Eksplozja w Halifaksie
 Zdjęcie chmury powstałej po eksplozji | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejsce | |
| Rodzaj zdarzenia | |
| Data | |
| Godzina |
9:04 |
| Ofiary śmiertelne |
ok. 1950 osób |
| Ranni |
ok. 9000 osób |
Położenie na mapie Centrum eksplozji | |
| 44°40′09,12″N 63°35′47,04″W/44,669200 -63,596400 | |
Eksplozja w Halifaksie (ang. Halifax Explosion, fr. L’explosion de Halifax) – katastrofa morska, do której doszło rankiem 6 grudnia 1917 roku w mieście portowym Halifax w kanadyjskiej prowincji Nowa Szkocja. W wyniku zderzenia dwóch statków doszło do jednej z największych w historii nienuklearnych eksplozji wywołanych przez człowieka, doprowadzając do śmierci blisko 2 000 osób[1][2][3].
Geneza
W czasie I wojny światowej miasto Halifax było jednym z głównych portów, z których wypływały statki z żołnierzami oraz zaopatrzeniem dla walczącej w Europie ententy. Tutaj formowały się konwoje atlantyckie[2][4][5].
Katastrofa
6 grudnia 1917 roku w porcie Halifax około godziny 8.45 doszło do kolizji francuskiego frachtowca „Mont-Blanc”, wiozącego 2653 tony materiałów wybuchowych (w tym m.in. kwas pikrynowy) oraz cieczy łatwopalnych, takich jak benzen, z wypływającym z zatoki Bedford Basin norweskim parowcem „Imo”. W wyniku zderzenia na pokładzie „Mont-Blanc” wybuchł pożar, który już po kilku minutach był nie do opanowania. Kapitan „Mont-Blanc” podjął wówczas decyzję o opuszczeniu statku. W tym czasie na nabrzeżach zaczęły zbierać się tłumy gapiów. Dryfujący „Mont-Blanc” uderzył w nabrzeże, a okoliczni strażacy natychmiast ruszyli w jego kierunku, aby ugasić pożar. Nikt nie zdawał sobie wówczas sprawy z tego, że pożaru nie da się już opanować.
O godzinie 9:04 pożar na pokładzie „Mont-Blanc” dotarł do znajdujących się w ładowni materiałów wybuchowych, co doprowadziło do eksplozji. Była ona tak potężna, że zniszczyła wszystkie zabudowania w promieniu 800 m oraz uszkodziła tysiące budynków w całym mieście w promieniu 2600 m od miejsca eksplozji. W wyniku eksplozji zginęło blisko 2 000 osób[a], około 9 000 osób zostało rannych, u 600 osób stwierdzono uszkodzenia oczu, z czego 38 straciło wzrok na zawsze. Szacuje się, że moc eksplozji była równoważna wybuchowi 3 tysięcy ton TNT, a więc ok. 1/5 mocy bomby jądrowej zrzuconej na Hiroszimę. Skala zniszczeń była tak duża, że port na długo utracił możliwości normalnego funkcjonowania. Mimo to prawie cała[b] załoga „Mont-Blanc” przeżyła. Mniej szczęścia miała załoga „Imo”[1][2][3][4][6].
Śledztwo
Natychmiast po zdarzeniu rozpoczęto śledztwo, mające na celu poznanie przyczyn katastrofy. Początkowo uważano, że doszło do sabotażu, sugerując nawet, że załoga „Imo” działa na rzecz Niemiec. Po odrzuceniu wersji o niemieckim sabotażu, winą obarczono załogę „Mont-Blanc”, jednak ostatecznie uznano, że załogi obu statków popełniły błędy nawigacyjne[2][4][7][8].
Zobacz też
Uwagi
Przypisy
- 1 2 Halifax explosion, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2026-01-02] (ang.).
- 1 2 3 4 Halifax Explosion 1917. CBC, 2003-09-19. [dostęp 2011-02-25]. (ang.).
- 1 2 Kelly Knauer: Time: Disasters that Shook the World. Nowy Jork: Time Home Entertainment, 2012, s. 106. ISBN 978-1-60320-247-3. OCLC 756586058. (ang.).
- 1 2 3 Michał Banach: Eksplozja frachtowca Mont-Blanc w Halifaxie (1917). smartage.pl, 2020-03-26. [dostęp 2020-03-26]. (pol.).
- ↑ Armstrong 2002 ↓, s. 10–11.
- ↑ Hamilton 1996 ↓, s. 333.
- ↑ MacMechan i Metson 1978 ↓, s. 143.
- ↑ Armstrong 2002 ↓, s. 113–114, 122.
Bibliografia
- William B. Hamilton: Halifax. W: William B. Hamilton: Place Names of Atlantic Canada. Toronto, Buffalo: University of Toronto Press, 1996, s. 502. DOI: 10.3138/9781442678507. ISBN 978-0-8020-7570-3. LCCN 96223624. OCLC 35940787. (ang.).
- John Griffith Armstrong: The Halifax Explosion and the Royal Canadian Navy. Vancouver: UBC Press, 2002, s. 248. ISBN 978-0-7748-0891-0. LCCN 2002437145. OCLC 48373278. (ang.).
- Joyce Glasner: The Halifax Explosion: Heroes and Survivors. Toronto: James Lorimer & Company, 2011, s. 136. ISBN 978-1-55277-943-9. OCLC 741399478. (ang.).
- Archibald MacMechan, Graham Metson: The Halifax Explosion: December 6, 1917. Toronto: McGraw-Hill Ryerson, 1978, s. 173. ISBN 978-0-07-082798-1. LCCN 79316890. OCLC 5679439.