Ed Blackwell

Ed Blackwell, właściwie Edward Joseph Blackwell, znany także jako Boogie (ur. 10 października 1929 w Nowym Orleanie, zm. 7 października 1992 w Hartford) – amerykański perkusista jazzowy i pedagog, związany przede wszystkim z free jazzem^[1][2][3][4]. Był wieloletnim współpracownikiem Ornette’a Colemana oraz członkiem kwartetu Old and New Dreams^[1][2][5]. Jego styl łączył rytmikę nowoorleańskich parad i tradycji second line z elementami bebopu i rhythm and bluesa oraz wpływami afrykańskimi i afrokubańskimi^[1][6][7].

Dorastał w Nowym Orleanie, gdzie zetknął się zarówno z miejscową tradycją parad ulicznych, bluesem i rhythm and bluesem, jak i z nowoczesnym jazzem inspirowanym twórczością Charliego Parkera i Maxa Roacha^[2][6][7]. Według jego wspomnień pierwsze rytmy próbował odtwarzać, naśladując odgłosy stepowania starszej siostry^[3]. Karierę zawodową rozpoczął w 1949 jako członek miejscowego zespołu braci Johnsonów, wykonującego rhythm and blues^[2]. Na początku lat 50. przeniósł się do Los Angeles, gdzie grał z Colemanem i przez pewien czas z nim mieszkał; następnie powrócił do Nowego Orleanu^[1][2][3].

W drugiej połowie lat 50. należał do American Jazz Quintet, w którym występowali również Ellis Marsalis, Alvin Batiste i Harold Battiste^[1][8][2]. W 1957 koncertował z zespołem Raya Charlesa^[1][2]. W 1960 przeniósł się do Nowego Jorku i zastąpił Billy’ego Higginsa w kwartecie Colemana występującym w klubie Five Spot Café^[1][2]. Z zespołem tym uczestniczył w nagraniu albumów This Is Our Music i Ornette on Tenor^[1][2]. Na albumie Free Jazz: A Collective Improvisation zagrał jako członek jednego z dwóch równocześnie improwizujących kwartetów; perkusistą drugiego był Higgins^[1][9].

Na początku lat 60. Blackwell stał się jednym z ważniejszych perkusistów rozwijającej się sceny freejazzowej^[1][2]. Występował i nagrywał m.in. z Erikiem Dolphym i Bookerem Little’em, Johnem Coltrane’em oraz Donem Cherrym^[1][2]. Z Cherrym uczestniczył m.in. w nagraniu albumu Complete Communion, na którym towarzyszyli im saksofonista Gato Barbieri i kontrabasista Henry Grimes^[1][10]. Podczas podróży do Afryki z zespołem pianisty Randy’ego Westona zetknął się bezpośrednio z zachodnioafrykańskimi tradycjami rytmicznymi, których elementy następnie wykorzystywał we własnej grze^[2][6][3].

Od lat 70. cierpiał na przewlekłą niewydolność nerek i wymagał regularnych dializ, co ograniczało jego działalność koncertową, lecz nie przerwało pracy artystycznej i pedagogicznej^[1][2][3]. Przez wiele lat pozostawał związany z Wesleyan University, gdzie działał jako artysta rezydent, wykładowca i wykonawca^[1][2][3]. W 1976 wraz z Cherrym, saksofonistą Deweyem Redmanem i kontrabasistą Charliem Hadenem utworzył kwartet Old and New Dreams; wszyscy jego członkowie byli wcześniej współpracownikami Colemana^[5][2][11]. Zespół wykonywał kompozycje Colemana, a zarazem rozwijał koncepcje muzyczne tego artysty, opierając się na doświadczeniach i twórczości poszczególnych członków kwartetu^[5][11]. Koncertował i nagrywał do początku lat 80., a w 1987 ponownie wystąpił podczas festiwalu zorganizowanego na cześć Blackwella^[5].

W późniejszych latach Blackwell nagrywał także m.in. z Jane Ira Bloom, Davidem Murrayem, Malem Waldronem i Joe Lovano^[2]. Choć przez większą część kariery występował jako muzyk towarzyszący, pod koniec życia dokonał również nagrań pod własnym nazwiskiem oraz pod nazwą Ed Blackwell Project^[2][3].

Grę Blackwella cechowały oszczędność środków oraz nakładające się warstwy rytmiczne, które nie przesłaniały partii pozostałych instrumentów^[1][2]. W przeciwieństwie do wielu współczesnych mu perkusistów jazzowych kładł większy nacisk na bębny niż na talerze, wykorzystując różnice w wysokości dźwięku i barwie między poszczególnymi bębnami^[1][3]. Swobodnie zmieniał metrum i tempo, dzięki czemu struktura rytmiczna mogła rozwijać się równie elastycznie jak improwizowane linie melodyczne^[1]. Jego gra miała przy tym taneczny charakter i zachowywała wyrazisty puls nowoorleańskiej tradycji second line^[1][7][6]. Nie ograniczał się do akompaniowania, lecz uczestniczył w muzycznym dialogu jako równorzędny partner pozostałych wykonawców, reagując na ich frazy i przebieg improwizacji^[3][7].

Zmarł wskutek powikłań choroby nerek w szpitalu w Hartford^[1][2][3]. W 1993 Blackwell został pośmiertnie wybrany przez krytyków do galerii sław czasopisma „DownBeat”^[12].