Edward Rackmann
 | |
 major kawalerii | |
| Data i miejsce urodzenia |
17 stycznia 1891 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
20 października 1962 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
dowódca szwadronu |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
| Późniejsza praca |
rolnik |
 | |
| Odznaczenia | |
    | |
Edward Rackmann (ur. 17 stycznia 1891 w Warszawie, zm. 20 października 1962 tamże) – major kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, rolnik.
Życiorys
Syn Wilhelma (1855–1918) i Zofii z Bartzów (1863–1914) urodzony 17 stycznia 1891 w Warszawie, ówczesnej stolicy Królestwa Polskiego[1][2]. Wywodził się ze spolonizowanej niemieckiej rodziny, która osiadła w Warszawie w połowie XIX w.[3] Jego siostra Helena (1895–1981) poślubiła kolegę pułkowego – Józefa Szostaka[4].
W 1905, w czasie strajku szkolnego, ojciec wywiózł go do Petersburga, gdzie w 1911 ukończył gimnazjum. W latach 1911–1912 jako wolontariusz odbył jednoroczną służbę wojskową w armii rosyjskiej. W 1912 rozpoczął studia w Studium Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W następnym roku przeniósł się do Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie[1].
1 sierpnia 1914 został zmobilizowany i skierowany do Jelizawietgradzkiej Szkoły Kawalerii[1]. 1 grudnia 1914, po ukończeniu szkoły, został mianowany kornetem i wcielony do 13 pułku huzarów[1][5]. 17 września?/30 września 1915 pod wsią Czerpaki został kontuzjowany[6]. W końcu 1916 został przeniesiony do rezerwowego pułku kawalerii w Tambowie[1]. Po rewolucji zorganizował w Tambowie Związek Wojskowych Polaków oraz został wybrany z listy polskiej do Rady Miasta. W czerwcu 1918 wrócił do Warszawy[1].
W listopadzie 1918 wyjechał do Chełma, gdzie wstąpił do odtwarzanego 1 pułku ułanów, który później został przemianowany na 1 pułk szwoleżerów. W jego szeregach walczył na wojnie z Ukraińcami, a następnie na wojnie z bolszewikami. Wyróżnił się jako adiutant pułku 27 kwietnia 1920 w czasie zagonu na stacje kolejowe Malin i Teterew. Później objął dowództwo szwadronu karabinów maszynowych[1]. 27 sierpnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu rotmistrza, w kawalerii, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej[7]. Po zawieszeniu broni kontynuował służbę w 1 pułku szwoleżerów[8]. Do wiosny 1922 pełnił obowiązki zastępcy dowódcy pułku[9]. 4 marca tego roku został przeniesiony do 4 pułku ułanów w Wilnie na stanowisko pełniącego obowiązki zastępcy dowódcy pułku[9]. 9 czerwca 1922 na własną prośbę został zdemobilizowany[9][10]. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu rotmistrza ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 336. lokatą w korpusie oficerów rezerwy jazdy (od 1924 – kawalerii)[11][12]. Posiadał wówczas przydział w rezerwie do 1 pułku szwoleżerów w garnizonie Warszawa[13][14].
Po zwolnieniu z wojska pracował jako rolnik – dzierżawca majątku Falatycze w gminie Górki powiatu siedleckiego[1]. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Siedlce. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr IX. Był wówczas w grupie oficerów „powyżej 40 roku życia”[15]. Na stopień majora rezerwy został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 28. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[16].
W 1944, w czasie akcji „Burza”, pełnił służbę w Dowództwie 9 Podlaskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej[3]. W 1945 został zmobilizowany do Wojska Polskiego[3].
Zmarł 20 października 1962 w Warszawie i został pochowany na cmentarzu ewangelicko-augsburskim (rząd 3, miejsce 15)[2].
Był żonaty z Zofią, córką Stefana Bądzyńskiego, z którą miał trzech synów: Andrzeja Jerzego (1923–1946), kaprala podchorążego AK, Jana, ps. Hel (1925–2016), kaprala 34 pułku piechoty AK, i Stefana (1931–1990)[1][17][18][3].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4320 – 29 października 1921[19][1][20][21][22]
- Krzyż Walecznych[1][23]
- Medal Niepodległości – 16 marca 1937 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[24][25][26]
- Odznaka pamiątkowa „Orlęta”[1]
- Order Świętego Stanisława 3 stopnia – 1 lipca?/14 lipca 1916[6]
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Rackmann Edward. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.33-2465 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-03-07].
- 1 2 Cmentarz Ewangelicko-Augsburski: JAN WILHELM RACKMANN, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2026-03-07].
- 1 2 3 4 Anna Kłoś: Rackmann Jan (1925- 2016), ps. „Hel”. [w:] Słownik biograficzny Południowego Podlasia i Wschodniego Mazowsza [on-line]. Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach. [dostęp 2026-03-07].
- ↑ Szostak 2019 ↓, s. 89, 119.
- ↑ Елисаветградское кавалерийское училище : Выпускники : 01.12.1914 : Ракман Эдуард Вильгельмович. Офицеры русской императорской армии. [dostęp 2026-03-08]. (ros.).
- 1 2 Ракман Эдуард Вильгельмович. [w:] Памяти героев Великой войны 1914–1918 [on-line]. Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества. [dostęp 2026-03-08]. (ros.).
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 33 z 1 września 1920, s. 796.
- ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 239.
- 1 2 3 Koreś 2023 ↓, s. 100.
- ↑ Czwarta lista 1922 ↓, s. 5.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 698.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 621.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 596.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 538.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 118, 1020.
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 676.
- ↑ Andrzej Rackmann. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Gdyni. [dostęp 2026-03-07].
- ↑ Stefan Rackmann. Cmentarz Ewangelicko-Augsburski Świętej Trójcy w Warszawie. [dostęp 2026-03-07].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 39 z 29 października 1921, s. 1451.
- ↑ Dereń 1938 ↓, s. 418, jako Rackman.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-03-07].
- ↑ Karcz i Kryński 1931 ↓, s. 74.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-03-07].
- ↑ M.P. z 1937 r. Nr 64, poz. 94 (ISAP)
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-03-07].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-03-07].
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Czwarta lista oficerów rezerwowych W.P.. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-01-26.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Andrzej Dereń: Lista kawalerzystów i artylerzystów konnych odznaczonych Orderem Wojennym „Virtuti Militari”. W: Księga Jazdy Polskiej. Bolesław Wieniawa-Długoszowski (red.) Bronisław Rakowski (red.) Władysław Dziewanowski (red.) Karol Koźmiński (red.) Stanisław Strumph-Wojtkiewicz (red.) Stanisław Ostoja-Chrostowski (red.) Stanisław Haykowski (ilust.). Warszawa: Zakłady Graficzne Instytutu Wydawniczego „Biblioteka Polska”, 1938.
- Jan Karcz, Wacław Kryński: Zarys historji wojennej 1–go pułku szwoleżerów Józefa Piłsudskiego. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1931, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Daniel Koreś: W cieniu wyroku na miasto : Pułkownik dyplomowany Józef Szostak „Filip” (1987–1984) : Biografia szefa Oddziału III i szefa operacji KG AK. Wrocław-Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2023. ISBN 978-83-8229-759-1.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
- Józef Szostak: Moja służba Niepodległej. Warszawa: Instytut Historyczny nn im. Andrzeja Ostoja Owsianego, 2019. ISBN 978-83-943994-1-2.