Emil Niedźwirski

Julian Emil Niedźwirski
Julian Emil Berenhaut
podpułkownik lekarz podpułkownik lekarz
Data i miejsce urodzenia

30 września 1900
Lwów

Data i miejsce śmierci

2 stycznia 1994
Londyn

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne

Formacja

Legiony Polskie
Lotnictwo Wojska Polskiego
RAF

Jednostki

6 Pułk Piechoty
5 Pułk Piechoty
6 Pułk Lotniczy
Centrum Wyszkolenia Podoficerów Lotnictwa

Stanowiska

naczelny lekarz szkoły

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa

Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Złoty Krzyż Zasługi Medal Lotniczy (czterokrotnie)

Emil Niedźwirski, właściwie Julian Emil Niedźwirski, pierwotnie Julian Emil Berenhaut (ur. 30 września 1900 we Lwowie, zm. 2 stycznia 1994 w Londynie) – polski lekarz, sędzia piłkarski, podpułkownik.

Życiorys

Urodził się 30 września 1900 we Lwowie[1] jako Julian Emil Berenhaut[2]. Był synem Rózi z domu Sperling (ur. 1879) i Natana[2] wzgl. Norberta Berenhauta, właściciela sklepu z narzędziami medycznymi przy ul. Krasickich we Lwowie[3] (w 1934 istniała firma Hurtownia materjałów aptecznych Berenhaut i Luft[4][5]). Później mieszkał przy ul. Kraszewskiego[3].

Podczas I wojny światowej mając 15 lat sfałszował swoją metrykę, żeby dostać się do Legionów Polskich[6]. W sprawozdaniu C.K. IV Gimnazjum we Lwowie podano, że Emil Berenhaut z klasy IV od czerwca 1915 służył w 6 Pułku Piechoty[7]. W kolejnym roku szkolnym ów jako uczeń VII klasy ponownie zaciągnął się do legionów 20 stycznia 1917 i służył w 5 Pułku Piechoty[8]. Walczył w bitwach pod Kołodnem, pod Kostiuchnówką i pod Jabłonką[3]. Jako urlopowany legionista 5 lutego 1918 zdał egzamin dojrzałości w terminie przyspieszonym, po czym 4 marca został wcielony do armii[9].

Następnie rozpoczął studia medycyny na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie[3]. W listopadzie 1918 brał udział w obronie Lwowa przed Ukraińcami[10][1]. Walczył na Dworcu Czerniowieckim, a potem organizował pierwszy polowy szpital na Politechnice[3]. W 1920 brał udział w walkach z bolszewikami podczas ofensywy Tuchaczewskiego[3][1].

W Wojsku Polskim awansowany na porucznika w korpusie oficerów sanitarnych grupie podlekarzy ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[11][12]. Po śmierci ojca Julian Emil Berenhaut i jego matka Rózia Berenhaut w 1922 wnioskowali o zmianę nazwiska na Niedźwirski[2]. Jako oficer nadetatowy 6 Batalionu Sanitarnego ze Lwowa z przydziałem do Szpitala Rejonowego w Stanisławowie około lat 1923, 1924 był odkomenderowany na studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie[13][14]. Urząd Wojewódzki we Lwowie rozporządzeniem z 17 kwietnia 1923 roku zezwolił mu na zmianę nazwiska rodowego „Berenhaut” na nazwisko „Niedźwirski”[15]. W 1925 uzyskał dyplom lekarza na UJK[16]. Awansowany na kapitana ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925[17]. W 1928 już ze stopniem doktora pozostawał w 6 Pułku Lotniczym[18]. Figurował wówczas jeszcze jako „Emil Julian Niedźwirski”[19], a w 1932 już jako „Julian Emil Niedźwirski”[20]. W tym roku był oficerem Centrum Wyszkolenia Podoficerów Lotnictwa w Bydgoszczy[21]. Łącznie spędził tam sześć lat[3]. Awansowany na majora w korpusie oficerów zdrowia ze starszeństwem z dniem 19 marca 1937[22]. Według stanu z marca 1939 był stopniu majora naczelnym lekarzem medycyny w Szkoła Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich w Krośnie[23].

Jako lekarz praktykował w Kasie Chorych[3]. Przed 1939 ożenił się z Karoliną Bezdek[3]. Sędziował mecze piłkarskie, m.in. w sezonie ligi polskiej 1927, a karierę zakończył w 1935[1][3]. Uprawiał narciarstwo w barwach Czarnych Lwów i jazdę motocyklem, którym objechał Europę[3].

Podczas II wojny światowej był lotnikiem Polskich Sil Zbrojnych na Zachodzie[1]. Był lekarzem w szkole lotniczej w Nottingham[3]. Później służył w 6 Armii USA we Francji[3]. Konwojował rannych do afrykańskiego Freetown, w podobnym charakterze udzielał się w Sajgonie[3]. Służył jako oficer medyczny w stopniu S/Ldr i podpułkownika[24]. Był osobistym lekarzem gen. Władysława Andersa, który zmarł na jego rękach[3]. Założył Polish Clinic w Londynie i kierował tą placówką do 1987[3].

Na początku lat 90. był uznawany za ostatniego żyjącego obrońcę Lwowa[25]. W tym charakterze wystąpił w filmie pt. Wszystko dla Orląt (1991)[26]. W marcu 1992 na Akadamii Medycznej we Wrocławiu uroczyście odnowiono jego dyplom lekarski[16]. Ufundował wówczas stypendium w wysokości 120 tys. funtów dla trzech tamtejszych lekarzy pochodzenia lwowskiego[16]. Wspierał polskie placówki medyczne poprzez zakupy sprzętu[27].

Do końca życia był określany pierwszym imieniem Emil lub zdrobnieniem Milu[16]. Zmarł 2 stycznia 1994 w Londynie[1]. Został pochowany na tamtejszym Cmentarz North Sheen[28].

Utworzono Fundusz im. E. Niedźwirskiego na Uniwersytecie Medycznym im. Piastów Śląskich we Wrocławiu[29].

Odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Emil Niedźwirski. historiawisly.pl. [dostęp 2026-04-04].
  2. 1 2 3 Ogłoszenie. „Kurjer Lwowski”. Nr 279, s. 8, 9 grudnia 1922.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Janicki 1993 ↓, s. 140.
  4. ↑ Zmiany dotyczące firmy pojedynczej 182. „Zbiór ogłoszeń firmowych trybunałów handlowych”. Z. 4, s. 45, 1934.
  5. ↑ Ogłoszenia urzędowe. „Gazeta Lwowska”. Nr 143, s. 4, 16 czerwca 1934.
  6. ↑ Julian Emil Berenhaut. zolnierze-niepodleglosci.pl. [dostęp 2026-04-04].
  7. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. IV. Gimnazyum we Lwowie za lata szkolne 1914/15 i 1915/16. Lwów: 1916, s. 11. [dostęp 2026-04-04].
  8. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum IV. we Lwowie za rok szkolny 1916/17. Lwów: 1917, s. 10, 12. [dostęp 2026-04-04].
  9. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum IV. we Lwowie za rok szkolny 1917/18. Lwów: 1918, s. 11, 22. [dostęp 2026-04-04].
  10. ↑ Janicki 1993 ↓, s. 139, 140.
  11. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1205.
  12. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1015, 1051.
  13. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1158, 1192.
  14. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1088.
  15. ↑ Awiza. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 123, s. 691, 21 listopada 1924.
  16. 1 2 3 4 Janicki 1993 ↓, s. 139.
  17. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 736.
  18. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 715.
  19. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 1016.
  20. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 982.
  21. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 328, 819.
  22. 1 2 3 Rocznik Oficerski 1939 ↓, s. 371.
  23. ↑ Rocznik Oficerski 1939 ↓, s. 478.
  24. 1 2 Emil Niedźwirski. listakrzystka.pl. [dostęp 2026-04-04].
  25. ↑ Janicki 1993 ↓, s. Fotografie.
  26. ↑ Wszystko dla Orląt. filmpolski.pl. [dostęp 2026-04-04].
  27. ↑ Janicki 1993 ↓, s. 141.
  28. ↑ Emil Niedźwirski. niebieskaeskadra.pl. [dostęp 2026-04-04].
  29. ↑ Fundusz im. E. Niedźwirskiego. umw.edu.pl. [dostęp 2026-04-04].
  30. ↑ M.P. z 1932 r. Nr 92, poz. 124 (ISAP).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.