Czubacz czerwonodzioby
| Crax blumenbachii[1] | |
| Spix, 1825 | |
 Samiec | |
 Samica w Weltvogelpark Walsrode | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Podtyp | |
| Gromada | |
| Podgromada | |
| Infragromada | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
czubacz czerwonodzioby |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 | |
| Zasięg występowania | |
 | |
Czubacz czerwonodzioby[3] (Crax blumenbachii) – gatunek dużego ptaka z rodziny czubaczy (Cracidae), zamieszkujący wschodnią Amerykę Południową. Zagrożony wyginięciem. Nie wyróżnia się podgatunków[4][5].
Morfologia
Długość ciała 89 cm. U samca czerwone narośle u nasady dzioba oraz korale. Upierzenie błyszcząco czarne z białym brzuchem i podogoniem u samca, u samicy zaś kasztanowatym. Poza tym u samicy czubek biało prążkowany, skrzydła z rdzawym plamkowaniem.
Zasięg, środowisko
Kilka siedlisk w południowo-wschodniej Brazylii na obszarach objętych obecnie ochroną. Występuje głównie w wysokich i wilgotnych nizinnych lasach pierwotnych[6].
Zachowanie
Zwykle obserwowany w parach, żeruje na drzewach i krzewach jagododajnych lub zbiera jagody opadłe na ziemię. Zaniepokojony, wzlatuje na niezbyt wysokie gałęzie. Samiec wydaje głęboki, donośny, huczący głos.
Status zagrożenia i ochrona
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2000 roku uznaje czubacza czerwonodziobego za gatunek zagrożony (EN – Endangered); wcześniej (od 1994 roku) miał on status gatunku krytycznie zagrożonego (CR – Critically Endangered)[2]. Dzięki prowadzonemu z powodzeniem programowi reintrodukcji udało się częściowo zrównoważyć postępujący spadek liczebności. W 2022 roku liczebność populacji szacowano na 480 dorosłych osobników. Trend całkowitej liczebności populacji uznaje się za spadkowy, choć w niektórych siedliskach może być stabilny, a nawet wzrostowy dzięki podjętym działaniom ochronnym i reintrodukcjom. Gatunek jest zagrożony przez nielegalne polowania oraz degradację i utratę siedlisk wskutek wycinki lasów i przekształcania terenów po nich w plantacje i pastwiska[2][6].
Gatunek jest objęty ochroną przez brazylijskie prawo. Został ujęty w załączniku I konwencji CITES[2][6]. W przypadku pięciu ostoi ptaków IBA BirdLife International uznaje czubacza czerwonodziobego za jeden z gatunków kwalifikujących, tj. takich, na podstawie których obecności wyznacza się te ostoje[6].
Przypisy
- ↑ Crax blumenbachii, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 3 4 Crax blumenbachii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Cracidae Swainson, 1825 - czubacze - Guans (Wersja: 2023-03-14). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-29].
- ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-29] (ang.).
- ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
- 1 2 3 4 Species factsheet: Red-billed Curassow Crax blumenbachii [online], BirdLife International, 2023 [dostęp 2026-08-29] (ang.).
Bibliografia
- Wiesław Dudziński, Marek Keller, Andrew Gosler: Atlas ptaków świata. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Multico, 1994. ISBN 83-7073-059-0.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).