Demetrius Constantine Dounis

Demetrius Constantine Dounis, znany także jako D. C. Dounis (ur. 21 grudnia 1893 w Atenach^[1], zm. 13 sierpnia 1954 w Los Angeles) – grecki skrzypek, mandolinista, lekarz i jeden z najbardziej wpływowych pedagogów gry na skrzypcach XX wieku^[2]. Autor licznych publikacji z ćwiczeniami technicznymi, ceniony przez wirtuozów i nauczycieli za nowatorskie podejście łączące wiedzę medyczną z praktyką muzyczną.

Demetrius Constantine Dounis rozpoczął edukację muzyczną w Konserwatorium Ateńskim, następnie studiował skrzypce w Wiedniu pod kierunkiem czeskiego wirtuoza Františka Ondříčka, równolegle odbywając studia medyczne z zakresu neurologii i psychiatrii^[3]. Później kontynuował naukę u belgijskiego skrzypka Césara Thomsona w Paryżu^[4].

Oprócz kariery skrzypcowej rozwijał działalność jako mandolinista, często występując pod pseudonimem „Anton Dounis”. W latach 20. i 30. koncertował w Stanach Zjednoczonych i Europie, wykonując na mandolinie najtrudniejsze utwory skrzypcowe. Jego nagrania i występy spotkały się z uznaniem krytyków, którzy podkreślali niezwykłą wirtuozerię^[5].

W czasie I wojny światowej służył w korpusie medycznym armii greckiej w Salonikach, a nocami spisywał swoje analizy dotyczące techniki skrzypcowej^[6]. Efektem tych prac była późniejsza publikacja The Artist’s Technique of Violin Playing. Po wojnie pracował jako profesor skrzypiec w Państwowym Konserwatorium w Salonikach, lecz w latach 20. wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie rozpoczął działalność pedagogiczną na szeroką skalę^[7].

Dounis zasłynął przede wszystkim jako nauczyciel gry na instrumentach smyczkowych. W latach 40. XX wieku stał się postacią rozpoznawalną w świecie muzyki dzięki swojemu wyjątkowemu sposobowi nauczania. Prowadził prywatne studio w Nowym Jorku, a także podróżował między wschodnim a zachodnim wybrzeżem USA, aby prowadzić zajęcia z muzykami – często profesjonalistami, którzy czuli, że ich gra utknęła w martwym punkcie. Uczniowie przychodzili do Dounisa z konkretnymi pytaniami technicznymi i muzycznymi, szukając rozwiązań, których nie mogli znaleźć sami. Wiele osób wolało zachować kontakt z pedagogiem w tajemnicy, obawiając się, że ujawnienie lekcji mogłoby wpłynąć na ich karierę. Ta dyskrecja sprawiała, że działalność pedagoga pozostawała w cieniu i była znana głównie w wąskim kręgu muzyków. Dounis darzył wielkim szacunkiem prywatność swoich uczniów i niemal nigdy nie ujawniał ich nazwisk. Jego nowojorskie studio miało nietypową organizację – wchodziło się frontowymi drzwiami, a wychodziło tylnymi, dzięki czemu żaden uczeń nie spotykał innego przy wchodzeniu lub wychodzeniu, co pozwalało zachować pełną dyskrecję i chronić zawodowe interesy wszystkich uczestników lekcji^[7].

W latach 30. i 40. prowadził również kilkumiesięczne kursy mistrzowskie w Europie i Australii. Jego metoda, określana jako Expressive Technique, łączyła wiedzę medyczną i anatomiczną z praktyką muzyczną, kładąc nacisk na świadomą kontrolę ruchu, ergonomię i ekonomię techniki^[8].

Dounis pozostawił po sobie znaczący dorobek pedagogiczny, który wpłynął na kolejne pokolenia skrzypków, altowiolistów i wiolonczelistów. Zmarł 13 sierpnia 1954 roku w Los Angeles na chorobę nowotworową^[9]. Do ostatnich dni życia pracował z uczniami, kontynuując działalność pedagogiczną mimo ciężkiej choroby^[10].

• Jascha Heifetz – uważany za jednego z najwybitniejszych wirtuozów skrzypiec XX wieku^[11][12].
• Yehudi Menuhin^[7] – wybitny skrzypek, którego Sir Edward Elgar kiedyś nazwał „najwspanialszym artystą, jakiego kiedykolwiek słyszał.”^[7]
• William Primrose^[7] – określany przez Time Magazine jako „najwybitniejszy altowiolista na świecie”. Zrewolucjonizował grę na altówce i przyczynił się do podniesienia jej rangi jako instrumentu solowego^[13][14].
• David Nadien – koncertmistrz New York Philharmonic Orchestra oraz uznany pedagog^[13].
• Joseph Silverstein^[7] – ceniony pedagog, laureat Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Królowej Elżbiety w Brukseli w 1959 r., a także koncertmistrz Boston Symphony Orchestra^[13].
• Stuart Canin – koncertmistrz San Francisco Symphony, San Francisco Opera, oraz Los Angeles Opera. Jako pierwszy amerykański skrzypek wygrał konkurs N. Paganiniego w Genui w 1959 r.^[13][15]
• Roman Totenberg – koncertujący skrzypek i wybitny pedagog. Prowadził działalność pedagogiczną w Boston University. Zasiadał w jury Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. H. Wieniawskiego. Otrzymał tytuł Nauczyciela – Artysty Roku, przyznawany przez ASTA. Otrzymał również odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej^[13][16].
• Jeanette Dincin Ysaÿe – koncertująca skrzypaczka, żona sławnego Eugène’a Ysaÿe. Prowadziła działalność pedagogiczną w Konserwatorium w Brukseli, a także udzielała prywatnych lekcji królowej Elżbiecie Belgijskiej^[13][17].
• Berl Senofsky – zwycięzca Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Królowej Elżbiety w Brukseli w 1955 r.^[7][18]
• Charles Libove – laureat Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. George’a Enescu w Bukareszcie. Prowadził działalność pedagogiczną m.in. na American University w Waszyngtonie, Peabody Conservatory of Music oraz New York University^[13][19].
• Hyman Goodman – koncertmistrz Toronto Symphony Orchestra oraz pedagog^[20].
• John Corigliano – koncertmistrz New York Philharmonic Orchestra^[13]
• Felix Khuner – członek renomowanego Kolisch Quartet prawykonującego utwory Arnolda Schönberga^[21].
• Karen Tuttle – uznawana za jedną z najbardziej wpływowych nauczycielek altówki XX wieku. Opracowała autorską metodę nauczania „Coordination Technique”^[22].
• George Neikrug^[7] – pełnił funkcję koncertmistrza grupy wiolonczel w Baltimore Symphony Orchestra, Pittsburgh Symphony Orchestra oraz Los Angeles Philharmonic. Wybitny pedagog i ekspert metody D. C. Dounisa. Otrzymał nagrodę „Artist Teacher Award”^[23].
• Louis Kievman – altowiolista oraz uznany pedagog. Autor wielu publikacji pedagogicznych^[13].
• Lesli Parnas – koncertujący wiolonczelista, laureat Międzynarodowego Konkursu Wiolonczelowego im. Piotra Czajkowskiego w Moskwie^[13][24].
• Eugene Kash – koncertmistrz Toronto Philharmonic Orchestra’s Promenade Symphony i Ottawa Philharmonic Orchestra, został odznaczony Srebrnym Medalem Królowej i Nagrodą za Zasługi dla Miasta Toronto^[25].
• Józef Cetner – uznany polski pedagog. Prowadził klasę skrzypiec w Konserwatorium Polskiego Towarzystwa Muzycznego we Lwowie, Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Katowicach, Konserwatorium Muzycznym im. Karola Szymanowskiego we Lwowie oraz Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej we Wrocławiu. W 1936 roku został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi^[26].

Dounis opublikował kilkanaście zbiorów ćwiczeń technicznych na skrzypce, a także opracował dzieła Bacha, Paganiniego i Chopina. Jego prace były szeroko stosowane w środowisku pedagogicznym i do dziś pozostają w repertuarze dydaktycznym. Wśród jego publikacji znajdują się m.in.:

• The Artist’s Technique of Violin Playing: A New Scientific Method for Obtaining, in the Shortest Possible Time, an Absolute Mastery of the Higher Technical Difficulties of the Left Hand and of the Bow, Op. 12 (1921)
  1. First Part: The Left Hand
  2. Second Part: The Bow
• The Absolute Independence of the Fingers in Violin Playing on a Scientific Basis, Op. 15 (1924)
  1. The Absolute Independence of Three Fingers
  2. The Absolute Independence of Four Fingers
• Preparatory Studies in Thirds and Fingered Octaves on a Scientific Basis for Violin, Op. 16 (1924)
  1. Thirds
  2. Fingered Octaves
• Fundamental Trill Studies on a Scientific Basis for Violin, Op. 18 (1925)
• The Dounis Violin Players’ Daily Dozen to Keep the Violinist Technically Fit for the Day’s Work: Twelve Fundamental Exercises for the Left Hand and the Bow, Op. 20 (1925)
• The Staccato (The Accented Legato, the Accented Staccato): Studies on a Scientific Basis for the Highest Development in Staccato-Playing on the Violin, Op. 21 (1925)
• Preparatory Studies in Octaves and Tenths on a Scientific Basis, Op. 22 (1928)
  1. Octaves
  2. Tenths
• Fundamental Technical Studies on a Scientific Basis for the Young Violinist, Op. 23 (1935)
• Specific Technical Exercises for Viola (Left Hand – Bow Arm), Op. 25 (1941)
• New Aids to the Technical Development of the Violinist, Op. 27 (1935)
  1. The Independence of the Bow from the Left Hand
  2. A Neglected Phase in the Study of Thirds
• Studies in Chromatic Double-Stops for the Violin, Op. 29 (1942)
• The Higher Development of Thirds and Fingered Octaves: Twenty-four Advanced Formulas for the Violin, Op. 30 (1944)
• Advanced Studies for the Development of the Independence of the Fingers in Violin Playing on a Scientific Basis, Op. 33 (1945)
• The Development of Flexibility in Violin Playing: Studies on Scientific Principles for the Fingers and the Bow, Op. 35 (1945)
• The Development of Flexibility, Studies on Scientific Principles for Violin, Book II: Change of Position Studies, Op. 36 (1947)
• Essential Scale Studies, on Scientific Basis, for the Development of the Rhythmic Impulse of the Fingers for Violin, Op. 37 (1947)

• Chris A. Costantakos, Demetrios Constantine Dounis: His Method in Teaching the Violin, New York: Peter Lang, 1998.
• Emily Stewart K., Demetrios Constantine Dounis: The Philosophy behind the Methods, Boston University, 2013.
• Valborg Leland, The Dounis Principles of Violin Playing: Their Meaning and Practical Application, London: The Strad, 1949.

• Demetrios Constantine Dounis: The Philosophy behind the Methods – praca o metodzie Dounisa w Boston University (ang.)
• Biogram na portalu Gezupftes.de (niem.)