Enrico Toti
 | |
| Civile | |
| Data i miejsce urodzenia |
20 sierpnia 1882 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
6 sierpnia 1916 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1897–1905, |
| Siły zbrojne |
|
| Jednostki | |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
 | |
Enrico Toti (ur. 20 sierpnia 1882 w Rzymie, zm. 6 sierpnia 1916 w Monfalcone) – włoski żołnierz, pracownik kolei, kolarz-amator, bohater I wojny światowej.
Życiorys
Urodził się i wychował w San Giovanni, popularnej dzielnicy Rzymu. Jego ojcem był Nicola Toti, kolejarz z Cassino, a matką Semira Calabresi, pochodzącą z Palestriny. W 1897 roku, mając zaledwie 15 lat, Enrico został przyjęty do załogi okrętu szkolnego „Ettore Fieramosca”, następnie przeniósł się na pancernik „Emanuele Filiberto”, a ostatecznie na krążownik „Coatit”. W 1904 roku brał udział w starciach na Morzu Czerwonym z piratami, którzy grasowali u wybrzeży włoskiej kolonii Erytrei. Po odejściu ze służby w 1905 roku Toti został zatrudniony przez Koleje Państwowe jako palacz[1].
27 marca 1908 roku, pracując przy smarowaniu lokomotywy, która zatrzymała się na stacji Colleferro, aby podłączyć ją do innej lokomotywy i uzupełnić wodę, Toti poślizgnął się, gdy obie maszyny były w ruchu. Jego lewa noga została unieruchomiona i zmiażdżona przez koła. Toti został natychmiast zabrany do szpitala, gdzie amputowano mu kończynę na wysokości miednicy. Po utracie pracy Toti poświęcił się różnym zajęciom, w tym realizacji kilku drobnych wynalazków, które obecnie znajdują się w Rzymie, w Muzeum Historycznym Bersalierów[2].
W 1911 roku, jadąc na rowerze na jednej nodze, udał się do Paryża, a następnie przez Belgię, Holandię i Danię dotarł do Finlandii i Laponii. Stamtąd, przez Rosję i Polskę, wrócił do Włoch w czerwcu 1912 roku. W styczniu 1913 roku ponownie udał się na wyprawę rowerową, tym razem w Egipcie; z Aleksandrii dotarł do granicy z Sudanem, gdzie władze brytyjskie, uznając jego plan podróży za zbyt niebezpieczny, nakazały mu przerwać wyprawę i odesłały go do Kairu, skąd wrócił do Włoch[2].
I wojna światowa
Kiedy wybuchła wojna między Włochami a Austro-Węgrami, Toti próbował zgłosić się na ochotnika do armii włoskiej, ale nie został przyjęty z powodu swojego kalectwa. Niezrażony tym, sam dotarł na linię frontu na rowerze i służył jako niepobierający żołdu, niezarejestrowany „ochotnik cywilny” przydzielony do kilku jednostek. Zmuszony do opuszczenia strefy walk i powrotu do domu przez Karabinierów, Toti uparcie powracał na front, aż w końcu udało mu się dołączyć (wciąż nieoficjalnie) do 3. batalionu rowerowego bersalierów. Zginął w szóstej bitwie nad Isonzo. Śmiertelnie ranny w starciu, rzucił w przeciwnika swoją kulą. Zanim upadł na ziemię, krzyknął: „Nun moro io!” (co w dialekcie romanesco oznacza „Nie umieram!”)[1].
Pamięć
Został pośmiertnie odznaczony Złotym Medalem Waleczności Wojskowej (najwyższe włoskie odznaczenie za męstwo) przez króla Wiktora Emanuela III, z uzasadnieniem:
Ochotnik, pomimo braku lewej nogi, po wypełnieniu ważnej służby w kwietniowych bitwach pod Wzgórzem 70 (na wschód od Selz), 6 sierpnia, w bitwie, która doprowadziła do zdobycia Wzgórza 85 (na wschód od Monfalcone) śmiało rzucił się na nieprzyjacielski okop, kontynuując walkę z zapałem, mimo że został już dwukrotnie ranny. Śmiertelnie trafiony trzecią kulą, z heroicznym uniesieniem rzucił we wroga kulą [ortopedyczną] i zginął, całując pióro na swym kapeluszu, ze stoicyzmem godnym tej wybitnie włoskiej duszy. Monfalcone, 6 sierpnia 1916 roku[2]
Dwa okręty podwodne włoskiej marynarki wojennej otrzymały imię Enrico Totiego:
- „Enrico Toti”, okręt podwodny typu Balilla, zbudowany dla Regia Marina w 1925 roku. Zatopił HMS „Triad” w 1940 roku[3]
- „Enrico Toti”, okręt podwodny typu Enrico Toti, zbudowany w 1968 roku dla Marina Militare, zachowany jako okręt-muzeum w Mediolanie[4].
W mieście San Cesareo pod Rzymem znajduje się ulica nazwana na jego cześć „Via Enrico Toti”[5].
Przypisy
- 1 2 3 Enrico Toti. Storia e leggenda. alpinimilanocentro.it. [dostęp 2025-08-24]. (wł.).
- 1 2 3 Bersagliere Volontario Enrico Toti. esercito.difesa.it. [dostęp 2025-08-24]. (wł.).
- ↑ Cristiano D'Adamo: R.Smg. ENRICO TOTI. regiamarina.net. [dostęp 2025-08-24]. (ang.).
- ↑ Submarine S 506 Enrico Toti. museoscienza.org. [dostęp 2025-08-24]. (ang.).
- ↑ San Cesareo (RM) Via Enrico Toti. tuttocitta.it. [dostęp 2025-08-24]. (wł.).