Dariusz Czaja

Dariusz Czaja (ur. 13 listopada 1961^[1]) – antropolog i historyk kulturowy, literaturoznawca; nauczyciel akademicki, eseista i krytyk muzyczny.

W 1981–1986 studiował etnologię w Katedrze Etnografii Słowian Uniwersytetu Jagiellońskiego. Następnie został tam zatrudniony na stanowisku asystenta. W 1995, po przekształceniu katedry w Instytut Etnologii, objął stanowisko adiunkta w Zakładzie Teorii i Antropologii Kultury.

1 czerwca 1992 rozpoczął przewód doktorski w Instytucie Filologii Polskiej macierzystej uczelni. Uzyskał tytuł doktora literaturoznawstwa 20 lutego 1995 na podstawie dysertacji pt. Symbol a antropologiczna interpretacja wybranych tekstów kultury współczesnej, promowanej przez prof. Alicję Helman^[2].

8 marca 2007 w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk habilitował się w zakresie historii, przedstawiając pracę pt. Anatomia duszy : Figury wyobraźni i gry językowe (wyd. 2005), recenzowaną przez prof. Annę Pałubicką, prof. Joannę Tokarską-Bakir, prof. Wojciecha J. Bursztę i prof. Czesława Robotyckiego^[3].

W 2014, po śmierci Czesława Robotyckiego, zajął jego miejsce jako kierownik Zakładu Teorii i Antropologii Kultury, przemianowanego później na Katedrę Współczesnych Praktyk Kulturowych.

W 2015 został przyjęty w poczet członków rzeczywistych Wydziału I Nauk Humanistycznych i Społecznych PAN. W 2015–2019 członek Komitetu Nauk o Kulturze PAN. 22 kwietnia 2016 otrzymał tytuł profesora nauk historycznych z rąk prezydenta Andrzeja Dudy (w wyniku reformy szkolnictwa wyższego, przemianowany na profesora nauk humanistycznych). W kolejnym roku akademickim objął stanowisko profesora zwyczajnego. Od 2019 jest członkiem Rady Dyscypliny – Nauk o Kulturze i Religii UJ.

Recenzował rozprawy habilitacyjne: Anny Filipowicz, Beaty Gontarz, Agnieszki Kazibut i Bartosza Jastrzębskiego. Wypromował doktorów: Justynę Cząstkę-Kłapytę, Małgorzatę Roeske i Łukasza Sochackiego.

Jest członkiem redakcji kwartalnika „Polska Sztuka Ludowa – Konteksty”.

Za zbiór esejów Gdzieś dalej, gdzie indziej nominowany do Nagrody Literackiej Nike 2011^[4] a za zbiór Gramatyka bieli. Antropologia doświadczeń granicznych otrzymał nominację do Nagrody Literackiej Nike 2019^[5].

autor:

• Sygnatura i fragment. Narracje antropologiczne, Kraków 2004
• Anatomia duszy. figury wyobraźni i gry językowe, Kraków 2005, Wyd. UJ, ISBN 83-233-2071-3
• Lekcje ciemności, Wołowiec 2009, Wydawnictwo Czarne
• Gdzieś dalej, gdzie indziej, Wołowiec 2010, Wydawnictwo Czarne
• Kwintesencje. Pasaże barokowe, Kraków 2014, Polskie Wydawnictwo Muzyczne
• Gramatyka bieli. Antropologia doświadczeń granicznych, Kraków 2018, Pasaże^[6]

redakcja prac zbiorowych:

• Mitologie popularne. Szkice z antropologii współczesności, Kraków 1994
• Metamorfozy ciała. Świadectwa i interpretacje, Kraków 1999

artykuły:

• Mit, sztuka, interpretacja [w:] Polska Sztuka Ludowa nr 3/1988
• Dylematy błazna [w:] Polska Sztuka Ludowa nr 4/1988
• Mentalność i mit rewolucyjny [w:] Zeszyty Naukowe UJ (Prace Etnograficzne), zeszyt 29/1992
• O sztuce zdziwienia i głupstwach pop-kultury [wstęp do:] Mitologie popularne. Szkice z antropologii współczesności, Kraków 1994
• Reklamowy smak raju. Między archetypem i historią [w:] Mitologie popularne. Szkice z antropologii współczesności, Kraków 1994

• Prof. dr hab. Dariusz Czaja, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2009-10-16] .
• Dariusz Czaja, [w:] portal „Ludzie Nauki” [online], OPI PIB, MNiSW [dostęp 2026-06-08] .{{Ludzie Nauki}} Nieprawidłowe/puste pola: 1.
• Dariusz Czaja Reklamowy smak raju: między archetypem a historią. przetwornia.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-10-05)].
• Streszczenia artykułów zawartych w pracy zbiorowej pod red. Dariusza Czai Mitologie popularne