Dactylonax

	Dactylonax
	O. Thomas, 1910
	; D. kambuayai
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	ssaki niższe
Rząd	dwuprzodozębowce
Podrząd	workolotokształtne
Nadrodzina	lotopałankowce
Rodzina	lotopałankowate
Podrodzina	Dactylopsilinae
Rodzaj	Dactylonax
	Typ nomenklatoryczny
	Dactylopsila palpator Milne-Edwards, 1888
Gatunki
	3 gatunki – zobacz opis w tekście
	3 gatunki – zobacz opis w tekście

Dactylonax – rodzaj ssaków z podrodziny Dactylopsilinae w obrębie rodziny lotopałankowatych (Petauridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące na Nowej Gwinei i w północno-wschodniej Australii^[2]^[3]^[4].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) samic 17,6–25 cm, samców 20,7–27 cm, długość ogona samic 13,5–21,6 cm, samców 17,6–23,6, długość tylnej stopu samic 3,7–5,1 cm, samców 3,5–5,1, długość ucha samic 2,4–3 cm, samców 2,2–3 cm; masa ciała samic 216–420, samców 280–550 g^[2]^[5]^[4].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1910 roku angielski zoolog Oldfield Thomas w artykule zatytułowanym Nowy rodzaj dla Dactylopsila palpator, opublikowanym w czasopiśmie The Annals and magazine of natural history^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) palcownik długopalcy (D. palpator).

Etymologia

Dactylonax: gr. δακτυλος daktulos ‘palec’^[6]; ονυξ onux, ονυχος onukhos ‘pazur, szpon’^[7].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[8]^[9]^[4]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[10]	Podgatunki^[2]^[9]^[5]^[4]	Rozmieszczenie geograficzne^[2]^[9]^[5]^[4]	Podstawowe wymiary^[2]^[5]^[4]^[a]	Status IUCN^[11]
Dactylopsila palpator	A. Milne-Edwards, 1888	palcownik długopalcy	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: góry Nowej Gwinei (Pegunungan Arfak)	DC: 19,5–27 cm DO: 18–20 cm MC: 300 g^[b]	LC
Dactylonax ernstmayri	G. Stein, 1932		gatunek monotypowy	Indonezja i Papua-Nowa Gwinea: Góry Centralne do skrajnie południowo-wschodniej części, Huon); zakres wysokości: 850–3050 m n.p.m.	DC: 19,1–26,3 cm DO: 13,5–23,6 cm MC: 280–550 g	NE
Dactylopsila kambuayai	K.P. Aplin, 1999		gatunek monotypowy	endemit Indonezji: północno-zachodnia Nowa Gwinea (Pegunungan Arfak); zakres wysokości:około 860 m n.p.m.	DC: 17,6 cm DO: 18 cm MC: 216 g^[c]	NE

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała
↑ Masa ciała 1 samicy; masa ciała samców nieznana.
↑ Wymiary i masa ciała 1 samicy; wymiary i masa ciała samców nieznana.

Przypisy

1 2 O. Thomas. A new Genus for Dactylopsila palpator. „The Annals and magazine of natural history”. Eighth Series. 6 (36), s. 610, 1910. (ang.).
1 2 3 4 5 S. Jackson: Family Petauridae (Striped Possums, Leadbeater’s Possum and Lesser Gliders). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 559–560. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Dactylopsila. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-26].
1 2 3 4 5 6 T.F. Flannery, K.P. Aplin, C. Bocos,, L.G. Koungoulos & K.M. Helgen. Found alive after 6, 000 years: modern records of an ‘extinct’ Papuan marsupial, Dactylonax kambuayai (Marsupialia: Petauridae), with a revision of the systematics and zoogeography of the genus Dactylonax. „Records of the Australian Museum”. 78 (1), s. 17-34, 2026. DOI: 10.3853/j.2201-4349.78.2026.3003. (ang.).
1 2 3 4 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 59. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 75.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 174.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.5) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-08-02]. (ang.).
1 2 3 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 88. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
↑ Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 13–14. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ Taxonomy: Dactylonax – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2026-08-02]. (ang.).

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).

[11] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[13] Masa ciała 1 samicy; masa ciała samców nieznana.

[14] Wymiary i masa ciała 1 samicy; wymiary i masa ciała samców nieznana.

[tho-1] 1 2 O. Thomas. A new Genus for Dactylopsila palpator. „The Annals and magazine of natural history”. Eighth Series. 6 (36), s. 610, 1910. (ang.).

[hmw-2] 1 2 3 4 5 S. Jackson: Family Petauridae (Striped Possums, Leadbeater’s Possum and Lesser Gliders). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 559–560. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).

[msw-3] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Dactylopsila. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-26].

[fla&inni-4] 1 2 3 4 5 6 T.F. Flannery, K.P. Aplin, C. Bocos,, L.G. Koungoulos & K.M. Helgen. Found alive after 6, 000 years: modern records of an ‘extinct’ Papuan marsupial, Dactylonax kambuayai (Marsupialia: Petauridae), with a revision of the systematics and zoogeography of the genus Dactylonax. „Records of the Australian Museum”. 78 (1), s. 17-34, 2026. DOI: 10.3853/j.2201-4349.78.2026.3003. (ang.).

[amw-5] 1 2 3 4 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 59. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=115_75]-6] Jaeger 1959 ↓, s. 75.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=214_174]-7] Jaeger 1959 ↓, s. 174.

[mdd-8] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.5) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-08-02]. (ang.).

[icmw-9] 1 2 3 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 88. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[miiz-10] Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 13–14. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[12] Taxonomy: Dactylonax – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2026-08-02]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[a]

[11]

[b]

[c]