawsko-żywieckiego, istniejąca tu do ok. 1960 r. – ostatni taki szałas na stokach babiogórskich[6].

Niegdyś hala była rozległa, rozciągał się z niej szeroki widok na Zawoję, Pasmo Policy i Pasmo Jałowieckie. Po zaprzestaniu wypasu hala w znacznym już stopniu zarosła świerkowym lasem i obecnie widoki są coraz bardziej ograniczone. Czarna Cyrhel znajduje się w obrębie Babiogórskiego Parku Narodowego w formie enklawy[7], jednak pozostaje własnością prywatną, stąd też park nie prowadzi jej odkrzaczania[1], sfinansował natomiast montaż tablicy informacyjnej z opisem hali.

Na hali występują m.in.: kokorycz pusta, krokusy, pięciornik złoty, bliźniczka psia trawka oraz duże kępy szczawiu alpejskiego. Ten ostatni gatunek jest tutaj pochodzenia antropogenicznego – rozrósł się w przenawożonych odchodami owiec miejscach, gdzie dawniej znajdowały się koszary. Obecnie na hali zachodzi proces sukcesji wtórnej – ponownego zarastania hali roślinnością pierwotną[8].

Hala znajduje się w granicach wsi Zawoja, w województwie małopolskim, w powiecie suskim, w gminie Zawoja[2].

Szlak turystyczny
szlak turystyczny czerwony Markowe Szczawiny – Klin – Zerwa Cylowa – Fickowe Rozstaje – Czarna Hala – Żywieckie Rozstaje. Czas przejścia 1h, ↓ 1h

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Stanisław Figiel, Urszula Janicka-Krzywda, Wojciech W. Wiśniewski Piotr Krzywda, Beskid Żywiecki: przewodnik, Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2012, s. 268, ISBN 978-83-62460-30-4.
  2. 1 2 Geoportal. Mapa lotnicza [online] [dostęp 2024-11-07].
  3. ↑ Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 318, 330–333, ISBN 83-01-12479-2.
  4. 1 2 Mapa turystyczna. [dostęp 2026-02-07].
  5. ↑ Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000, Kraków: Compass, 2011, s. 1, ISBN 978-83-7605-084-3.
  6. ↑ Jan Setkowicz. Ostatnia koliba pasterska na Cyrhli czatożańskiej. „Wierchy. Rocznik poświęcony górom.”. R. 37 (1968), s. 276-278, 1969. Komisja Turystyki Górskiej ZG PTTK, Kraków. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  7. ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 lipca 2019 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Babiogórskiego Parku Narodowego. Poz. 1699. Mapa obszaru Natura 2000 Ostoja Babiogórska, „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, 5 września 2019, s. 36.
  8. ↑ Na podstawie zamontowanej na hali tablicy informacyjnej.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.