Dimitrios Joanidis

Dimitrios Joanidis
Δημήτριος Ιωαννίδης
ilustracja
generał brygady (degradacja) generał brygady (degradacja)
Data i miejsce urodzenia

13 marca 1923
Ateny

Data i miejsce śmierci

16 sierpnia 2010
Ateny

Przebieg służby
Lata służby

1943–1974

Siły zbrojne

Armia Helleńska

Stanowiska

szef wojskowej policji politycznej (ESA)

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa,
wojna domowa w Grecji

Późniejsza praca

osadzony w więzieniu

Dimitrios Joanidis (gr. Δημήτριος Ιωαννίδης; ur. 13 marca 1923 w Atenach, zm. 16 sierpnia 2010 tamże) – grecki wojskowy, uczestnik zamachu stanu z 21 kwietnia 1967, jeden z przywódców junty czarnych pułkowników.

Urodził się w Atenach, lecz jego rodzina wywodziła się z Epiru. Ukończył akademię wojskową[1]. W czasie II wojny światowej walczył z okupantami w szeregach prawicowej partyzantki[1]. Od 1952 był agentem CIA[2].

Wziął udział w zamachu stanu z 21 kwietnia 1967. Po zwycięstwie puczystów stanął na czele wojskowej policji politycznej (ESA) i kierował zwalczaniem wszelkich form opozycji przeciwko reżimowi[1], będąc jedną z najbardziej wpływowych postaci w kraju[3]. Podległy mu aparat represji był odpowiedzialny za uwięzienie kilku tysięcy osób uznanych za sympatyków lewicy i usunięcie kolejnych ze stanowisk w administracji publicznej, na uczelniach i w sądownictwie[3]. W 1970 awansowany na stopień pułkownika, w 1973 został generałem brygady. Kierował krwawą pacyfikacją strajku studentów Politechniki Ateńskiej[4.1] w grudniu tego samego roku[1].

Przekonany, iż rząd lidera zamachu stanu, Jeorjosa Papadopulosa prowadził zbyt liberalną politykę, zorganizował drugi zamach, w czasie którego Papadopulos został obalony[1]. Po zwycięstwie drugiego puczu Joanidis objął faktyczną władzę w państwie, chociaż oficjalnie prezydentem Grecji został gen. Fedon Gizikis[3].

Upadek Joanidisa i rządów czarnych pułkowników nastąpił po wydarzeniach na Cyprze w 1974. Z inicjatywy junty, dążącej do natychmiastowej realizacji idei enosis – przyłączenia Cypru do Grecji – 15 lipca 1974 grecko-cypryjska nacjonalistyczna podziemna organizacja bojowa EOKA 2 zbrojnie obaliła demokratyczny rząd prezydenta Makariosa III, powołując Rząd Ocalenia Narodowego z Nikosem Sampsonem na czele[5.1]. Joanidis wierzył, że przyłączenie Cypru do Grecji pomoże podnieść prestiż jego rządu[5.2]. Pod pretekstem obrony tureckiej mniejszości, 20 lipca 1974 rozpoczęła się pierwsza faza interwencji zbrojnej Turcji na wyspie[5.3]. 22 lipca 1974, wobec szybkich sukcesów militarnych Turków, nieuznany przez społeczność międzynarodową rząd Sampsona podał się do dymisji. Makarios III powrócił na urząd prezydenta[6]. Rada Bezpieczeństwa ONZ i siły greckie wezwały do wstrzymania ognia, co nie zahamowało kontynuacji tureckiej operacji desantowej. Ogłoszona w Grecji mobilizacja obnażyła skrajne nieprzygotowanie organizacyjne kraju do obrony. W rezultacie opisywanych wydarzeń jeszcze w lipcu 1974 junta grecka ustąpiła. 23 lipca Fedon Gizikis telefonicznie zaprosił do utworzenia nowego cywilnego rządu Konstandinosa Karamanlisa[4.2]. Członków junty, wśród nich Joanidisa, aresztowano[4.3].

24 lutego 1975 grupa oficerów 2 korpusu armii greckiej dokonała nieudanej próby zamachu stanu w celu uwolnienia Joanidisa i przywrócenia władzy wojskowej[4.4].

W procesie czarnych pułkowników w 1975 został skazany na karę śmierci, niemal natychmiast zmienioną na wyrok dożywotniego więzienia[1]. Sądzony był m.in. za pacyfikację strajku studentów politechniki; udowodniono mu siedem przypadków morderstw i 38 usiłowania zabójstwa[4.5]. Wobec rzekomego zaginięcia odnośnej części akt do dziś nie ujawniono szczegółowych ustaleń o związkach junty z wydarzeniami na Cyprze w 1974[7].

Zmarł jako więzień, w szpitalu, 16 sierpnia 2010, wskutek niewydolności dróg oddechowych[1][8].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 D. Martin, Dimitrios Ioannidis, Greek Coup Leader, Dies at 87
  2. ↑ Zgliczyński Stefan: Hańba iracka. Kraków: Książka i prasa, 2009, s. 28. ISBN 978-83-88353-28-4.
  3. 1 2 3 Bonarek J., Czekalski T., Sprawski S., Turlej S.: Historia Grecji. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005, s. 617-619. ISBN 83-08-03819-0.
  4. Brzeziński A.: Grecja. Warszawa: TRIO, 2002. ISBN 83-88542-30-3.
    1. ↑ S. 177.
    2. ↑ S. 179.
    3. ↑ S. 183.
    4. ↑ S. 184.
    5. ↑ S. 130.
  5. Adamczyk A.: Cypr. Dzieje polityczne. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 2002. ISBN 83-88938-19-3.
    1. ↑ S. 260-261.
    2. ↑ S. 252.
    3. ↑ S. 263 i 268-269.
  6. ↑ Osiewicz P.: Pokojowa regulacja kwestii cypryjskiej. Aspekty prawne i polityczne. Toruń: MADO, 2008, s. 129-130. ISBN 978-83-89886-92-7.
  7. ↑ Wydarzenia te szczegółowo omówione są m.in. w całkowicie dokumentalnym materiale filmowym "Kronika Dyktatury 1967-1974"(gr.: Π. Βούλγαρης, Το Χρονικό της Δικτατορίας 1967-1974), reżyseria i produkcja: Pandelis Wulgaris, Grecja.
  8. ↑ Informacja o śmierci dyktatora, w ogólnokrajowym dzienniku „Ta Nea”.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.