Dajos Béla

Dajos Béla lub Dajos Bela, właśc. Leon Golzmann (ur. 19 grudnia 1897 w Kijowie, zm. 5 grudnia 1978 w La Faldzie) – skrzypek i kierownik orkiestr tanecznych, działający głównie w Berlinie w okresie Republiki Weimarskiej, a po emigracji w Argentynie^[1][2]. Należał do popularnych przedstawicieli berlińskiej sceny muzyki tanecznej i rozrywkowej przełomu lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku; repertuar jego orkiestr obejmował m.in. utwory operetkowe, walce wiedeńskie, modne tańce, tango i jazz^[1].

Urodził się jako Leon Golzmann w Kijowie, gdzie od dzieciństwa uczył się gry na skrzypcach. Studiował w Konserwatorium Kijowskim, które ukończył w 1918, a następnie kontynuował naukę prywatnie w Moskwie i Berlinie. Do Berlina przeniósł się w 1919. Początkowo występował w lokalach rozrywkowych i kabaretach, a w 1920 został zaangażowany przez Odeon-Werke, później związane z Lindström AG. W związku z tym kontraktem przyjął pseudonim Dajos Béla^[1].

W latach 1920–1933 nagrywał przede wszystkim dla wytwórni Odeon. Występował jako solista, kierownik zespołów i akompaniator popularnych wykonawców, m.in. Richarda Taubera, Marty Eggerth, Maxa Hansena i Comedian Harmonists. Jego zespoły występowały pod nazwą Dajos Béla Tanzorchester oraz innymi nazwami, a sam muzyk używał także pseudonimów Friedrich Elsberg i Sándor Józsi^[1].

Od końca lat dwudziestych XX wieku należał do znanych kierowników orkiestr berlińskiej sceny rozrywkowej. Jego zespoły występowały w hotelach, domach towarowych, radiu i filmie dźwiękowym, a także koncertowały poza Niemcami. W składach prowadzonych przez Bélę grali m.in. Franz Grothe, Howard McFarlane i René Weiss. Grothe jako osiemnastolatek został pianistą w jego zespole, McFarlane występował i nagrywał z jego orkiestrą w Niemczech w latach 1925–1932, a później grał z Bélą także w Argentynie w latach 1935–1937; z zespołem Béli współpracował również Weiss w berlińskim okresie swojej działalności^[3][4][5]. Na jego ujęcie jazzu wpływ miał styl Fletchera Hendersona^[1].

W 1933, po dojściu nazistów do władzy i wobec prześladowań ze względu na żydowskie pochodzenie, opuścił Niemcy. Przebywał następnie m.in. w Amsterdamie i Paryżu, koncertował w Europie oraz brał udział w nagraniach w Paryżu i Londynie. W 1935 wyjechał do Buenos Aires, gdzie występował w radiu i lokalach muzycznych. Według relacji przytaczanej w LexM miał również pomagać prześladowanym muzykom żydowskim w uzyskiwaniu wiz i emigracji do Argentyny^[1].

Po II wojnie światowej jego popularność stopniowo malała. W 1956 wycofał się z życia muzycznego. W 1976, na zaproszenie Senatu Berlina, odwiedził Berlin po raz pierwszy od czasu emigracji. Zmarł 5 grudnia 1978 w La Faldzie; został pochowany na cmentarzu żydowskim La Tablada w Buenos Aires^[1].