Equisetum bogotense
 | |
| Systematyka[1][2] | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Podkrólestwo | |
| Nadgromada | |
| Gromada | |
| Klasa | |
| Podklasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
Equisetum bogotense |
| Nazwa systematyczna | |
| Equisetum bogotense Kunth F.W.H.von Humboldt, A.J.A.Bonpland & C.S.Kunth, Nov. Gen. Sp. 1: 42 (1816)[3] | |
Equisetum bogotense – gatunek z rodziny skrzypowatych. Występuje w Ameryce Środkowej (tylko w Kostaryce i Panamie) oraz w zachodniej Południowej na obszarze Wenezueli i Kolumbii po Boliwię, Chile i Argentynę[3]. Wykorzystywany jest jako roślina lecznicza[3].
Morfologia
- Łodygi
- Zwykle do 0,2–0,5 m wysokości (rzadko do 1 m[4]) i 1–2 mm średnicy, pełne wewnątrz[5]. Łodygi z 5–6 kanciastymi żeberkami[4]. Rozgałęzienia nieregularne w okółkach, z czterema żeberkami[5].
- Liście
- Zrośnięte w pochwę liściową z krótkimi brązowymi ząbkami[5].
- Kłosy zarodnionośne
- Na końcach łodyg często obecne, rozwijają się na wyraźnych szypułkach[5]. Są tępo zakończone[4].
Biologia i ekologia
Geofit kłączowy[3]. Rośnie na wilgotnej glebie, wśród skał, zwykle w miejscach otwartych, na brzegach rowów, strumieni, rzek. Bliżej równika częściej występuje na obszarach górskich na wysokości powyżej 2000 m n.p.m. sięgając do rzędnej 4200 m n.p.m.[5] Dalej od równika, w Chile rośnie głównie w dolinach, w niższych położeniach. Gatunek nie toleruje mrozów[6].
Systematyka
Jest gatunkiem bazalnym w obrębie rodzaju skrzyp Equisetum. Wyodrębnił się w czasie radiacji mającej miejsce w jurze wczesnej wraz z gatunkami znanymi tylko z zapisu kopalnego (E. thermale, E. laterale) oraz przodkiem wszystkich pozostałych skrzypów współczesnych, których różnicowanie nastąpiło znacznie później (w kredzie, eocenie i pliocenie)[7]. Ze względu na izolowaną pozycję systematyczną w obrębie rodzaju wyodrębniany jest w monotypowy podrodzaj Paramochaete[8].
Przypisy
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-10-28] (ang.).
- ↑ The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.
- 1 2 3 4 Equisetum bogotense Kunth, [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-10-28].
- 1 2 3 Equisetum bogotense Kunth, [w:] Flora Mesoamericana [online], tropicos.org [dostęp 2025-10-28].
- 1 2 3 4 5 Hickey Ralph James, Øllgaard Benjamin, Stolze Robert G., Tryon Rolla M., Pteridophyta of Peru. Part VI, Chicago: Field Museum of Natural History, 1994, s. 15-16.
- ↑ Equisetum bogotense, [w:] ChileFlora [online], chileflora.com [dostęp 2025-10-28].
- ↑ Andrés Elgorriaga, Ignacio H. Escapa, Gar W. Rothwell, Alexandru M. F. Tomescu, N. Rubén Cúneo. Origin of Equisetum: Evolution of horsetails (Equisetales) within the major euphyllophyte clade Sphenopsida. „American Journal of Botany”. 105, 8, s. 1286– 1303, 2018. DOI: 10.1002/ajb2.1125.
- ↑ Maarten J M Christenhusz i inni, Phylogenetics, classification and typification of extant horsetails (Equisetum, Equisetaceae), „Botanical Journal of the Linnean Society”, 189 (4), 2019, s. 311–352, DOI: 10.1093/botlinnean/boz002.