Emanuel Homolacs

Emanuel Homolacs

pułkownik saperów
Data i miejsce urodzenia	25 lipca 1873 Rzędowice
Data i miejsce śmierci	12 września 1929 Krasnystaw
Przebieg służby
Lata służby	1894–1927
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier Wojsko Polskie
Jednostki	Dowództwo Okręgu Korpusu nr IV
Stanowiska	szef budownictwa
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-ukraińska wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia

Emanuel Homolacs (ur. 25 lipca 1873 w Rzędowicach, zm. 12 września 1929 w Krasnymstawie) – pułkownik saperów Wojska Polskiego.

Syn Bronisława, urodzony 25 lipca 1873 w Rzędowicach, w ówczesnym powiecie miechowskim guberni kieleckiej^[1]. W 1891 roku zdał maturę w Krakowie, następnie wstąpił do cesarskiej i królewskiej Technicznej Akademii Wojskowej w Mödling, którą ukończył w 1894 roku. Do 1900 roku służył w 9 batalionie pionierów w Krakowie. W latach 1897–1899 studiował na Politechnice Wiedeńskiej, a po jej ukończeniu pracował w Wojskowym Komitecie Technicznym przy Sztabie Głównym. W 1904 roku został zwolniony do rezerwy i do 1914 roku pracował we własnym majątku. W 1914 roku, po wybuchu wojny, został powołany do wojska na stanowisko dowódcy kompanii saperów w 1 batalionu saperów, którym następnie dowodził na froncie wschodnim. W 1915 roku wyznaczono go na zastępcę dowódcy 1 pułku saperów, a w 1916 – na kierownika składu pionierów 12 Korpusu. W latach 1917–1918 był kierownikiem ekspozytury wojskowej w Wadowicach.

W dniu 1 listopada 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego i został wyznaczony na dowódcę zapasowej kompanii saperów w 3 batalionie saperów^[2]. W 1919 roku, w obliczu zagrożenia bolszewickiego, objął stanowisko szefa Zarządu Fortyfikacyjnego w Przemyślu^[3] oraz zastępcy dowódcy Grupy Fortyfikacyjnej nr 5. Jako jeden z wybitnych inżynierów, kierował rozbudową linii obronnej: Bełżec, Rawa Ruska, Lwów, Mikołajów nad Dnieprem. Następnie kierował budową umocnień linii obronnej Sanu i Przemyśla. Za wzorowe wykonanie tych prac otrzymał pochwałę od dowódcy Okręgu Generalnego „Lwów”, generała porucznika Roberta Lamezan-Salins.

Po zawarciu pokoju w Rydze, został komendantem Kościuszkowskiego Obozu Szkolnego Saperów w Warszawie. W latach 1921–1922 był dowódcą 6 pułku saperów w Przemyślu. Podczas wykonywania tych zadań wykazał duże zdolności organizacyjne i szkoleniowe. Pułk zorganizowany z baonów wracających z frontu, wkrótce stał się jednostką wzorową i wysunął na czoło w wojskach saperskich. W listopadzie 1922 roku został zatwierdzony na stanowisku szefa Inżynierii i Saperów w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu^[4]. Od 1923 był szefem Inżynierii i Saperów w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi. Wykazał wiele energii i zapału nad usprawnianiem ich pracy oraz zorganizowaniem należytego szkolenia i ćwiczeń w pułkach, a także w zakładach budowlanych. Na szczególne wyróżnienie zasługiwały zorganizowane przez niego prace przy remoncie zniszczonych podczas wojny koszar i budynków magazynowych. W październiku 1925 został przydzielony na stanowisko szefa Budownictwa Okręgu Korpusu IV w Łodzi^[5]. W czerwcu 1926 został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr IV^[6]. 1 marca 1927 został skierowany na dwumiesięczny urlop, a z dniem 30 kwietnia tego roku przeniesiony w stan spoczynku^[7][8]. Zmarł 13 września 1929 w Krasnymstawie^[9].

• podporucznik – 1894
• porucznik
• kapitan – ze starszeństwem z dniem 1 listopada 1914^[10]
• major
• podpułkownik –^[11]
• pułkownik – ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919^[12]

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski^[13]
• Krzyż Walecznych (1922)^[14][15]

austro-węgierskie

• Brązowy Medal Zasługi Wojskowej na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej^[16]
• Brązowy Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii^[16]
• Krzyż Jubileuszowy Wojskowy^[16]

Był sprawnym organizatorem, wysokiej klasy specjalistą budownictwa i fortyfikacji oraz dobrym dowódcą. Oficer o wysokiej wiedzy fachowej i ogólnej, obowiązkowy, pracowity i wymagający.

• Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wien: K. K. Hof und Staatsdruckerei, 1918. (niem.).
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
• Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 50, 808, 827.
• Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 884.
• „Jednodniówka 4 Pułku Saperów” Sandomierz 1925
• „Spis Oficerów służących czynnie na dzień 1 czerwca 1921”
• Zdzisław Barszczewski, Władysław Jasieński: Sylwetki saperów. Warszawa: Dom Wydawniczy "Bellona", 2001. ISBN 83-11-09287-7.