Czubajeczka karpacka

Czubajeczka karpacka (Lepiota carpatica (M.M. Moser) M.M. Moser) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)^[1].

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lepiota, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi^[1].

Po raz pierwszy opisał go Meinhard Michael Moser w 1979 r., nadając mu nazwę Cystoderma carpaticum. Ten sam autor w 1983 r. przeniósł go do rodzaju Lepiota^[1]. Niektóre synonimy naukowe^[2]:

• Cystoderma carpaticum M.M. Moser 1979
• Echinoderma carpaticum (M.M. Moser) E. Horak 2005

Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.

Kapelusz

Średnica od 3 do 37 mm, początkowo półkulisty z podwiniętym brzegiem, potem wypukły. Powierzchnia gęsto pokryta tępymi i piramidalnymi brodawkami z resztkami częściowej osłony na brzegu, sucha, jasnożółta, słomkowożółta, szafranowożółta do żółtoochrowej, brodawki przeważnie jaśniejsze od tła, często białawe^[3].

Trzon

Wysokość od 28 do 75 mm, średnica od 4 do 8 mm, czasami częściowo zakopany w zbutwiałym drewnie, prawie cylindryczny lub poszerzony u podstawy (do 10 mm), pełny,. Powierzchnia w kolorze kapelusza, drobno prążkowana i drobno kłaczkowata powyżej strefy pierścieniowej, poniżej z zanikającą kłaczkowato-łuskowatą strefą pierścieniową, gęsto ziarnistą i kłaczkowatą. Podstawa z białą grzybniąref name=„cys” />.

Blaszki

Wolne, niektóre wąsko przyrośnięte, dość gęste, białawe do kremowych. Ostrza blaszek całe,w tym samym kolorze^[3].

Miąższ

W kapeluszu białawy do kremowego w kapelusz. Zapach podobny do młodych owocników purchawek (po przekrojeniu przypominający gumę lub gaz). Smak cierpko-gorzki^[3].

Cechy mikroskopowe

Bazydiospory (2,9–)3,0–3,5–4,0(–4,1) × (2,3–)2,4–2,8–3,3(–3,6) µm, Qav = 1,2–1,3, kuliste do elipsoidalnych, gładkie, cienkościenne, szkliste, wyraźnie amyloidalne. Podstawki maczugowate do wąsko-maczugowatych, szkoiste (2-, 3-) 4-zarodnikowe, o wymiarach 16–27 × 4–5,5 µm. Cystyd brak. Trama w hymenium regularna. Skórka zbudowana z tworzących łańcuchy, prawie kulistych, podłużnych lub cylindrycznych komórek 10–56 × 6–27 µm, cienkościennych, gładkich lub lekko pomarszczonych, z wewnątrzkomórkowym pigmentem, w wodzie brązowożółtym, nieciemniejącym w KOH. Brak artrokonidiów. Sprzążki obficie występujące we wszystkich częściach grzyba^[3].

Saprotrof. W Polsce do 2003 r. jedyne stanowisko podał M.M. Moser w 1975 r. w Wetlinie w Bieszczadach. Rósł w lesie na martwym pniu buka Fagus sylvatica. Według W. Wojewody rozprzestrzenienie i częstość występowania tego gatunku w Polsce nie są znane^[4]. W późniejszych latach podano nowe stanowiska^[5].