Edmund Wąsik

Edmund Wąsik
ilustracja
Data i miejsce urodzenia

27 września 1883
Raszowa

Data i miejsce śmierci

21 września 1946
Katowice

Poseł na Sejm IV kadencji (II RP)
Okres

od 1935
do 1938

Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Zasługi (II RP) Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi II stopnia Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Gwiazda Górnośląska

Edmund Wąsik (ur. 27 września 1883 w Raszowej-Rokiczach[1], zm. 21 września 1946 w Katowicach) – polski działacz niepodległościowy i społeczny, kolejarz, uczestnik powstań śląskich[2], poseł na Sejm w II RP[3].

Edmund Wąsik w dniu ślubu z Heleną z Masłowskch Jewasińską oraz – na pierwszym planie – z jego rodzicami Edmundem i Katarzyną z Murłowskich, 24 listopada 1924.
Od prawej Edmund Wąsik z córką Aleksandrą, żoną Heleną z Masłowskch Jewasińską i pasierbicą Bożeną Jewasińską – Katowice, 1925.
Od prawej Edmund Wąsik z synem Olgierdem i pasierbicą Bożeną Jewasińską (siedzą), na środku stoi żona Helena z Masłowskch Jewasińska z ich córką Aleksandrą – Katowice, 1926.

Życiorys

Syn Edmunda i Katarzyny z Murłowskich[4][5], urodzony 27 września 1883 w Raszowej-Rokiczach[6]. Ukończył gimnazjum w Bytomiu[5], gdzie też zdał maturę[7], a następnie szkołę kolejową we Wrocławiu.

W 1917 został naczelnikiem stacji Gliwice-Towarowa, a także urzędnikiem nadzoru ruchu kolejowego[6]. Po zakończeniu I wojny światowej został członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska[6], a następnie okręgowym komendantem POW na kolei[8][6]. W 1918 organizował związki zawodowe wśród kolejarzy na Górnym Śląsku. Pod koniec 1919 został prezesem Związku Kolejarzy przy „Zjednoczeniu Zawodowem Polskiem”[9]. „Z ogromnym nakładem pracy i poświęcenia wśród ciągłego niebezpieczeństwa życia i prześladowań„ przystąpił do pracy organizacyjnej[2] i od 1920 brał udział w przygotowywaniach do objęcia służby kolejowej, w przypadku wystąpienia kolejnego powstania[7]. Przed wybuchem III powstania śląskiego współpracował z Grupą Destrukcyjną Wawelberga (Tadeusza Puszczyńskiego)[6]. Aktywnie uczestniczył w plebiscycie oraz w III powstaniu śląskim[6][5], podczas którego był czołową postacią tymczasowego kierownictwa kolejowego przy sztabie Grupy „Wschód” w Bielszowicach[7][6]. Był doradcą Wojciecha Korfantego[10]. 19 maja 1921 wszedł do składu trzyosobowej rady kolejowej[7][6]. Po przyłączeniu części Górnego Śląska do Polski zajmował się organizowaniem nowych struktur dyrekcji PKP w Katowicach[7].

W dwudziestoleciu międzywojennym pracował m.in. jako zawiadowca stacji, decernent[11] oraz wicedyrektor Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Katowicach[6]. Ponadto zasiadał w polsko-niemieckim komitecie wagonowym w Bytomiu, gdzie pełnił funkcję przedstawiciela polskiego rządu[6]. W 1935 został posłem IV kadencji[12] (1935–1938) wybranym 62 019 głosami z okręgu nr 90 (powiaty: świętochłowicki, tarnogórski i lubliniecki)[8][13]. Był wieloletnim prezesem Związku Kolejarzy ZZP, a także współpracował ze Związkiem Peowiaków Śląskich, Związkiem Powstańców Śląskich oraz Stronnictwem Pracy[6]. W kwietniu 1937 przeszedł na emeryturę z zachowaniem tytułu radcy ministerialnego[6].

Po wybuchu II wojny światowej, w 1941 pracował w zarządzie gminy w Będzinie[6], gdzie został aresztowany przez Gestapo i poddany brutalnemu śledztwu[1][6]. Po przeszło rocznym pobycie w więzieniu został zwolniony ze względu na pogarszający się stan zdrowia i dzięki wstawiennictwu z zewnątrz[6]. Do końca wojny pracował przymusowo na stanowisku pomocnika magazyniera w Fabryce Lamp Żarowych „Helios”[1] w Zawodziu, dzielnicy Katowic[6]. W roku 1945 powierzono mu współorganizowanie katowickiej dyrekcji PKP[7][6], gdzie następnie pełnił funkcję zastępcy dyrektora. Jednym z jego pomysłów było rozlepienie na elewacjach katowickich domów, plakatów z hasłem „Kolejarze, stawiajcie się do pracy!”[7]. Był też prezesem rady nadzorczej kolejowej kasy oszczędności, konsumu kolejowego i innych jednostek kolejowych[5].

Zmarł 21 września 1946 w Katowicach[1][6].

Życie prywatne

24 listopada 1924 ożenił się z Heleną z Masłowskch Jewasińską[5][6]. Owocem ich związku byli: Aleksandra (ur. w 1925, znana pod pseudonimem artystycznym Aleksandra Śląska) i Olgierd (ur. 1926)[1][6], ponadto miał pasierbicę Bożenę Jewasińską (ur. 1919)[14][1]. Po I wojnie światowej mieszkał w Katowicach, przy ul. Poniatowskiego 34[7][5].

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Edmund Wąsik. Dumny Ślązak i powstaniec. Poznajcie jego historię. [online], dziennikbaltycki.pl, 21 lutego 2022 [dostęp 2024-08-08] (pol.).
  2. 1 2 Mielżyński 1931 ↓, s. 222.
  3. ↑ Sylwetki kandydatów na posłów do Selmy Rzeczypospolitej Polskiej. Okrąg Nr. 90 — Świętochłowice. „Gazeta Świętochłowicka”. Nr 53, s. 1, 7 września 1935.
  4. ↑ Edmund Wąsik (M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego) [online], sejm-wielki.pl [dostęp 2024-09-03] (pol.).
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 783. [dostęp 2025-05-23].
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Edmund Wąsik [online], Ślązacy.pl [dostęp 2025-05-18].
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 Wyborcza.pl [online], katowice.wyborcza.pl [dostęp 2024-09-03].
  8. 1 2 Scriptor (opr.): Sejm i Senat 1935–1940 IV kadencja. Warszawa: nakładem Księgarni F. Hoesicka, 1936, s. 271.
  9. ↑ Mielżyński 1931 ↓, s. 221.
  10. ↑ Encyklopedia, Katowice. Pamięci Aleksandry Śląskiej [online], Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2026-08-13].
  11. 1 2 Monitor Polski Nr 100 z 2 maja 1923. scan.lex.pl. s. 49. [dostęp 2025-05-18].
  12. ↑ Album 1935/1940 ↓, s. 179.
  13. ↑ Biblioteka Sejmowa – Parlamentarzyści RP: Edmund Wąsik. [dostęp 2012-06-02].
  14. ↑ Bożena Jewasińska (M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego) [online], sejm-wielki.pl [dostęp 2024-09-03] (pol.).
  15. ↑ M.P. z 1937 r. Nr 64, poz. 94 (ISAP)
  16. ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 37.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.