Difosfina

Difosfina
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
podst.	difosfan
	Inne nazwy i oznaczenia
	dwufosfina, ciekły fosforowodór
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	bezbarwna ciecz
Wzór chemiczny	P2H4
• zapis Hilla	H4P2
• inne wzory	H2P−PH2, PH2PH2
Masa molowa	65,98 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	13445-50-6
PubChem	139283
InChI
	InChI=1S/H4P2/c1-2/h1-2H2
	InChIKey
	VURFVHCLMJOLKN-UHFFFAOYSA-N
Właściwości
	Rozpuszczalność w wodzie
	reaguje z wodą
Temperatura topnienia	−99 °C
Temperatura rozkładu	63,5 °C
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Wiarygodne źródła oznakowania tej substancji; według kryteriów GHS są niedostępne.
Temperatura samozapłonu	ok. 20 °C
	Podobne związki
Podobne związki	hydrazyna
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Difosfina, P₂H₄ – nietrwały nieorganiczny związek chemiczny, połączenie fosforu i wodoru o budowie chemicznej analogicznej do hydrazyny (H₂N−NH₂). Jest bezbarwną cieczą ulegającą spontanicznemu zapłonowi w powietrzu. Zawartość difosfiny w fosfinie jest przyczyną jej samozapłonu w powietrzu o temperaturze pokojowej. Difosfina posiada charakterystyczny zapach zgniłych ryb – wyczuwalny nawet przy bardzo niskich stężeniach.

Difosfinę otrzymać można przez hydrolizę fosforku wapnia (Ca₃P₂) w obniżonej temperaturze i oddzielenie od fosforiaku^[3]^[4]. Powstaje jako produkt uboczny w procesie otrzymywania fosfiny^[5]. Może powstawać także podczas rozkładu materii organicznej i według niektórych hipotez, difosfina powstająca w ten sposób przyczynia się do występowania błędnych ogników^[6].

Właściwości chemiczne

Difosfina jest nietrwałym związkiem będącym silnym reduktorem, ulega samozapłonowi na powietrzu^[5]. Pod wpływem światła^[3]^[7] lub działania chlorowodoru w −125 °C^[7] dysproporcjonuje na fosfinę i fosfor czerwony:

6P₂H₄ → 8PH₃ + P₄

Podczas ogrzewania difosfina ulega termolizie z wytworzeniem fosfin cyklicznych P_nH_{n} (n = 3–10) i policyklicznych P_nH_{m} (m < n), wśród których przeważa pentafosfolan (PH)₅ i związki policykliczne zawierające pierścienie pięcioczłonowe^[4].

W reakcji z butylolitem w −25 °C następuje dysproporcjonowanie do fosforiaku i policyklicznego heptafosforku trilitu Li₃P₇^[4] o szkielecie heptafosfanortricyklenu^[a].

Pochodne organiczne

Difosfinami nazywane są związki fosforoorganiczne o budowie R₂P−PR₂ (np. tetrametylodifosfina Me₂P−PMe₂) oraz R₂P−(CH₂)_n−PR₂ (wykorzystywane jako ligandy dwukleszczowe, np. 1,1-bis(difenylofosfino)metan, Ph₂P−CH₂−PPh₂).

Uwagi

↑ Zobacz strukturę: Li₃P₇, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 12761234 [dostęp 2016-01-04] (ang.).

Przypisy

↑ Neil G.N.G. Connelly Neil G.N.G., TureT. Damhus TureT., Richard M.R.M. Hartshorn Richard M.R.M., Alan T.A.T. Hutton Alan T.A.T., Nomenclature of Inorganic Chemistry. IUPAC Recommendations 2005 (Red Book), International Union of Pure and Applied Chemistry, RSC Publishing, 2005, s. 325, ISBN 978-0-85404-438-2 (ang.).
1 2 3 4 5 CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 95, Boca Raton: CRC Press, 2014, s. 4-80, 16-18, ISBN 978-1-4822-0867-2, OCLC 911557441 (ang.).
1 2 StanisławS. Tołłoczko StanisławS., WiktorW. Kemula WiktorW., Chemia nieorganiczna z zasadami chemii ogólnej, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1954, s. 320 .
1 2 3 MarianneM. Baudler MarianneM., KlausK. Glinka KlausK., Monocyclic and polycyclic phosphines, „Chemical Reviews”, 93, 1993, s. 1623–1667, DOI: 10.1021/cr00020a010 (ang.).
1 2 AdamA. Bielański AdamA., Podstawy chemii nieorganicznej, wyd. 6, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 679–680, ISBN 978-83-01-16283-2 .
↑ JózefJ. Żychowski JózefJ., Conditions Favoring the Occurrence of Ignis Fatuus Phenomenon Over a Mass Grave in Niepołomice (S Poland), „Procedia – Social and Behavioral Sciences”, 120, 2014, s. 347–355, DOI: 10.1016/j.sbspro.2014.02.112 (ang.).
1 2 Philip JohnP.J. Durrant Philip JohnP.J., BrylB. Durrant BrylB., Zarys współczesnej chemii nieorganicznej, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1965, s. 811 .

[struktura-8] Zobacz strukturę: Li₃P₇, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 12761234 [dostęp 2016-01-04] (ang.).

[RedBook-1] Neil G.N.G. Connelly Neil G.N.G., TureT. Damhus TureT., Richard M.R.M. Hartshorn Richard M.R.M., Alan T.A.T. Hutton Alan T.A.T., Nomenclature of Inorganic Chemistry. IUPAC Recommendations 2005 (Red Book), International Union of Pure and Applied Chemistry, RSC Publishing, 2005, s. 325, ISBN 978-0-85404-438-2 (ang.).

[CRC-2] 1 2 3 4 5 CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 95, Boca Raton: CRC Press, 2014, s. 4-80, 16-18, ISBN 978-1-4822-0867-2, OCLC 911557441 (ang.).

[Tołłoczko-3] 1 2 StanisławS. Tołłoczko StanisławS., WiktorW. Kemula WiktorW., Chemia nieorganiczna z zasadami chemii ogólnej, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1954, s. 320 .

[Baudler-4] 1 2 3 MarianneM. Baudler MarianneM., KlausK. Glinka KlausK., Monocyclic and polycyclic phosphines, „Chemical Reviews”, 93, 1993, s. 1623–1667, DOI: 10.1021/cr00020a010 (ang.).

[Bielański2010-5] 1 2 AdamA. Bielański AdamA., Podstawy chemii nieorganicznej, wyd. 6, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 679–680, ISBN 978-83-01-16283-2 .

[Żychowski-6] JózefJ. Żychowski JózefJ., Conditions Favoring the Occurrence of Ignis Fatuus Phenomenon Over a Mass Grave in Niepołomice (S Poland), „Procedia – Social and Behavioral Sciences”, 120, 2014, s. 347–355, DOI: 10.1016/j.sbspro.2014.02.112 (ang.).

[Durrant-7] 1 2 Philip JohnP.J. Durrant Philip JohnP.J., BrylB. Durrant BrylB., Zarys współczesnej chemii nieorganicznej, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1965, s. 811 .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[a]