Dyskowy system operacyjny
Dyskowy system operacyjny (ang. disk operating system, w skrócie DOS) – system operacyjny (lub jego część[1]) dostosowany do korzystania z pamięci dyskowej (czyli dyskietek lub dysków twardych, charakteryzujących się swobodnym dostępem[a]), wymagający obecności takiej pamięci w systemie komputerowym[2][3].
W latach 90. XX wieku korzystanie z pamięci dyskowych w systemach komputerowych (i operacyjnych) przestało być cechą wyróżniającą[b]. Określanie systemów operacyjnych mianem dyskowych straciło sens i przestało być stosowane, za wyjątkiem systemów historycznie tak sklasyfikowanych. Do końca lat 90. anglojęzyczny skrót DOS stał się używany niemal wyłącznie w odniesieniu do systemów DOS dla komputerów osobistych należących do rodziny PC. Historycznie określenie to miało szersze znaczenie i obejmowało również systemy obsługujące pamięci dyskowe dla innych komputerów[4][5][6][7].
Dyskowe systemy operacyjne
Dyskowe systemy operacyjne (dla różnych komputerów):
- Amstrad CPC: AMSDOS[4]
- Apple II: Apple DOS, ProDOS
- Atari XL/XE: Atari DOS[5]
- Atari ST: Atari TOS / GEMDOS
- Commodore PET, C64, C128 (i inne): Commodore DOS (CBM DOS)
- Commodore Amiga: AmigaDOS
- Elwro 500: EMOS[6]
- IBM PC i komputery kompatybilne: QDOS, MS-DOS, PC-DOS, DR-DOS, FreeDOS (więcej w art. o systemach DOS dla IBM PC i kompatibilnych)
- TRS-80: TRSDOS[8]
- ZX Spectrum: TOS (ze stacją FDD3000)[9][10]
Przenośne dyskowe systemy operacyjne (dostępne w wersjach dla rozmaitych komputerów):
Uwagi
- ↑ w przeciwieństwie np. do pamięci taśmowych umożliwiających jedynie dostęp sekwencyjny
- ↑ komputery 8-bitowe używające jeszcze pamięci taśmowych wychodziły z użycia a wszystkie komputery 16- i 32-bitowe, które pozostały ma rynku (w Polsce – Amigi, Atari ST oraz Pecety) korzystały z pamięci dyskowych jako głównej pamięci masowej
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Jerzy Wałaszek: De Re Atari, Rozdz 9 - Dyskowy system operacyjny. Serwis Edukacyjny w I-LO w Tarnowie - Materiały dla uczniów liceum. [dostęp 2025-11-21].
- ↑ Arnold Burnett, Diana Burkhardt, Alan Hunter, Frank Hurvid, Brian Jackson, John Jaworski, Tim Reeve (Chairman), Graham Rodgers, John Southall: A glossary of computing terms, Eighth edition. Wyd. 8. Longman Group Limited, 1995, s. 284-285. ISBN 0-582-27544-X. [dostęp 2025-11-19]. (ang.).
- ↑ Markowski 1989 ↓, s. 20.
- 1 2 3 Stanisław Szczygieł. Jak oswoić CP/M? cz. 1. „Bajtek”. 7/97 (95), s. 18-20, lipiec 1995.
- 1 2 Wojciech Zientara. DOS 2.5. „Bajtek”. Nr specjalny - Tylko o Atari. s. 12-13.
- 1 2 Piotr Aleksandrowicz. Elwro czyli profesjonalna manufaktura. „Bajtek”. 1/86. s. 6-7.
- 1 2 Mariusz Pietruszka, Tadeusz Jedynak. System operacyjny CP/M 80. „Komputer”. 6/1988 (27), s. 13-14, czerwiec 1988.
- ↑ Rowland Archer Jr.. Radio Shack's TRS-80 Model 4. „BYTE”, s. 292-302, październik 1983. ISSN 0360-5280. [dostęp 2026-01-10]. (ang.).
- ↑ Janusz Jarmoch. TOS. „Bajtek”. 1 (25), s. 6-8, styczeń 1988. Młodzieżowa Agencja Wydawnicza. ISSN 0860-1674. [dostęp 2025-09-29].
- ↑ Wojciech Jabłoński. TOS bez tajemnic, cz. 1. „Bajtek”. 4/92 (80), s. 32-33, kwiecień 1992.
- ↑ Gary Kildall. CP/M: A Family of 8- and 16-Bit Operating Systems - The CP/M family. „BYTE”, s. 224-225, czerwiec 1981.
Bibliografia
- Andrzej Markowski, Andrzej Rydzewski, Henryk Kruszyński: Leksykon techniki mikrokomputerowej. Warszawa: Wydawnictwo Czasopism i książek technicznych NOT Sigma, 1989. ISBN 83-85001-28-X.
- Apple II DOS User's Manual, Apple Computer Inc., 1983 (ang.)
- Atari 400/800 Disk Operating System II, Reference Manual, Atari Inc. 1981 (ang.)
- Beneath Apple DOS, Quality Software, 1982 (ang.)
- Richard Immers, Gerard G Neufeld, Inside Commodore DOS, Datamost, Inc., 1984, ISBN 0-8359-3091-2 (ang.)
- James Lee Farvour, TRSDOS 2.3 decoded & other mysteries, IJG Inc., 1982, ISBN 0-936200-07-3 (ang.)