Dictyna pusilla

Dictyna pusilla
Thorell, 1856
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Gromada

pajęczaki

Rząd

pająki

Podrząd

Opisthothelae

Infrarząd

pająki wyższe

Parworząd

płytkowce

Rodzina

ciemieńcowate

Rodzaj

Dictyna

Gatunek

Dictyna pusilla

Dictyna pusilla – gatunek pająka z rodziny ciemieńcowatych. Zamieszkuje Europę oraz północną, zachodnią i środkową Azję.

Taksonomia

Gatunek ten opisany został w 1856 roku przez Tamerlana Thorella na łamach „Nova Acta Regiae Societatis Scientiarum Upsaliensis”[1].

Morfologia

Samce osiągają od 1,9 do 2,5 mm[2], a samice od 1,8 do 3 mm długości ciała[3]. Karapaks zmierzony u 7 samców miał od 0,92 do 1,22 mm długości i od 0,72 do 0,94 mm szerokości, a u 20 samic od 0,9 do 1,12 mm długości i od 0,68 do 0,85 mm szerokości[2]. Ubarwienie karapaksu jest ciemnobrązowe do czarnego z białymi włoskami lub łuskami w części głowowej. W widoku od przodu oczy pary przednio-środkowej leżą nieco niżej niż przednio-bocznej, zaś oczy pary tylno-środkowej leżą wyżej niż tylno-bocznej. Oczy środkowych par rozmieszczone są na planie szerszego z tyłu trapezu. Oczy pary przednio-środkowej są mniejsze niż pozostałych. Wysokość nadustka wynosi około trzykrotności szerokości oka przednio-środkowego. Brązowe do prawie czarnych szczękoczułki mają u samca wklęsłe pośrodku krawędzie wewnętrzne[2]. Sternum ma kolor ciemnobrązowy. Odnóża mogą być od jasnobrązowych, przez rudobrązowe po miejscami ciemnobrązowe[3][2]. Są wyraźnie obrączkowane[3]. Opistosoma (odwłok) ma wierzch żółtawoszary lub rudobrązowy z ciemniejszym wzorem[3][2], a u samca też z trzema parami jasnych sigillae. Siteczko przędne jest niepodzielone[2].

Nogogłaszczki samca mają goleń szerszą niż dłuższą[2], zaopatrzoną w znacznie dłuższą niż szerszą apofizę retrolateralną[3] i długie ktenidium z rozdwojonym wierzchołkiem. Ponadto aparat kopulacyjny cechują długi, robiący pół pętli wokół wierzchołkowej części bulbusa embolus oraz konduktor o wierzchołku ostrogi skierowanym przednio-bocznie[2].

Płytka płciowa samicy ma nie dłuższe niż szerokie przedsionki podzielone wąską, węższą od nich przegrodą oraz owalne kieszonki kopulacyjne[2]. Tylne krawędzie kanałów kopulacyjnych są wypukłe[3]. Ciemne części nerkowatych zbiorników nasiennych prześwitują przez oskórek na wysokości przegrody[2].

Ekologia i występowanie

Pająk ten zasiedla głównie stanowiska słoneczne i suche. Bytuje na drzewach, krzewach i roślinach zielnych[3][2][4]. Dojrzałe osobniki spotyka się cały rok. Zimą należą do fauny naśnieżnej[2].

Do koinobiontycznych parazytoidów tego ciemieńca należą larwy Zatypota anomala z rodziny gąsienicznikowatych[5].

Gatunek palearktyczny, eurazjatycki[4]. W Europie znany jest z Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Macedonii Północnej, Grecji oraz europejskich części Rosji i Turcji[3]. Poza tym podawany jest z anatolijskiej części Turcji, Gruzji, Azerbejdżanu, syberyjskiej i dalekowschodniej części Rosji oraz Azji Środkowej[6][3].

Przypisy

  1. ↑ T. Thorell. Recensio critica aranearum suecicarum quas descripserunt Clerckius, Linnaeus, de Geerus. „Nova Acta Regiae Societatis Scientiarum Upsaliensis”. 2 (1), s. 61-176, 1856.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 S. Almquist. Swedish Araneae, part 2--families Dictynidae to Salticidae. „Insect Systematics & Evolution, Supplement”. 63, s. 285-601, 2006.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Wolfgang Nentwig, Theo Blick, Daniel Gloor, Ambros Hänggi, Christian Kropf: Dictyna pusilla. [w:] Araneae. Spiders of Europe. Version 2025 [on-line]. Universität Bern. [dostęp 2025-11-27].
  4. 1 2 Jerzy Prószyński, Wojciech Staręga, Katalog Fauny Polski Tom 16. Część XXXIII. Pająki – Aranei, „Katalog Fauny Polski”, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971.
  5. ↑ Stanislav Korenko. First record from Italy of Zatypota anomala (Ichneumonidae, Ephialtini), a parasitoid of the cribellate spider Dictyna pusilla (Araneae, Dictynidae).. „Arachnologische Mitteilungen”. 54, s. 1–4, 2017. Arachnologische Gesellschaft.
  6. ↑ Dictyna pusilla Thorell, 1856. [w:] World Spider Catalogue [on-line]. World Spider Catalog Association, 2025. [dostęp 2025-11-26].