Dachstein-Rieseneishöhle
 Parsifaldom w Dachstein-Rieseneishöhle | |
| Państwo | |
|---|---|
| Położenie | |
| Długość |
2700 m |
| Deniwelacja |
90 |
| Wysokość otworów |
1455 m n.p.m. |
| Data odkrycia |
1897 |
| Ochrona i dostępność |
udostępniona turystycznie |
| Kod |
1547/17 |
Położenie na mapie Górnej Austrii  | |
Położenie na mapie Austrii  | |
 47°32′05″N 13°43′07″E/47,534833 13,718611 | |
| Strona internetowa | |
Dachstein-Rieseneishöhle – jaskinia lodowa w grupie Dachsteinu, w Austrii, w kraju związkowym Górna Austria. Znajduje się w północnej części masywu, w rejonie Schönbergalm, powyżej Obertraun. Znana długość jaskini wynosi około 2700 m, a deniwelacja około 90 m. W austriackim wykazie jaskiń figuruje pod numerem 1547/17[1][2].
Jaskinia jest jedną z trzech najbardziej znanych jaskiń udostępnionych turystycznie w północnej części Dachsteinu, obok Dachstein-Mammuthöhle i Koppenbrüllerhöhle. Część trasy zwiedzania ma około 800 m długości i prowadzi przez komory zawierające rozległe nagromadzenia lodu[3][4].
Położenie
Dachstein-Rieseneishöhle znajduje się w masywie Krippensteinu, w wapiennej ścianie Schönbergwand, około 100 m powyżej Schönbergalm. Główne wejście leży na wysokości około 1455 m n.p.m. Teren zbudowany jest przede wszystkim z wapienia dachsteińskiego, w którym rozwinął się rozległy system krasowy[2][5].
Do jaskini prowadzi znakowana ścieżka ze Schönbergalm. Hala jest dostępna pierwszym odcinkiem kolei Dachstein Krippenstein-Seilbahn z Obertraun. Spacer od stacji kolei do wejścia zajmuje około 15–20 minut[4].
Odkrycie i badania
Według miejscowej tradycji wejście do jaskini zostało zauważone około 1897 roku przez mieszkańca Obertraun Petera Gamsjägera podczas poszukiwania zaginionych zwierząt. Jaskinia była jednak prawdopodobnie znana miejscowej ludności już wcześniej[6].
Przełom w badaniach nastąpił 17 lipca 1910 roku, kiedy speleolodzy Georg Lahner, Hanna Bock i Hermann Bock pokonali tzw. Große Eisabgrund, wcześniej blokujący dostęp do dalszych partii jaskini. Odkrycie rozległych sal i mas lodowych zapoczątkowało systematyczne badania Dachstein-Rieseneishöhle[6].
W następnych latach eksplorowano kolejne korytarze, sporządzano plany i prowadzono obserwacje mikroklimatu oraz zmian pokrywy lodowej. Badania jaskini miały znaczenie dla rozwoju austriackiej speleologii i badań nad funkcjonowaniem dynamicznych jaskiń lodowych[7].
Lód i mikroklimat
Dachstein-Rieseneishöhle należy do dynamicznych jaskiń lodowych. Powietrze krąży między otworami położonymi na różnych wysokościach. Zimą zimne powietrze napływa do niższych partii systemu, ochładzając skały i zalegającą wodę, natomiast latem utrzymująca się niska temperatura ogranicza topnienie lodu[7].
Lód powstaje przede wszystkim z wody opadowej i roztopowej przenikającej przez szczeliny wapiennego płaskowyżu Dachsteinu. Po dostaniu się do wychłodzonych wnętrz zamarza, tworząc pokrywy lodowe, kolumny, nacieki i zamrożone wodospady[4].
W największych komorach grubość lodu sięga kilkunastu metrów. Badania geofizyczne wykazały w Tristandomie warstwę lodu o miąższości do około 15 m, natomiast w Parsifaldomie od około 2 do 6 m. Współczesne badania izotopowe wskazują, że część zachowanego lodu może mieć znacznie ponad tysiąc lat, a rozwój depozytów lodowych przebiegał etapami w ciągu ostatnich kilku tysięcy lat[7].
Udostępnienie turystyczne
Pierwsze prace związane z budową trasy dla zwiedzających rozpoczęto krótko po odkryciach z 1910 roku. Regularne oprowadzanie turystów rozpoczęło się w 1913 roku, lecz zostało przerwane podczas I wojny światowej. W kolejnych latach system ścieżek i schodów rozbudowywano[6].
W 1928 roku w jaskini uruchomiono oświetlenie elektryczne. Było to przedsięwzięcie wyjątkowe jak na ówczesne warunki, ponieważ sama miejscowość Obertraun nie posiadała jeszcze powszechnego oświetlenia elektrycznego[6].
Po II wojnie światowej jaskinię ponownie otwarto dla turystów w 1946 roku. Jej dostępność znacznie poprawiło uruchomienie w 1951 roku pierwszego odcinka kolei linowej z Obertraun na Schönbergalm[6].
W 2018 roku trasę turystyczną gruntownie zmodernizowano. Wprowadzono nowe oświetlenie LED i instalacje multimedialne oraz zbudowano 35-metrowy most wiszący nad częścią lodowych formacji. Koszt inwestycji wyniósł około 2 mln euro[8].
Obecna trasa zwiedzania prowadzi przez części pozbawione lodu oraz przez główne sale lodowe. Obejmuje m.in. König-Artus-Dom, Parsifaldom i Tristandom. W König-Artus-Dom znaleziono szczątki niedźwiedzi jaskiniowych, natomiast w dalszych partiach występują największe nagromadzenia lodu[4].
Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem i trwa około 50 minut. Temperatura w udostępnionej części jaskini utrzymuje się w sezonie turystycznym w pobliżu 0°C[4].
Ochrona
Dachstein-Rieseneishöhle została objęta ochroną jako pomnik przyrody w 1928 roku. Jaskinia znajduje się także w obrębie obszaru Hallstatt-Dachstein/Salzkammergut, wpisanego w 1997 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO[9].
Przypisy
- ↑ Die längsten Höhlen Österreichs. Verband Österreichischer Höhlenforscher, 2022-01-19. [dostęp 2026-08-09]. (niem.).
- 1 2 Das Österreichische Höhlenverzeichnis. Verband Österreichischer Höhlenforscher. [dostęp 2026-08-09]. (niem.).
- ↑ Die längsten Höhlen Österreichs. Verband Österreichischer Höhlenforscher, 2022-01-19. [dostęp 2026-08-09]. (niem.).
- 1 2 3 4 5 Dachstein Giant Ice Cave. Dachstein Tourismus AG. [dostęp 2026-08-09]. (ang.).
- ↑ Österreichische Karte. Bundesamt für Eich- und Vermessungswesen. [dostęp 2026-08-09]. (niem.).
- 1 2 3 4 5 Ice cave in Obertraun – the discovery. Tourismusverband Inneres Salzkammergut. [dostęp 2026-08-09]. (ang.).
- 1 2 3 Christoph Spötl, Gabriella Koltai, Alexander H. Jarosch. First insights into the age of the giant ice deposits in the Dachstein-Rieseneishöhle (Austria). „Scientific Reports”, 2024. DOI: 10.1038/s41598-024-60607-y. (ang.).
- ↑ Aus der Chronik. Gemeinde Obertraun. [dostęp 2026-08-09]. (niem.).
- ↑ Hallstatt-Dachstein / Salzkammergut Cultural Landscape. UNESCO World Heritage Centre. [dostęp 2026-08-09]. (ang.).