Darevskia chlorogaster

	Darevskia chlorogaster
	(Boulenger, 1908)
	; Samiec Darevskia chlorogaster, Iran
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Infrarząd	Lacertoidea
Rodzina	jaszczurkowate
Rodzaj	Darevskia
Gatunek	Darevskia chlorogaster
Synonimy
	Lacerta chlorogaster Boulenger, 1908; Lacerta boettgeri Mehely, 1907; Lacerta mostoufii Baloutch, 1976; Lacerta (Zootoca) chlorogaster — Bischoff, 1978; Darevskia chlorogaster — Arribas, 1997; Lacerta chlorogarter — Kupriyanova et al., 2002 (in error); Lacerta (Darevskia) chlorogaster — Sindaco & Jeremčenko, 2008; Darevskia mostoufii — Rastegar-Pouyani et al., 2008;
	Lacerta chlorogaster Boulenger, 1908; Lacerta boettgeri Mehely, 1907; Lacerta mostoufii Baloutch, 1976; Lacerta (Zootoca) chlorogaster — Bischoff, 1978; Darevskia chlorogaster — Arribas, 1997; Lacerta chlorogarter — Kupriyanova et al., 2002 (in error); Lacerta (Darevskia) chlorogaster — Sindaco & Jeremčenko, 2008; Darevskia mostoufii — Rastegar-Pouyani et al., 2008;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski

Darevskia chlorogaster – gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurkowatych (Lacertidae). Występuje w Iranie i Azerbejdżanie w środowiskach leśnych.

Systematyka

Gatunek po raz pierwszy opisał naukowo George Albert Boulenger w 1908 roku jako Lacerta chlorogaster (zob. rodzaj Lacerta) w czasopiśmie „Proceedings of the Zoological Society of London”^[3]^[4]. Miejsce typowe to miasto Bandar-e Anzali w Iranie^[5.1]. Wyznaczony w 2013 roku lektotyp także pochodzi z tego miasta^[3]. Takson jest zaliczany do kladu Caucasica, który wydzielił się około 4,5 mln lat temu^[6].

Zasięg występowania

Zamieszkuje południowo-wschodni Azerbejdżan, wschodnie lasy hyrkańskie i Nizinę Lenkorańską oraz pogórze Gór Tałyskich^[5.1], północno-zachodni Iran, góry Elburs^[5.1] wzdłuż Morza Kaspijskiego^[2] do wysokości 1500 m n.p.m.^[7]

Morfologia

Samce są szaro-oliwkowe, zielone lub brązowe od strony grzbietowej i zielone od strony brzusznej, po bokach ciała biegnie rząd niebieskich plamek^[8.1].

Samice są jasnobrązowe lub złote od strony grzbietowej, czarno drobno nakrapiane, po bokach biegnie ciemnobrązowy pofalowany pas z białym nakrapianiem^[8.2].

Dorosłe samce zmieniają ubarwienie z brązowego na jasnozielone po 3–4 tygodniach od zakończenia hibernacji^[9.1]. Strona brzuszna zmienia barwę z zielonożółtej na niebieskozieloną^[9.1]. Barwy szybko bledną w połowie czerwca^[9.1]. Samice i osobniki młodociane także sezonowo zmieniają ubarwienie, ale jest to mniej wyraźne^[9.1].

Długość od pyska do kloaki wynosi 72 mm, długość ogona to 147 mm^[8.2]. W 2022 roku po raz pierwszy zaobserwowano samicę z dwoma ogonami, w tym jednym zregenerowanym, w północnym Iranie^[10].

Ekologia i zachowanie

Biotop

Preferuje środowiska leśne^[11]: pnie drzew, zarówno powalone, jak i stojące^[12] oraz ściółkę leśną^[7].

Pokarm

Ślimaki, owady, pajęczaki^[8.2].

Zachowanie

Aktywny za dnia^[8.2], porusza się bardzo szybko^[13]. Chętnie przebywa w nasłonecznionych miejscach, łatwo wspina się po drzewach i skałach^[11].

Rozmnażanie

Gatunek jajorodny^[7]. Samica może złożyć od 3 do 6 jaj dwa razy do roku^[9.1]. Prawdopodobnie jest w stanie rozmnażać się kilkukrotnie w ciągu roku^[14]. Jaja mierzą 6,9 na 10,7 mm^[9.1]. Młode wykluwają się po 42–55 dniach w zależności od temperatury inkubacji^[9.1]. W ramach zachowania godowego dochodzi do ugryzienia samca w tylną nogę samicy^[9.2]. W laboratorium skrzyżowano ten gatunek z Darevskia caspica^[15].

Status zagrożenia i ochrona

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, ang. Least Concern)^[2]. Jego liczebność spada^[2], mimo tego liczba osobników jest wysoka i stabilna w większości siedlisk (stan na 2006 rok)^[5.1]. Gatunek podlega ochronie na mocy załącznika III konwencji berneńskiej^[5.2]. Na poziomie krajowym nie jest chroniony^[8.2].

Przypisy

↑ Darevskia chlorogaster, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 4 Tuniyev i inni, Darevskia chlorogaster, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2009, wersja 2025-2 [dostęp 2026-04-14] (ang.).
1 2 Darevskia chlorogaster (BOULENGER, 1908) [online], www.lacerta.de [dostęp 2026-04-12] (ang.).
↑ G.A.G.A. Boulenger G.A.G.A., Description of a new Species of Lacerta from Persia, „Proceedings of the Zoological Society of London”, part 2 (pp. 431–983), 1908, s. 934 (ang.).
Natalia B.N.B. Ananjeva Natalia B.N.B. i inni, The reptiles of northern Eurasia: taxonomic diversity, distribution, conservation status, Zoological (red.), Pensoft series faunistica No 47, Sofia: Pensoft, 2006, ISBN 978-954-642-269-9 (ang.).
1. 1 2 3 4 s. 81
2. ↑ s. 11
↑ SusanaS. Freitas SusanaS. i inni, Parthenogenesis in Darevskia lizards: A rare outcome of common hybridization, not a common outcome of rare hybridization, „Evolution”, 76 (5), 2022, s. 905, DOI: 10.1111/evo.14462, ISSN 0014-3820, PMID: 35323995, PMCID: PMC9324800 (ang.).
1 2 3 Darevskia chlorogaster [online], The Reptile Database [dostęp 2026-04-12] (ang.).
KamranK. Kamali KamranK., A guide to the reptiles and amphibians of Iran, Frankfurter Beiträge zur Naturkunde = Frankfurt contributions to natural history, Frankfurt am Main: Edition Chimaira, 2020, ISBN 978-3-89973-119-4 .
1. ↑ s. 203
2. 1 2 3 4 5 s. 204
Herman A.J. in denH.A.J. Bosch Herman A.J. in denH.A.J., WolfgangW. Bischoff WolfgangW., Ein seltener Gast: Lacerta chlorogaster BOULENGER, 1908, „Die Eidechse”, 15, 15 lipca 1995 (niem. • ang.).
1. 1 2 3 4 5 6 7 s. 1
2. ↑ s. 4
↑ RezaR. Yadollahvandmiandoab RezaR., Reza BabaeiR.B. Savasari Reza BabaeiR.B., NasimN. Bashirichelkasari NasimN., Daniel OliveiraD.O. Mesquita Daniel OliveiraD.O., First record of tail bifurcation in the wall lizards Darevskia caspica Ahmadzadeh et al., 2013 and D. chlorogaster (Boulenger, 1908) from northern Iran, „Herpetology Notes”, 15, 2022, s. 605 .
1 2 AbdolkhalilA. Choopani AbdolkhalilA., VidaV. Hojati VidaV., AbdolhosseinA. Shiravi AbdolhosseinA., The spermatogenic cycle of the green-bellied lizard, Darevskia chlorogaster (sauria: Lacertidae) in Northern Iran, „Cibtech Journal of Zoology”, 3 (1), 2014, s. 62, ISSN 2319-3883 (ang.).
↑ EskandarE. Rastegar-Pouyani EskandarE., NasrullahN. Rastegar-Pouyani NasrullahN., Seyyed Saeed HosseinianS.S.H. Yousefkhani Seyyed Saeed HosseinianS.S.H., MohammadM. Arab MohammadM., REDISCOVERY OF Darevskia steineri (EISELT, 1995) (SAURIA: LACERTIDAE) FROM IRAN, „Russian Journal of Herpetology”, 20 (1), 2013, s. 36 (ang.).
↑ A.R.A.R. Mohammadi A.R.A.R., H.G.H.G. Kami H.G.H.G., The first report of keeled Rock Green-bellied Lizard Darevskia chlorogaster (Reptilia: Sauria: Lacertidae) in Ardabil Province, „Journal of Animal Biology”, 3, 2011, s. 56 (arab.).
↑ Russian State Agrarian University –Timiryazev Moscow AgriculturalR.S.A.U.–T.M.A. Academy i inni, On Eggs Re-Laying of Greenbelly Lizards from the Darevskia (Chlorogaster) Complex (Reptilia, Lacertidae), „Current Studies in Herpetology”, 19 (3/4), 2019, s. 158, DOI: 10.18500/1814-6090-2019-19-3-4-153-159 (ang. • ros.).
↑ Russian State Agrarian University – Timiryazev Moscow AgriculturalR.S.A.U.– T.M.A. Academy, V. о.V. Erashkin V. о.V., A.A.A.A. Kidov A.A.A.A., Russian State Agrarian University – Timiryazev Moscow AgriculturalR.S.A.U.– T.M.A. Academy, Laboratory hybridization of Darevskia chlorogaster and D. capsica (Reptilia, Lacertidae), „Current Studies in Herpetology”, 25 (3–4), 2025, Аннотация, DOI: 10.18500/1814-6090-2025-25-3-4-165-169 .

[itis-1] Darevskia chlorogaster, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[iucn-2] 1 2 3 4 Tuniyev i inni, Darevskia chlorogaster, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2009, wersja 2025-2 [dostęp 2026-04-14] (ang.).

[:0-3] 1 2 Darevskia chlorogaster (BOULENGER, 1908) [online], www.lacerta.de [dostęp 2026-04-12] (ang.).

[oryg-4] G.A.G.A. Boulenger G.A.G.A., Description of a new Species of Lacerta from Persia, „Proceedings of the Zoological Society of London”, part 2 (pp. 431–983), 1908, s. 934 (ang.).

[:1-5] Natalia B.N.B. Ananjeva Natalia B.N.B. i inni, The reptiles of northern Eurasia: taxonomic diversity, distribution, conservation status, Zoological (red.), Pensoft series faunistica No 47, Sofia: Pensoft, 2006, ISBN 978-954-642-269-9 (ang.).
1 2 3 4 s. 81

↑ s. 11

[6] 1 2 3 4 s. 81

[21] s. 11

[pmid35323995-s905-7] SusanaS. Freitas SusanaS. i inni, Parthenogenesis in Darevskia lizards: A rare outcome of common hybridization, not a common outcome of rare hybridization, „Evolution”, 76 (5), 2022, s. 905, DOI: 10.1111/evo.14462, ISSN 0014-3820, PMID: 35323995, PMCID: PMC9324800 (ang.).

[Darevskia_chlorogaster-8] 1 2 3 Darevskia chlorogaster [online], The Reptile Database [dostęp 2026-04-12] (ang.).

[:4-9] KamranK. Kamali KamranK., A guide to the reptiles and amphibians of Iran, Frankfurter Beiträge zur Naturkunde = Frankfurt contributions to natural history, Frankfurt am Main: Edition Chimaira, 2020, ISBN 978-3-89973-119-4 .
↑ s. 203

1 2 3 4 5 s. 204

[10] s. 203

[11] 1 2 3 4 5 s. 204

[:5-12] Herman A.J. in denH.A.J. Bosch Herman A.J. in denH.A.J., WolfgangW. Bischoff WolfgangW., Ein seltener Gast: Lacerta chlorogaster BOULENGER, 1908, „Die Eidechse”, 15, 15 lipca 1995 (niem. • ang.).
1 2 3 4 5 6 7 s. 1

↑ s. 4

[13] 1 2 3 4 5 6 7 s. 1

[19] s. 4

[Reza_Yadollahvandmiandoab2022-s605-14] RezaR. Yadollahvandmiandoab RezaR., Reza BabaeiR.B. Savasari Reza BabaeiR.B., NasimN. Bashirichelkasari NasimN., Daniel OliveiraD.O. Mesquita Daniel OliveiraD.O., First record of tail bifurcation in the wall lizards Darevskia caspica Ahmadzadeh et al., 2013 and D. chlorogaster (Boulenger, 1908) from northern Iran, „Herpetology Notes”, 15, 2022, s. 605 .

[:6-15] 1 2 AbdolkhalilA. Choopani AbdolkhalilA., VidaV. Hojati VidaV., AbdolhosseinA. Shiravi AbdolhosseinA., The spermatogenic cycle of the green-bellied lizard, Darevskia chlorogaster (sauria: Lacertidae) in Northern Iran, „Cibtech Journal of Zoology”, 3 (1), 2014, s. 62, ISSN 2319-3883 (ang.).

[Eskandar_Rastegar-Pouyani2013-16] EskandarE. Rastegar-Pouyani EskandarE., NasrullahN. Rastegar-Pouyani NasrullahN., Seyyed Saeed HosseinianS.S.H. Yousefkhani Seyyed Saeed HosseinianS.S.H., MohammadM. Arab MohammadM., REDISCOVERY OF Darevskia steineri (EISELT, 1995) (SAURIA: LACERTIDAE) FROM IRAN, „Russian Journal of Herpetology”, 20 (1), 2013, s. 36 (ang.).

[A_R_Mohammadi_H_G_Kami2011-s56-17] A.R.A.R. Mohammadi A.R.A.R., H.G.H.G. Kami H.G.H.G., The first report of keeled Rock Green-bellied Lizard Darevskia chlorogaster (Reptilia: Sauria: Lacertidae) in Ardabil Province, „Journal of Animal Biology”, 3, 2011, s. 56 (arab.).

[doi10.18500/1814-6090-2019-19-3-4-153-159-s158-18] Russian State Agrarian University –Timiryazev Moscow AgriculturalR.S.A.U.–T.M.A. Academy i inni, On Eggs Re-Laying of Greenbelly Lizards from the Darevskia (Chlorogaster) Complex (Reptilia, Lacertidae), „Current Studies in Herpetology”, 19 (3/4), 2019, s. 158, DOI: 10.18500/1814-6090-2019-19-3-4-153-159 (ang. • ros.).

[doi10.18500/1814-6090-2025-25-3-4-165-169-s-20] Russian State Agrarian University – Timiryazev Moscow AgriculturalR.S.A.U.– T.M.A. Academy, V. о.V. Erashkin V. о.V., A.A.A.A. Kidov A.A.A.A., Russian State Agrarian University – Timiryazev Moscow AgriculturalR.S.A.U.– T.M.A. Academy, Laboratory hybridization of Darevskia chlorogaster and D. capsica (Reptilia, Lacertidae), „Current Studies in Herpetology”, 25 (3–4), 2025, Аннотация, DOI: 10.18500/1814-6090-2025-25-3-4-165-169 .

[6] 1 2 3 4 s. 81

[21] s. 11

[10] s. 203

[11] 1 2 3 4 5 s. 204

[13] 1 2 3 4 5 6 7 s. 1

[19] s. 4

[1]

[2]

[3]

[4]

[5.1]

[6]

[7]

[8.1]

[8.2]

[9.1]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[9.2]

[15]

[5.2]