Dmitrij Bielajew

Dmitrij Bielajew (ros. Дмитрий Константинович Беляев; ur. 17 Lipca 1917 – zm. 14 listopada 1985) – radziecki genetyk, sławę uzyskał dzięki badaniom nad udomowieniem lisa srebrnego.

W 1939 roku ukończył studia i podjął pracę w Zakładzie Zwierząt Futerkowych moskiewskiego Głównego Laboratorium Badawczego. W czasach stalinizmu represjonowany za studiowanie genetyki uważanej za naukę burżuazyjną przez dominujący nurt pod wodzą Trofima Łysenki. Starszy brat Bielajewa, Nikołaj, także genetyk, został stracony podczas Wielkiej Czystki. Po śmierci Stalina, w 1958 roku Dmitrij Bielajew został dyrektorem w Instytucie Cytologii i Genetyki syberyjskiego oddziału Sowieckiej Akademii Nauk w Nowosybirsku. Stanowisko to piastował do 1985 roku, do swojej śmierci^[1][2][3].

W 1959 roku zaczął badania nad populacją lisów srebrnych, celem wyeliminowania agresji z populacji dzikich lisów, które hodowano w klatkach na fermach futrzanych. Naukowcy pod kierunkiem Bielajewa wybierali do rozmnażania tylko najłagodniejsze osobniki, które dobrze znosiły kontakt z ludźmi. Co roku powtarzano tę selekcję, a przez pierwsze 15 lat przebadano około 15 tysięcy lisów. Równocześnie prowadzono grupę kontrolną lisów rozmnażających się bez ingerencji człowieka. Efekty pojawiły się szybko: już w trzecim pokoleniu część lisów przestała być agresywna i bała się ludzi, w czwartym zaczęły machać ogonami na ich widok, a w szóstym pokoleniu wykształciła się grupa wyraźnie udomowionych zwierząt^[1][4].

Badania Bielajewa, a później jego kontynuatorki, Ludmiły Trut, pozwoliły na odkrycie roli dziedziczenia w kształtowaniu się cech fizjologii i zachowań zwierząt. Pozwoliły także lepiej zrozumieć mechanizmy odpowiedzialne za udomowienie zwierząt takich jak wilki^[2]. Richard Wrangham ekstrapoluje wyniki badań Bielajewa i Trut, twierdząc, że dobór naturalny eliminuje agresję wewnątrzgrupową u niektórych zwierząt np. bonobo i prowadzi do tzw. samoudomowienia^[1][5].

• Akademgorodok (Nowosybirsk)
• Łysenkizm
• genetyka populacyjna
• oswajanie zwierząt