Edward Perkowicz

Edward Perkowicz
Ilustracja
pułkownik dyplomowany piechoty pułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia

27 października 1886
Berezówka pod Kurskiem

Data i miejsce śmierci

2 września 1964
Kurytyba

Przebieg służby
Lata służby

1908–1909
1915–1947

Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

Dziśnieńska Półbrygada Obrony Narodowej

Stanowiska

dowódca półbrygady

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920–1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami (dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino Medal Brązowy za Długoletnią Służbę Kawaler Orderu Palm Akademickich (Francja) Medal Zwycięstwa (międzyaliancki)

Edward Perkowicz (ur. 27 października 1886 w Berezówce, zm. 2 września 1964 w Kurytybie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, mianowany generałem brygady przez władze RP na uchodźstwie, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się 27 października 1886 we wsi Berezówka, w powiecie rylskim ówczesnej guberni kurskiej, w rodzinie Cezarego i Kasyldy z Korzonów[1]. Od 1897 uczył się w gimnazjum klasycznym w Białej Cerkwi. W 1905 jako przywódca strajku szkolnego w Białej Cerkwi został wydalony z gimnazjum bez prawa powrotu. W tym samym roku złożył maturę, jako ekstern w Kijowskim Okręgu Nauczania. Studiował też filozofię na UJK[2].

W styczniu 1916 zmobilizowany do armii rosyjskiej. 10 sierpnia 1917 został przyjęty do I Korpusu Polskiego w Rosji i wyznaczony na stanowisko adiutanta 10 pułku piechoty. W lutym 1918 w trakcie walk korpusu z oddziałami Czerwonej Gwardii, awansował na (?)porucznika. Od 20 lutego do 2 marca 1918 uczestniczył w marszu 3 Dywizji Strzelców Polskich pod dowództwem generała Iwaszkiewicza. W trakcie służby kurierskiej został zatrzymany i skazany na śmierć przez sąd rewolucyjny w Rohaczewie. Udało mu się zbiec i wrócić do I Korpusu Polskiego. 1 czerwca 1918 został awansowany na kapitana. Od grudnia 1918 w odrodzonym Wojsku Polskim[2].

W listopadzie i grudniu 1918 pełnił funkcję adiutanta, a następnie zastępcy szefa sztabu Dowództwa Okręgu Generalnego „Kielce”. W grudniu 1918 został szefem sztabu 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej. We wrześniu 1919 został przeniesiony na stanowisko szefa sztabu 2 Dywizji Litewsko-Białoruskiej. W marcu 1920 został szefem Oddziału Operacyjnego Sztabu 3 Armii. W następnym miesiącu powierzono mu funkcję szefa Centralnej Stacji Rozdzielczej 3 i 2 Armii. Od czerwca 1920 ponownie na stanowisku szefa sztabu 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej, a od października tego roku w Sztabie Obrony Krajowej Litwy Środkowej. Następnie był szefem sztabu Grupy Operacyjnej generała Jana Rządkowskiego. Następnie szefem sztabu w 19 Dywizji Piechoty[2]. Wyróżnił się 24 czerwca 1920 w boju pod Wielką Czernicą. 1 lipca 1920 dowódca Grupy Operacyjnej, generał Rządkowski sporządził „wniosek na odznaczenie orderem «Virtuti Militari»”, w którym napisał:

Dnia 24/VI – 1920 r., przy natarciu całej 21 dywizji sowieckiej na odcinek II brygady L.B. dywizji, z powodu zbyt sprzecznych meldunków otrzymywanych z dow. tejże brygady, był delegowany na pozycje dla wyjaśnienia prawdziwej sytuacji szef sztabu dywizji Kaptan Perkowicz Edward. Po przybyciu na pozycje Kap. Perkowicz, pod gradem kul i pocisków, ignorując własne niebezpieczeństwo, nadzwyczaj szybko zorientował się w sytuacji, złożył do dywizji wyczerpujące i prawdziwe meldunki, w rezultacie, których zarządzony przeze mnie kontr-atak przeprowadzony był z niezwykłem powodzeniem. Po ukończeniu zadania, meldując o tem do sztabu dywizji, z własnej inicjatywy, przyjmował udział w kontrataku na ufortyfikowaną pozycję, zagrzewał swem męstwem oficerów i żołnierzy, zachowując spokój i zimną krew do ostatniej chwili, czem przyczynił się w znacznej mierze do odniesionego zwycięstwa[3].

Wniosek został poparty przez generałów: Gustawa Zygadłowicza i Stanisława Szeptyckiego[4]. 10 września 1920 Naczelny Wódz nadał mu Order Virtuti Militari[5].

1 czerwca 1921 pełnił służbę w Naczelnym Dowództwie Wojska Polskiego, w charakterze oficera łącznikowego Wojska Litwy Środkowej, a jego oddziałem macierzystym był wówczas Miński pułk strzelców[6][7].

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 632. lokatą w korpusie oficerów piechoty[8]. W tym samym roku został przydzielony do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza jednorocznego kursu doszkolenia, pozostając oficerem nadetatowym 86 pułku piechoty w Mołodecznie. 18 maja 1923 został zatwierdzony przez Prezydenta RP w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 495. lokatą w korpusie oficerów piechoty[9].

W październiku 1923, po ukończeniu kursu, został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu[10]. W tym czasie przysługiwał mu, obok stopnia wojskowego, tytuł „przydzielony do Sztabu Generalnego”[10][11]. 12 grudnia 1923 został przydzielony do Biura Historycznego Sztabu Generalnego w Warszawie na stanowisko referenta[12]. Od 1 czerwca do 30 lipca 1924 został odkomenderowany z Biura Historycznego SG do WSWoj. w celu odbycia podróży taktycznej z kursem doszkolenia 1923/1924[13]. 19 lipca przedłużono mu odkomenderowanie do dnia 30 września 1924[14]. 15 października tego roku otrzymał dyplom naukowy oficera Sztabu Generalnego i został pozostawiony w Biurze Historycznym SG[15][16]. Od lipca do 30 września 1926 pełnił czasowo obowiązki szefa biura[17]. 31 października 1927 otrzymał przeniesienie do 81 pułku piechoty w Grodnie na stanowisko dowódcy II batalionu[18]. Następnie wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy tego pułku[19]. 23 stycznia 1928 awansował na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 58. lokatą w korpusie oficerów piechoty[20]. 14 lutego 1929 otrzymał przeniesienie do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy 23 batalionu granicznego w Oranach z jednoczesnym przeniesieniem macierzyście do kadry oficerów piechoty[21].

Został wybrany na posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji z listy nr 1 (BBWR) w okręgu wyborczym nr 6 (Grodno). Z dniem 9 grudnia 1930 w związku z wyborem na posła i przyjęciem mandatu, został przeniesiony w stan nieczynny[22][23]. Z dniem 1 października 1931 został powołany ze stanu nieczynnego z równoczesnym przeniesieniem do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy 23 batalionu KOP „Orany” w Oranach[24]. 23 października 1931 zrzekł się mandatu poselskiego.

23 marca 1932 został przeniesiony z KOP do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr III w Grodnie na stanowisko szefa sztabu[25][26]. 7 czerwca 1934 został przeniesiony do Wojskowego Biura Historycznego w Warszawie na stanowisko zastępcy szefa biura[27][28]. W styczniu 1936 został oficerem do zleceń I wiceministra spraw wojskowych. W następnym roku został przeniesiony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr III na stanowisko kierownika 3 Okręgowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego[29]. Jednocześnie został dowódcą Grodzieńskiej Półbrygady Obrony Narodowej w Grodnie, która ostatecznie nie została sformowana, a latem 1938 objął dowództwo Dziśnieńskiej Półbrygady Obrony Narodowej w Postawach[30]. Na pułkownika awansował ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 i 2. lokatą w korpusie oficerów piechoty[31].

W kampanii wrześniowej 1939 walczył na stanowisku dowódcy Dziśnieńskiej Półbrygady ON. Po agresji ZSRR na Polskę razem z podległymi oddziałami przeszedł na Łotwę, gdzie został internowany. W 1940 po włączeniu Łotwy w skład ZSRR, osadzony w sowieckim więzieniu.

W grudniu 1941 po zwolnieniu z więzienia, został przyjęty do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR i wyznaczony na stanowisko przewodniczącego Komisji Weryfikacyjnej PSZ w ZSRR. W lipcu 1942 został komendantem Bazy Materiałowej w Aszchabadzie. Od czerwca 1943 pozostawał w Ośrodku Zapasowym Armii Polskiej na Wschodzie. W sierpniu tego roku został przeniesiony do 7 Dywizji Zapasowej, a w listopadzie do dyspozycji szefa Sztabu Naczelnego Wodza z pozostawieniem na Bliskim Wschodzie. Od maja 1944 odbywał staż w 5 Kresowej Dywizji Piechoty. Od października 1944 do 1946 służył w 7 Dywizji Piechoty.

Mianowany przez Prezydenta RP na Uchodźstwie Augusta Zaleskiego generałem brygady ze starszeństwem z 19 marca 1963[32]. Zmarł 2 września 1964 w Kurytybie, stolicy stanu Parana w Brazylii. Wg Polaka zmarł w Argentynie[2].

5 lutego 1919 ożenił się ze Sławą Edwardą z Wysockich, nauczycielką gry na fortepianie, z którą miał trzy córki: Aleksandrę Sławę Marię (ur. 3 maja 1921), Wandę Antoninę (ur. 26 maja 1923) i Sławę Urszulę (ur. 11 lipca 1926)[33][34][2].

Ordery i odznaczenia

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Edward Perkowicz wypełniając 28 marca 1934 kwestionariusz kawalera Orderu Virtuti Militari podał, że posiada Krzyż Walecznych nadany po raz pierwszy, drugi i trzeci[43]. Ta sama liczba nadań została zweryfikowana 5 maja 1938[44]. Innr źródła podają, że Edwardowi Perkowiczowi Krzyż Walecznych został nadany czterokrotnie[42][45][2][31].

Przypisy

  1. ↑ Kolekcja ↓, s. 2.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Polak (red.) 1991 ↓, s. 116.
  3. ↑ Kolekcja ↓, s. 11.
  4. ↑ Kolekcja ↓, s. 12.
  5. ↑ Kolekcja ↓, s. 67.
  6. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 222, 812.
  7. ↑ Kolekcja ↓, s. 134.
  8. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 48.
  9. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 26 maja 1923, s. 2.
  10. 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 63 z 27 września 1923, s. 584.
  11. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 373, 404.
  12. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 76 z 12 grudnia 1923, s. 712.
  13. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 52 z 29 maja 1924, s. 304.
  14. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 68 z 19 lipca 1924, s. 396.
  15. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 110 z 15 października 1924, s. 612.
  16. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 14, 324, 347.
  17. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 29 z 26 lipca 1926, s. 231.
  18. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927, s. 297.
  19. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 95, 168.
  20. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 28 stycznia 1928, s. 19.
  21. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1929, s. 80.
  22. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931, s. 32.
  23. ↑ Lista oficerów dyplomowanych 1931 ↓, s. 6.
  24. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931, s. 345.
  25. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932, s. 255.
  26. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 22, 459.
  27. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934, s. 154.
  28. ↑ Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 10.
  29. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 515.
  30. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 10, 942.
  31. 1 2 Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 10.
  32. ↑ Dembiński 1969 ↓, s. 1, awans został ogłoszony w Dzienniku Personalnym Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych nr 10 z 1963.
  33. ↑ Kolekcja ↓, s. 4, 150.
  34. ↑ Wrzosek 1980 ↓, s. 616-618.
  35. ↑ Kolekcja ↓, s. 6, 10, 14, 27.
  36. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 26 marca 1921, s. 536.
  37. ↑ Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej Nr 4, Londyn 23 maja 1958, s. 23.
  38. ↑ M.P. z 1933 r. Nr 255, poz. 273 (ISAP)
  39. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 19 marca 1934, s. 106.
  40. 1 2 3 4 5 6 Kolekcja ↓, s. 5.
  41. ↑ M.P. z 1927 r. nr 100, poz. 247.
  42. 1 2 3 Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 22.
  43. 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 10.
  44. 1 2 3 4 Kolekcja ↓, s. 42.
  45. 1 2 3 4 5 Łoza 1939 ↓, s. 231.
  46. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 8 czerwca 1922, s. 387.
  47. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 10 czerwca 1922, s. 418.
  48. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 15 lipca 1922, s. 500.
  49. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
  50. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 3 marca 1926, s. 70.
  51. ↑ Kwatera Główna 5 Kresowej Dywizji Piechoty – krzyz.montecassino.eu [online], krzyz.montecassino.eu [dostęp 2022-01-26].
  52. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 16 stycznia 1926, s. 19.
  53. ↑ Kolekcja ↓, s. 5, 10.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.