Depresja lekooporna

Depresja lekooporna (TRD, z ang. treatment-resistant depression) – forma zaburzeń depresyjnych, która nie reaguje na standardowe leczenie farmakologiczne, w tym na co najmniej dwa różne leki przeciwdepresyjne, które zostały stosowane w odpowiednich dawkach przez wystarczająco długi czas (zwykle około 4–6 tygodni). Skuteczne pozostają: terapia elektrowstrząsowa, ketamina, esketamina, przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (TMS) i niektóre środki wspomagające^[1]^[2]^[3] (np. atypowe leki przeciwpsychotyczne^[4]).

Czynniki ryzyka

Współwystępujące zaburzenia psychiczne

Np.: zaburzenia lękowe, zaburzenia osobowości, zaburzenia odżywiania, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, toksykomania, ADHD^[5]^[6].

Współwystępujące choroby somatyczne

Niektórzy ludzie z diagnozą depresji lekoopornej mogą mieć niezdiagnozowaną chorobę somatyczną, która powoduje lub przyczynia się do ich depresji. Do tego typu chorób zaliczyć można m.in. niedoczynność tarczycy, zespół Cushinga, chorobę Addisona, cukrzycę, chorobę niedokrwienną serca, choroby nowotworowe, AIDS i chorobę Parkinsona^[6].

Leczenie

Leczenie depresji lekoopornej może obejmować^[7]^[8]^[9]:

zwiększenie dawki lub zmianę leku przeciwdepresyjnego (np. z SSRI na SNRI, TLPD, bupropion lub moklobemid);
dodanie do standardowej terapii lekiem przeciwdepresyjnym leku przeciwpsychotycznego, przeciwlękowego lub stabilizatora nastroju (np. węglanu litu);
połączenie leków przeciwdepresyjnych z dwóch różnych grup (np. SSRI + bupropion);
terapię elektrowstrząsową;
przezczaszkową stymulację magnetyczną;
zastosowanie ketaminy, esketaminy lub psylocybiny.

Przypisy

↑ QinghuaQ. Guo QinghuaQ., LiboL. Guo LiboL., YongY. Wang YongY., ShaomeiS. Shang ShaomeiS., Efficacy and safety of eight enhanced therapies for treatment-resistant depression: A systematic review and network meta-analysis of RCTs, „Psychiatry Research”, 339, 2024, art. nr 116018, DOI: 10.1016/j.psychres.2024.116018 [dostęp 2026-03-02] (ang.).
↑ Roger S.R.S. McIntyre Roger S.R.S. i inni, Treatment‐resistant depression: definition, prevalence, detection, management, and investigational interventions, „World Psychiatry”, 22 (3), 2023, s. 394–412, DOI: 10.1002/wps.21120, PMID: 37713549, PMCID: PMC10503923 [dostęp 2026-03-02] (ang.).
↑ JohanJ. Saelens JohanJ. i inni, Relative effectiveness of antidepressant treatments in treatment-resistant depression: a systematic review and network meta-analysis of randomized controlled trials, „Neuropsychopharmacology”, 50 (6), 2025, s. 913–919, DOI: 10.1038/s41386-024-02044-5, PMID: 39739012, PMCID: PMC12032262 [dostęp 2026-03-02] (ang.).
↑ JunJ. Chen JunJ., KemingK. Gao KemingK., David E.D.E. Kemp David E.D.E., Second-generation antipsychotics in major depressive disorder: update and clinical perspective, „Current Opinion in Psychiatry”, 24 (1), 2011, s. 10–17, DOI: 10.1097/YCO.0b013e3283413505, PMID: 21088586 [dostęp 2026-03-02] (ang.).
↑ TiaT. Sternat TiaT., Martin A.M.A. Katzman Martin A.M.A., Neurobiology of hedonic tone: the relationship between treatment-resistant depression, attention-deficit hyperactivity disorder, and substance abuse, „Neuropsychiatric Disease and Treatment”, 12, 2016, s. 2149–2164, DOI: 10.2147/NDT.S111818, PMID: 27601909, PMCID: PMC5003599 [dostęp 2026-03-02] (ang.).
1 2 S.G.S.G. Kornstein S.G.S.G., R.K.R.K. Schneider R.K.R.K., Clinical features of treatment-resistant depression, „The Journal of Clinical Psychiatry”, 62 (Suppl 16), 2001, s. 18–25, PMID: 11480880 [dostęp 2026-03-02] (ang.).
↑ Richard C.R.C. Shelton Richard C.R.C., OlawaleO. Osuntokun OlawaleO., Alexandra N.A.N. Heinloth Alexandra N.A.N., Sara A.S.A. Corya Sara A.S.A., Therapeutic options for treatment-resistant depression, „CNS Drugs”, 24 (2), 2010, s. 131–161, DOI: 10.2165/11530280-000000000-00000, PMID: 2008862020088620 [dostęp 2026-03-02] (ang.).
↑ Roger S.R.S. McIntyre Roger S.R.S. i inni, Synthesizing the Evidence for Ketamine and Esketamine in Treatment-Resistant Depression: An International Expert Opinion on the Available Evidence and Implementation, „The American Journal of Psychiatry”, 178 (5), 2021, s. 383–399, DOI: 10.1176/appi.ajp.2020.20081251, PMID: 33726522, PMCID: PMC9635017 [dostęp 2026-03-02] (ang.).
↑ David .JD.J. Nutt David .JD.J., PeterP. Hunt PeterP., Anne KatrinA.K. Schlag Anne KatrinA.K., PaulP. Fitzgerald PaulP., The Australia story: Current status and future challenges for the clinical applications of psychedelics, „British Journal of Pharmacology”, Early View, DOI: 10.1111/bph.17398 [dostęp 2026-03-02] (ang.).

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

[1] QinghuaQ. Guo QinghuaQ., LiboL. Guo LiboL., YongY. Wang YongY., ShaomeiS. Shang ShaomeiS., Efficacy and safety of eight enhanced therapies for treatment-resistant depression: A systematic review and network meta-analysis of RCTs, „Psychiatry Research”, 339, 2024, art. nr 116018, DOI: 10.1016/j.psychres.2024.116018 [dostęp 2026-03-02] (ang.).

[2] Roger S.R.S. McIntyre Roger S.R.S. i inni, Treatment‐resistant depression: definition, prevalence, detection, management, and investigational interventions, „World Psychiatry”, 22 (3), 2023, s. 394–412, DOI: 10.1002/wps.21120, PMID: 37713549, PMCID: PMC10503923 [dostęp 2026-03-02] (ang.).

[3] JohanJ. Saelens JohanJ. i inni, Relative effectiveness of antidepressant treatments in treatment-resistant depression: a systematic review and network meta-analysis of randomized controlled trials, „Neuropsychopharmacology”, 50 (6), 2025, s. 913–919, DOI: 10.1038/s41386-024-02044-5, PMID: 39739012, PMCID: PMC12032262 [dostęp 2026-03-02] (ang.).

[4] JunJ. Chen JunJ., KemingK. Gao KemingK., David E.D.E. Kemp David E.D.E., Second-generation antipsychotics in major depressive disorder: update and clinical perspective, „Current Opinion in Psychiatry”, 24 (1), 2011, s. 10–17, DOI: 10.1097/YCO.0b013e3283413505, PMID: 21088586 [dostęp 2026-03-02] (ang.).

[5] TiaT. Sternat TiaT., Martin A.M.A. Katzman Martin A.M.A., Neurobiology of hedonic tone: the relationship between treatment-resistant depression, attention-deficit hyperactivity disorder, and substance abuse, „Neuropsychiatric Disease and Treatment”, 12, 2016, s. 2149–2164, DOI: 10.2147/NDT.S111818, PMID: 27601909, PMCID: PMC5003599 [dostęp 2026-03-02] (ang.).

[:0-6] 1 2 S.G.S.G. Kornstein S.G.S.G., R.K.R.K. Schneider R.K.R.K., Clinical features of treatment-resistant depression, „The Journal of Clinical Psychiatry”, 62 (Suppl 16), 2001, s. 18–25, PMID: 11480880 [dostęp 2026-03-02] (ang.).

[7] Richard C.R.C. Shelton Richard C.R.C., OlawaleO. Osuntokun OlawaleO., Alexandra N.A.N. Heinloth Alexandra N.A.N., Sara A.S.A. Corya Sara A.S.A., Therapeutic options for treatment-resistant depression, „CNS Drugs”, 24 (2), 2010, s. 131–161, DOI: 10.2165/11530280-000000000-00000, PMID: 2008862020088620 [dostęp 2026-03-02] (ang.).

[8] Roger S.R.S. McIntyre Roger S.R.S. i inni, Synthesizing the Evidence for Ketamine and Esketamine in Treatment-Resistant Depression: An International Expert Opinion on the Available Evidence and Implementation, „The American Journal of Psychiatry”, 178 (5), 2021, s. 383–399, DOI: 10.1176/appi.ajp.2020.20081251, PMID: 33726522, PMCID: PMC9635017 [dostęp 2026-03-02] (ang.).

[9] David .JD.J. Nutt David .JD.J., PeterP. Hunt PeterP., Anne KatrinA.K. Schlag Anne KatrinA.K., PaulP. Fitzgerald PaulP., The Australia story: Current status and future challenges for the clinical applications of psychedelics, „British Journal of Pharmacology”, Early View, DOI: 10.1111/bph.17398 [dostęp 2026-03-02] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]