Edward Stenzel

Edward Stenzel

Czak

Data i miejsce urodzenia	6 lipca 1898 Lwów
Data i miejsce śmierci	15 października 1972 Kraków
Stanowisko	inspektor okręgowy ochrony skarbowej
Pracodawca	Izba Skarbowa w Krakowie
Odznaczenia

Edward Stenzel, ps. Czak^[1] (ur. 6 lipca 1898 we Lwowie, zm. 15 października 1972 w Krakowie) – polski działacz niepodległościowy, oficer Wojska Polskiego i Straży Granicznej, funkcjonariusz Straży Celnej, kawaler Orderu Virtuti Militari,

Syn Antoniego i Franciszki z Szybowskich urodzony 6 lipca 1898 we Lwowie, ówczesnej stolicy Królestwa Galicji i Lodomerii^[2][1]. Uczęszczał do Szkoły Przemysłowej we Lwowie^[3]. W 1913 wstąpił do Związku Strzeleckiego, w którym ukończył szkołę podoficerską^[2].

Od 6 sierpnia 1914 w Legionach Polskich. Początkowo walczył w szeregach V batalionu I Brygady. W grudniu tego roku został ranny w bitwie pod Łowczówkiem. Awansował na sierżanta^[2]. Następnie służył w 3 szwadronie 1 pułku ułanów^[3]. W 1917 był wykazany w Inspektoracie Werbunkowym do WP w Łomży oraz w spisie uczestników 4 Kursu Wyszkolenia^[3]. Po kryzysie przysięgowym (lipiec 1917) wstąpił do Polskiego Korpusu Posiłkowego. Służył w 1 pułku artylerii w randze ogniomistrza. Po bitwie pod Rarańczą (15/16 lutego 1918) został internowany przez Austriaków w Huszt. W maju tego roku został wcielony do armii austro-węgierskiej i wysłany na front włoski. W sierpniu 1918 zdezerterował, przyjechał do Warszawy, gdzie zdał egzamin z zakresu sześciu klas gimnazjum i rozpoczął naukę w klasie siódmej. Równocześnie działał w Polskiej Organizacji Wojskowej. W listopadzie 1918 wziął udział w rozbrajaniu Niemców, a później wstąpił do Wojska Polskiego^[2].

12 kwietnia 1919 jako podoficer byłych Legionów Polskich, pełniący służbę w 7 pułku artylerii polowej, został mianowany z dniem 1 kwietnia 1919 podporucznikiem artylerii^[4]. W latach 1919–1920 walczył na wojnie z bolszewikami w szeregach 2 pułku artylerii polowej Legionów. Początkowo pełnił funkcję młodszego oficera baterii, a później dowódcy baterii. Wyróżnił się 28 lipca 1919 kierując ogniem II plutonu 7 baterii w walce o wsie Budkowicze i Gudele^[2]. Po zawieszeniu broni pozostawał w macierzystym pułku^[5]. 19 stycznia 1921 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu porucznika, w artylerii, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich^[6]. Na początku 1922 został zdemobilizowany i przydzielony w rezerwie do 2 pap Leg. w garnizonie Kielcach^[7][8]. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 610. lokatą w korpusie oficerów rezerwy artylerii^[9][10]. Posiadał wówczas przydział w rezerwie do 12 pułku artylerii polowej w Złoczowie^[11][12].

Od kwietnia 1922 pełnił służbę w Straży Celnej. W 1926 był kierownikiem Komisariatu Straży Celnej „Orzegów”^[13]. W maju 1928 został kierownikiem Inspektoratu Granicznego nr 15 „Królewska Huta” w randze starszego komisarza^[2][1][14]. 30 listopada 1928 został przemianowany z starszego komisarza Straży Celnej na komisarza Straży Granicznej^[15]. W listopadzie 1928 został oddany do dyspozycji Mnisterstwa Skarbu celem opracowania projektu organizacji konroli skarbowej. 2 grudnia 1930 został przeniesiony z Ostrowa Wielkopolskiego do Tczewa i zamieszkał przy ul. Sambora 19. We wrześniu 1932 przeszedł do administracji skarbowej. Pracował jako inspektor celny w Inspektoracie Ceł w Gdańsku. Obowiązki zawodowe łączył z działalnością polityczną w Bezpartyjnym Bloku Współpracy z Rządem^[2]. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Starogard i posiadał przydział w rezerwie do 25 pułku artylerii lekkiej w Kaliszu^[16]. W grudniu 1936 został przeniesiony do Krakowa, gdzie pełnił funkcję inspektora okręgowego ochrony skarbowej w Izbie Skarbowej i mieszkał na I Osiedlu Oficerskim 43^[2]. Na stopień kapitana rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 15. lokatą w korpusie oficerów artylerii^[17].

W latach 1950–1957 był poddany kontroli operacyjnej przez funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Krakowie^[18]. Zmarł 15 października 1972 w Krakowie i został pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera XXXVII, rząd płd., miejsce 23)^[19].

Był żonaty z Zofią (1901–1979), z którą miał córkę Zofię (1932–1939)^[2][19].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 8161 – 20 lipca 1922^{[20][2][21][22]}
• Krzyż Niepodległości – 17 września 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[23][1][24]
• Order Odrodzenia Polski^[2]
• Krzyż Walecznych trzykrotnie^[2] (po raz pierwszy „za czyny orężne w czasie bojów Legionów Polskich”^[25])
• Srebrny Krzyż Zasługi – 17 listopada 1928 „za zasługi na polu zwalczania przemytnictwa”^[14][2]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921^[2]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[2]
• Odznaka „Za wierną służbę”^[2]

• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
• Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
• Druga lista oficerów rezerwowych WP. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-01-26.
• Alfabetyczny spis oficerów rezerwy. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-05-01.
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
• Bolesław Barszczewski: Zarys historji wojennej 2-go pułku artylerii polowej Legionów. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.