Czerwona taczka

Czerwona taczka, także: Czerwone taczki (ang. The Red Wheelbarrow) – krótki wiersz amerykańskiego poety i lekarza Williama Carlosa Williamsa (1883–1963), po raz pierwszy opublikowany w 1923 roku w tomie Spring and All, gdzie był oznaczony jako wiersz „XXII”. Utwór uchodzi za jeden z modelowych przykładów poezji imagistycznej, zbudowanej z niewielkiej liczby słów, skupionej na jednym, precyzyjnie uchwyconym obrazie^[1].

Utwór składa się z zaledwie szesnastu słów podzielonych na cztery strofy po dwa wersy^[1].

Wiersz utrzymany jest w nowatorskiej konwencji: autor rezygnuje z tradycyjnej interpunkcji, rozbija tekst na niestandardowo ukształtowane wersy i strofy, a poszczególne składniki przedstawionej sceny przenikają się bez wyraźnych granic. Zgodnie z zasadą Williamsa „no ideas but in things” (pl. dosł. „żadnych idei poza rzeczami”) warstwa znaczeniowa – obejmująca także emocje i abstrakcyjne pojęcia – budowana jest tu wyłącznie poprzez opis konkretnego przedmiotu i sytuacji, tak że cały utwór skupia się na jednym, centralnym obrazie^[2].

Williams po latach podkreślał charakter tego krótkiego utworu, łącząc go z własnym doświadczeniem i relacją z człowiekiem, który stał się jego pierwowzorem. Inspiracją był Thaddeus Marshall, czarnoskóry uliczny handlarz mieszkający z synem Miltonem niedaleko domu poety w Rutherford – w okolicy, gdzie żyło wielu pacjentów Williamsa. Poeta wspominał swoje przywiązanie do Marshalla, dawnego rybaka, oraz scenę z jego podwórka, gdzie zobaczył czerwone taczki otoczone przez białe kury. Według badaczy Marshall i jego otoczenie symbolizowali dawny, bliższy naturze sposób życia, wypierany przez szybko modernizującą się rzeczywistość^[3].

W Polsce wiersz ukazał się drukiem w 1972 roku w przekładzie Leszka Elektorowicza, w tomie Williama Carlosa Williamsa opublikowanym w „serii celofanowej” Państwowego Instytutu Wydawniczego, pod tytułem „Czerwone taczki”. Tę samą formę liczby mnogiej („Czerwone taczki”) zastosował Leszek Engelking w przekładzie opublikowanym w 1985 roku w miesięczniku „Literatura na Świecie”. W późniejszych latach pojawiły się również wersje w liczbie pojedynczej, m.in. przekład Julii Hartwig z 2009 roku pod tytułem „Czerwona taczka”^[4].

• Tekst wiersza w oryginale
• Recenzja autorstwa Julii Fiedorczuk