Erotic horror

Horror erotyczny, także erotic horror, horror erotica lub dark erotica – odmiana beletrystyki, w której elementy zmysłowe lub seksualne łączą się z motywem grozy lub z elementami fabularnymi o charakterze przerażającym, których celem jest wywołanie pobudzenia seksualnego^[1]. Może zawierać elementy fantastyczne. Zwykle dotyczy literatury, filmu lub gier wideo.

Ero guro (エログロ), znane również po prostu jako guro, jest japońskim gatunkiem sztuki erotycznej, który koncentruje się na połączeniu erotyzmu z elementami groteski i horroru^[2]. Wywodząc się z subkultury ero guro nansensu okresu Shōwa^[3], po raz pierwszy zyskało popularność w japońskiej literaturze popularnej w latach 20. i 30. XX wieku. Gatunek ten często zawiera brutalne sceny, takie jak dekapitacja, rozczłonkowanie, wytrzewienie czy makabryczne przedstawienia oczu i ciał.

Po zbrodni Sada Abe z 1936, kiedy to kobieta udusiła i okaleczyła swojego kochanka dla przyjemności seksualnej, media związane z ero guro spotkały się z cenzurą^[4][5]. Tego rodzaju erotyka odrodziła się po II wojnie światowej w okresie Postwar Japan, szczególnie w mandze^[6]. Późniejsze podgatunki hentai były inspirowane ero guro, w tym hentai z motywem macek^[7]. W XXI wieku guro hentai zyskało popularność w Stanach Zjednoczonych^[8].

Feministki podchodziły z rezerwą do erotycznego horroru, ponieważ zarówno erotyka, jak i groza były w dużej mierze domenami zdominowanymi przez tzw. „męskie spojrzenie”^[9]. Pornografia i erotyka, przedstawiane z perspektywy niefeministycznej, często koncentrują się na przymuszaniu kobiet do podejmowania aktywności seksualnej bez ich zgody. Ponadto takie media, zawierające motywy gwałtu, potworne sceny seksualne lub przedstawiające relacje oparte na nierównowadze władzy w heteroseksualnych układach często nie są akceptowane przez badaczki i aktywistki feministyczne. Współczesny kobiecy horror ukazuje jednak odmienne podejście: celebruje erotykę i łączy ją z grozą jako sposób na wyrażenie tego, co jednocześnie przeraża i pobudza kobiety, bez ryzyka społecznych sankcji, przy podkreśleniu autonomii i wolności wyboru seksualnego^[9].

Autorki i odbiorczynie feministycznych utworów tego typu wykorzystują je do wyrażania siebie jednocześnie jako podmiotu i przedmiotu danej fantazji. Teksty tego typu często przedstawiają relacje z potworami, takimi jak wampiry czy wilkołaki, jak również reinterpretacje istniejących baśni, w których bohaterki przejmują kontrolę nad własnym losem seksualnym. Takie relacje romantyczne stanowią sposób przedstawienia przekroczenia granic między „człowiekiem” a „potworem” oraz służą jako forma celebracji różnorodności i odmienności^[9].

Choć wampir tradycyjnie bywa interpretowany jako męski drapieżnik polujący na kobiety^[10], współczesne erotyczne opowieści o wampirzycach często mają charakter transgresyjny – kobiety w tych narracjach nie podporządkowują się oczekiwaniom dotyczącym małżeństwa, seksualnej wolności czy heteroseksualnego pożądania, i mogą być interpretowane jako w pełni feministyczne. W wielu z tych historii pojawia się motyw wampirzycy-lesbijki^[11].

W latach 70. erotyczne filmy o lesbijkach-wampirzycach (takie jak Twins of Evil Johna Hougha z 1971) przedstawiały tożsamość lesbijską i wampiryzm jako nierozerwalnie powiązane, a widzowie postrzegali oba te elementy jako przerażające. Erotyczny horror wampiryczny o tematyce lesbijskiej jest gatunkiem zróżnicowanym, w którym tożsamości lesbijskie są konstruowane na różne sposoby: jako członkostwo w „siostrzanej wspólnocie”, relacje oparte na przemocy seksualnej, sadomasochizm lub poprzez podział na role butch i femme^[11]. Współczesny lesbijski erotyczny horror przekracza popularne wyobrażenia na temat tego, jak może wyglądać „właściwe” pożądanie seksualne, i celebruje różnorodność^[11].

Monster erotica, znana również jako „monster porn”^[12], jest gatunkiem sztuki erotycznej lub pornografii, który przedstawia kontakty seksualne między ludźmi a potworami. Typowe istoty występujące w tym gatunku obejmują dinozaury^[13] oraz zombie^[14], a także stworzenia folklorystyczne lub mityczne, takie jak kryptydy^[12], wampiry czy wilkołaki^[9].

Monster erotica jest zazwyczaj przedstawiana jako odmienna od zoofilii, ponieważ występujące w niej potwory są często inteligentne i zdolne do świadomego myślenia; mimo to w tym gatunku nierzadko pojawiają się sceny gwałtu wobec ludzi^[12]. Po doniesieniach medialnych z 2013, według których tego typu książki często zawierały sceny gwałtu, kazirodztwa i zoofilii, różni internetowi sprzedawcy usunęli ze swoich platform setki samodzielnie publikowanych książek o tej tematyce^[12]. Monster erotica występuje również w mediach japońskich, np. jako hentai z elementem macek^[7]. Gatunek ten bywa także wykorzystywany w sposób komediowy lub ironiczny, jak w twórczości Chucka Tingle^[15].

Wampiry są uznawane za ikony erotycznego horroru od samego początku istnienia tego gatunku, szczególnie w powieści Dracula Brama Stokera, która zawiera wyraźne wątki kobiecej seksualności oraz podglądactwa^[16]. W różnych wariantach opowieści o wampirach są one konsekwentnie opisywane jako istoty atrakcyjne i seksualnie pociągające dla ludzi. Ukąszenia i akt wysysania krwi często przedstawiane są jako doświadczenia przyjemne i o charakterze seksualnym; jak zauważa Violet Fenn w swojej analizie karmienia wampira w Draculi: „krew i pożądanie są jednym”^[17]. Również zabicie wampira bywa interpretowane jako czynność o silnym nacechowaniu seksualnym, ponieważ wymaga przebicia jego serca kołkiem, co bywa odczytywane jako forma penetracji. Andrew Green w swojej analizie wskazuje, że język użyty przez Stokera do opisania śmierci wampirzycy Lucy Westenry przypomina język stosowany do opisu orgazmu^[16].

Horror erotyczny wywarł wpływ na kino grozy hiszpańskie^[18], francuskie^[19] oraz amerykańskie. Twórczość Jean Rollin, taka jak Le Viol du Vampire oraz Fascination, jest uznawana za klasyczny przykład filmów z tego gatunku, łączących silnie nacechowane seksualnie obrazy z elementami gore^[19].

W kinie amerykańskim również pojawiły się znaczące serie filmowe z pogranicza erotycznego horroru, takie jak Candyman^[20]. Przykładem brytyjskiej serii filmów tego nurtu jest Hellraiser^[21]. Filmy z franczyzy Obcy zawierają wyraźne motywy erotyczne, a projekt Ksenomorfa autorstwa H. R. Gigera łączy zarówno falliczne, jak i wulwiczne formy wizualne, które interpretowano jako symbol patriarchalnego poczucia winy, a także odniesienia do seksu, gwałtu i ciąży^[22].

Filmy z nurtu body horror, takie jak Zbrodnie przyszłości^[23] oraz Titane^[24], bywają również porównywane do erotycznego horroru^[25].