Efebos

Efebos

Karol Szymanowski
Autor	Karol Szymanowski
Tematyka	homoseksualizm
Typ utworu	powieść
Data powstania	1917-1919
Wydanie oryginalne
Język	polski

Efebos – powieść kompozytora Karola Szymanowskiego pisana w latach 1917-1919. Ostały się z niej tylko niewielkie fragmenty^[1][2][3][4].

Dwie główne postacie powieści to książę Alo Łowicki i kompozytor Marek Korab, które stanowią rozdwojoną personifikację osobowości samego Szymanowskiego. Alo to Szymanowski młody, niepewny, poszukujący własnej drogi twórczej i moralnego samookreślenia. Korab to z kolei Szymanowski taki, jakim chciał widzieć się w przyszłości - piękny, sławny, uznany przez otoczenie. Obu pod koniec łączy miłość^[1].

Nazwa powieści pochodzi od greckiego słowa efeb^[5][6]. Efebos, zawierający szereg autobiograficznych motywów, jest najszerzej pomyślanym literackim projektem Szymanowskiego. Szymanowski dedykował powieść swojemu kochankowi, piętnastoletniemu wtedy^[4] Borysowi Kochno.

Ze względu na homoerotyczną treść dzieła^[7], kompozytor za życia matki nie podjął prób opublikowania powieści, a manuskrypt przekazał przed śmiercią Iwaszkiewiczowi, który z kolei powstrzymywał się przed publikacją tekstu przez wzgląd na wciąż żyjącą Annę Szymanowską. Kiedy w 1939 ujawnił na antenie radia niewielki fragment utworu, młodsza siostra Szymanowskiego - Zofia, usiłowała odebrać manuskrypt pisarzowi. Rękopis spłonął we wrześniu 1939^[8]. Jeden z rozdziałów, podarowany Kochno (w przekładzie rosyjskim samego Szymanowskiego), ocalał. Ten fragment został wydany w Niemczech^[9]. Całościowy skrót fabuły Efebosa przytacza w swojej książce Spotkania z Szymanowskim Iwaszkiewicz – przypuszczalnie jedyny, któremu dane było poznać całość.

Efebos bywa nazywany pierwszą polską powieścią homoerotyczną^[10].