Ella Koblo Gulama

Gulama urodziła się 26 stycznia 1921 w Kaiyambie, w dystrykcie Moyamba, w Prowincji Południowej Sierra Leone^[2][3]. Jej ojciec, Julius Gulama, był nauczycielem w szkole dla dziewcząt, pracował przy budowie kolei w Sierra Leone oraz był weteranem I wojny światowej^[1].

W 1928 roku rozpoczęła naukę w szkole podstawowej Harford School. W tym samym roku jej ojciec uzyskał tytuł Paramount Chief dystryktu Moyamba. Po ukończeniu szkoły średniej, w 1939 roku przeprowadziła się do Freetown, stolicy kraju, oraz rozpoczęła studia w Women Teachers Training College. Po ukończeniu studiów w 1941 roku rozpoczęła pracę w ministerstwie edukacji, gdzie odpowiadała za nadzór nad nauczycielami w Prowincji Południowej, jako pierwsza kobieta na tym stanowisku. Jej kariera była nietypowa, gdyż w latach 40. kobiety (zwłaszcza niezamężne) zazwyczaj nie posiadały tak wysokiego wykształcenia, nie zajmowały tak wysokich pozycji, a tym bardziej nie były odpowiedzialne za nadzór nad pracą mężczyzn^[1].

Po śmierci swojego ojca, Juliusa Gulamy, w 1951 wzięła udział w wyborach na jego następcę jako jedyna kobieta z 16 kandydatów. Pomimo wielu działań mających na celu jej dyskwalifikację (głównie skupiających się na jej płci oraz braku precedensu wybrania kobiety na to stanowisko), po trwającym ponad dwa lata procesie wygrała wybory w 1953 roku. Lokalni urzędnicy odmówili wręczenia jej insygniów oraz nie chcieli zgodzić się na objęcie przez nią urzędu. Gulama oraz jej zwolennicy zwrócili się o pomoc do brytyjskiej Izby Gmin (Sierra Leone była wtedy kolonią korony brytyjskiej), która rozpoznała sprawę na jej korzyść i nakazała rozpoznanie wyników wyborów przez gubernatora. W trakcie jej rządów dystrykt Moyamba stał się pierwszym regionem w kraju, w którym kobiety objęły stanowiska radnych okręgowych^[1].

Z powodzeniem wystartowała w wyborach generalnych w Sierra Leone w 1957 roku, zdobywając jeden z mandatów zarezerwowanych dla paramount chief w parlamencie Sierra Leone. Została pierwszą kobietą wybraną do parlamentu w historii kraju oraz jedyną, która została wybrana do czasu uzyskania przez Sierra Leone niepodległości w 1961 roku. Uzyskała reelekcję w wyborach generalnych w Sierra Leone w 1962 roku. Po ukonstytuowaniu się nowej kadencji parlamentu została mianowana na stanowisko ministerskie, stając się pierwszą kobietą na takiej pozycji w krajach Afryki Zachodniej i Afryki Subsaharyjskiej^[1][4][5].

27 kwietnia 1946 wyszła za mąż za Bai Koblo Pathbana II^[6]. Zmarła 10 września 2006 w Sierra Leone^[7].