Equisetites

Equisetites arenaceus z triasu (kajpru) Ilsfeld w Niemczech – skamieniałości różnych części rośliny: kłącza (z prawej u góry), pochew liściowych (z lewej u dołu) i szczytowej części pędu (z prawej u dołu). Okazy z Muschelkalkmuseum Ingelfingen

Equisetites Sternb. – kopalny rodzaj z rodziny skrzypowatych, którego nazwa odwołuje się do współczesnego skrzypu (Equisetum).

Charakterystyka

Equisetites arenaceus (okaz z Museum am Lowentor w Stuttgarcie)

Equisetites jest rodzajem niejednolitym[1]. Najczęściej nazwy tej używa się – zgodnie z oryginalnym ujęciem Sternberga[2] – dla gatunków kopalnych, zbliżonych do przedstawicieli rodzaju Equisetum, dla których jednak nie można potwierdzić wszystkich cech diagnostycznych dla tego ostatniego (innymi słowy, przynależność tych gatunków do współczesnego rodzaju jest prawdopodobna)[3][4]. Ujęcie takie sformalizował francuski paleobotanik Édouard Boureau[5]. Rewizja flory angielskiego wealdu (dolna kreda) doprowadziła do konkluzji, że wśród ówczesnych przedstawicieli rzędu skrzypowców były już gatunki dzisiejszego rodzaju Equisetum (Equisetum burchardtii Dunker), gatunki wykazujące spore różnice w porównaniu z dzisiejszym rodzajem [Equisetites lyellii (Mantell) Seward] oraz gatunki zbyt słabo znane, by zdecydować (Equisetites yokoyamae Seward)[6]. Z kolei analiza kladystyczna rzędu skrzypowców sytuuje rodzaj Equisetites poza rodzajem Equisetum, choć w jego bliskości, jednak analiza ta uwzględnia tylko jeden gatunek (Equisetites arenaceus), który w dodatku nie jest typem rodzaju[7]. Przynajmniej niektóre gatunki rodzaju Equisetites różnią się od Equisetum tym, że w węzłach żebra łodygi zmieniają położenie[8][9].

Gatunki

Typem nomenklatorycznym rodzaju jest Equisetites muensteri Sternb. z triasu (kajpru) Niemiec; gatunek ten występuje również w Polsce[5]. Najlepiej rozpoznanym gatunkiem jest triasowy Equisetites arenaceus (Jaeger) Schenk[4].

Najstarszym pewnym przedstawicielem tego rodzaju jest Equisetites sp. z wczesnego permu Teksasu[10], jednak pod tą nazwą rodzajową opisywano również słabo zachowane wcześniejsze (karbońskie, dokładniej westfalskie) szczątki roślinne[1].

Większość szczegółowo opisanych gatunków rodzaju Equisetites jest wieku triasowego lub jurajskiego[5]. W środkowojurajskiej florze Grojca pod Krakowem (zwanej florą glinek ogniotrwałych) występują dwa gatunki, Equisetites lateralis (Phillips) Gould i Equisetites cf. columnaris (Brongniart) Phillips[11].

Przypisy

  1. 1 2 Thomas N. Taylor, Edith L. Taylor, Michael Krings, Paleobotany: the biology and evolution of fossil plants, wyd. 2nd ed, Amsterdam Boston: Academic Press, 2009, ISBN 978-0-12-373972-8 [dostęp 2025-10-28].
  2. ↑ Kašpar Šternberg i inni, Versuch einer geognostisch-botanischen Darstellung der Flora der Vorwelt, Leipzig und: In Kommission im Deutschen Museum, 1820 [dostęp 2025-10-28].
  3. ↑ Liliana Villar de Seoane, Equisetites pusillus sp. nov. from the Aptian of Patagonia, Argentina, „Revista del Museo Argentino de Ciencias Naturales”, 7 (1), 2005, s. 43–49, ISSN 1853-0400 [dostęp 2025-10-28] (hiszp.).
  4. 1 2 K. -P. Kelber, J.H.A. van Konijnenburg-van Cittert, Equisetites arenaceus from the Upper Triassic of Germany with evidence for reproductive strategies, „Review of Palaeobotany and Palynology”, 100 (1), 1998, s. 1–26, DOI: 10.1016/S0034-6667(97)00061-4, ISSN 0034-6667 [dostęp 2025-10-28].
  5. 1 2 3 Édouard Boureau, Traité de Paléobotanique. Tome III: Sphenophyta et Noeggerathiophyta., Paris: Masson, 1964, s. 544.
  6. ↑ Joan Watson, David J. Batten, A revision of the English Wealden flora, II. Equisetales, „Bulletin of the British Museum (Natural History) Geology”, 46, 1990, s. 37–60.
  7. ↑ Andrés Elgorriaga, Ignacio H. Escapa, Gar W. Rothwell, Alexandru M.F. Tomescu, N. Rubén Cúneo, Origin of Equisetum: Evolution of horsetails (Equisetales) within the major euphyllophyte clade Sphenopsida, „American Journal of Botany”, 105 (8), 2018, s. 1286–1303, DOI: 10.1002/ajb2.1125, ISSN 1537-2197 [dostęp 2025-10-28] (ang.).
  8. ↑ Silvia Gnaedinger, Alejandra S. Villalva, Ana María Zavattieri, Triassic Equisetites lateralis Phillips with strobilus in organic connection from Patagonia of Argentina and endophytic oviposition insect scars, „Review of Palaeobotany and Palynology”, 317, 2023, s. 104964, DOI: 10.1016/j.revpalbo.2023.104964, ISSN 0034-6667 [dostęp 2025-10-29].
  9. ↑ Jiří Kvaček, Andrej Čerňanský, Early Cretaceous Equisetites from Slovakia, „Palaeobiodiversity and Palaeoenvironments”, 104 (2), 2024, s. 237–243, DOI: 10.1007/s12549-023-00596-w, ISSN 1867-1608 [dostęp 2025-10-29] (ang.).
  10. ↑ William A. Dimichele, Johanna H.A. van Konijnenburg-van Cittert, Cynthia V. Looy, Dan S. Chaney, Equisetites from the Early Permian of North-Central Texas, „New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin”, 30, 2005, s. 56–59.
  11. ↑ Agata Jarzynka, Grzegorz Pacyna, Fossil flora of Middle Jurassic Grojec clays (southern Poland). Raciborski’s original material reinvestigated and supplemented. I. Sphenophytes, „Acta Palaeobotanica”, 55 (2), 2015, s. 149–181.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.