Efa piaskowa
| Echis carinatus[1] | |||
| (Schneider, 1801) | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
efa piaskowa | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Podgatunki | |||
|
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
 | |||
Efa piaskowa, korbacz pospolity (Echis carinatus) – gatunek jadowitego węża z rodziny żmijowatych (Viperidae).
Występowanie
Występuje od Iranu (być może także Iraku) i wschodniej części Półwyspu Arabskiego na wschód po Sri Lankę i Indie oraz na północ po Azję Środkową (Turkmenistan, Uzbekistan i Tadżykistan)[2][3][4]. Dawne stwierdzenia z Afryki dotyczą innych gatunków[4].
Budowa ciała
Osiąga długość 70–90 cm[5].
Ubarwienie grzbietu brązowe z rzędem jasnych, poprzecznie wydłużonych plam z czerwonymi obwódkami. Na bokach tułowia występują falisto-zygzakowate, szerokie czarne wstęgi, jasno obrzeżone od strony grzbietowej. Na głowie znajduje się charakterystyczny znak w kształcie białego krzyża[6].
Biologia i ekologia
Tryb życia
Przeważnie występuje na piaszczystych lub piaszczysto-kamienistych i porośniętych skąpą roślinnością półpustyniach, jednak spotykana też jest na pustyniach, stepach i sawannach. Na niektórych obszarach występuje masowo[6].
Jest aktywna nocą, w dzień kryje się w norach, szczelinach skalnych lub pod kamieniami. Na piasku sposób poruszania się jest charakterystyczny dla węży piaskowych, mianowicie porusza się bokiem do podłużnej osi ciała. Często zagrzebuje się w podłożu. W razie zagrożenia efa piaskowa zwija się w kłębek, chowa głowę oraz pociera ciasno splecionymi bokami o siebie. W czasie pocierania łuski, posiadające poprzeczne rogowe żeberka wydają odstraszający szelest[6].
Odżywianie
Jest drapieżnikiem. Żywi się głównie jaszczurkami i drobnymi ssakami (głównie gryzoniami[6]), a także płazami oraz wężami (w tym własnego gatunku)[6].
Rozród
Jest jajożyworodna (inne gatunki z tego rodzaju są jajorodne)[2]. W sierpniu samica rodzi 5 do 15 młodych od długości 10–16 cm[6].
Zagrożenie dla człowieka
Jest gatunkiem bardzo agresywnym, a jej jad zagraża życiu człowieka – śmiertelność wynosi około 5%[6]. Jad efy zawiera ekarynę, proteazę wywołującą zaburzenia krzepnięcia.
Przypisy
- 1 2 Echis carinatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 P. Uetz & J. Hallermann, Echis carinatus, [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2025-06-22] (ang.).
- 1 2 Echis carinatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- 1 2 R. Midtgaard, Genus Echis, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-06-22] (ang.).
- ↑ E. Keller, prof. dr J.H. Reichholf, G. Steinbach, i inni: Leksykon Zwierząt: Gady i płazy. Warszawa: Świat Książki, 2003. ISBN 83-7311-873-X.
- 1 2 3 4 5 6 7 Mały słownik zoologiczny gady i płazy. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986. ISBN 83-214-0464-2.