Dialekt tunezyjski
| Obszar | |||
|---|---|---|---|
| Liczba mówiących |
12,5 milionów (2024) | ||
| Pismo/alfabet | |||
| Klasyfikacja genetyczna | |||
| |||
| Status oficjalny | |||
| Ethnologue | 3 środek szerszej komunikacji↗ | ||
| Kody języka | |||
| ISO 639-3 | aeb | ||
| IETF | aeb | ||
| Glottolog | tuni1259 | ||
| Ethnologue | aeb | ||
| WALS | atu | ||
| Występowanie | |||
 Mapa rozmieszczenia geograficznego różnych dialektów języka arabskiego uznawanych za języki przez standard ISO 639-3, w tym języki kreolskie oparte na języku arabskim, ale z wyłączeniem języków judeoarabskich. 5: Dialekt tunezyjski (tunezyjski arabski) | |||
| W Wikipedii | |||
| |||
| Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. | |||
Dialekt tunezyjski, nazywany również tunezyjskim arabskim lub tunezyjski (arab. تونسي, [ˈtuːnsi] ⓘ) – dialekt języka arabskiego mówiony w Tunezji. Dialekt tunezyjski jest w dużej mierze podobny do dialektu algierskiego i libijskiego.
Użycie
Według danych z 2024 roku dialektem tunezyjskim posługiwało się 12,5 milionów osób[1]. Dialekt ten jest językiem ojczystym ludności arabskojęzycznej w Tunezji[2]. Jest to również drugi język mniejszości berberyjskiej zamieszkującej ten kraj, szczególnie w niektórych wioskach na Dżerbie i Tatawin[1].
Jednakże dialekt tunezyjski arabski pełni rolę odmiany niskiej w przykładzie klasycznej dyglosji, a język standardowy jest odmianą wysoką. W związku z tym użycie dialektu tunezyjskiego ogranicza się głównie do dziedzin mówionych[1]. Jego użycie w formie pisemnej i kulturalnej rozpoczęło się w XVII wieku i regularnie rozwijało się dopiero w XX wieku. Obecnie dialekt tunezyjski jest używany w szerokim zakresie celów, w tym komunikacji, polityce, literaturze, teatrze i muzyce[3].
Klasyfikacja
Tunezyjski jest jednym z języków arabskich w gałęzi semickiej rodziny języków afroazjatyckich[1][4]. Jest odmianą języka arabskiego maghrebskiego, podobnie jak arabski marokański i algierski, które są w większości niezrozumiałe dla osób posługujących się współczesnym standardowym językiem arabskim lub językiem arabskim maszriki[5]. Ma znaczną liczbę dialektów przedhilalijskich[6], ale w formie koiné jest zwykle uważany za odmianę hilalijską arabskiego maghrebskiego, ponieważ w XI wieku uległ wpływowi imigracji Banu Hilal, podobnie jak inne dialekty języka maghrebskiego[7].
Dialekt tunezyjski jest kontinuum dialektalnym dialektu maghrebskiego, który łączy się z algierskim i libijskim arabskim na granicach kraju. Podobnie jak inne dialekty maghrebskie, tunezyjski ma słownictwo głównie semickie i arabskie[8] z podłożeniem berbryjskim, łacińskim[9] i prawdopodobnie neopunickim[10][11]. Tunezyjski zawiera zapożyczenia berberyjskie, które stanowią od 8% do 9% jego słownictwa. Jednakże dialekt tunezyjski ma również zapożyczenia z języka francuskiego, tureckiego, włoskiego i języków hiszpańskich oraz trochę perskiego[12].
Przypisy
- 1 2 3 4 Tunisian Arabic, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 28, Dallas: SIL International [dostęp 2026-06-21] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-21] (ang.).
- ↑ Lotfi Sayahi. Introduction. Current perspectives on Tunisian sociolinguistics. „International Journal of the Sociology of Language”. 211. s. 1–8. DOI: 10.1515/ijsl.2011.035. (ang.).
- ↑ Elodie Auffray: Le tunisien, l’écrit de la rue. [w:] Libération [on-line]. 14 kwietnia 2014. [dostęp 2026-06-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-06-21)]. (fr.).
- ↑ Salag Mejri, Mosbah Said, Inès Sfar. Pluringuisme et diglossie en Tunisie. „Synergies Tunisie”. 1. s. 53–74. [dostęp 2026-06-21]. (fr.).
- ↑ Sayahi 2014 ↓, s. 227.
- ↑ Dhouha Lajmi: Spécificités du dialecte Sfaxien. gerflint.fr, 2009. s. 135–142. [dostęp 2026-06-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-07-25)]. (fr.).
- ↑ M. Vanhove: De quelques traits préhilaliens en maltais. HAL, 1998. s. 97-108. [dostęp 2026-06-21]. (fr.).
- ↑ Abdou Elimam: Du Punique au Maghribi Trajectoires d’une langue sémito-méditerranéenne. gerflint.fr, 2009. s. 29–38. [dostęp 2026-06-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-17)]. (fr.).
- ↑ Mohand Tilmatine: Substrat et convergences: Le berbére et l'arabe nord-africain". Estudios de Dialectologia Norteafricana y Andalusi, 1999. s. 99–119. [dostęp 2026-06-26]. (fr.).
- ↑ Farid Benramdane. « Le maghribi, langue trois fois millénaire » de ELIMAM, Abdou (Ed. ANEP, Alger 1997). „Insaniyat”. 6. s. 129–130. DOI: 10.4000/insaniyat.12102. (fr.).
- ↑ Thomas A. Leddy-Cecere: Contact, Restructuring, and Decreolization: The Case of Tunisian Arabic. Darthouth College. s. 10–12, 55–70. [dostęp 2026-06-21]. (ang.).
- ↑ Inès Zribi, Rahma Boujelbane, Abir Masmoudi, Mariem Ellouze: A Conventional Orthography for Tunisian Arabic. researchgate.net. [dostęp 2026-06-21]. (ang.).
Bibliografia
- Lotfi Sayahi: Diglossia and Language Contact: Language Variation and Change in North Africa. Cambridge University Press, 24 kwietnia 2014. ISBN 978-1-139-86707-8. [dostęp 2026-06-21]. (ang.).