Erwin Bumke

Erwin Bumke

Pełne imię i nazwisko	Erwin Konrad Eduard Bumke
Data i miejsce urodzenia	7 lipca 1874 Słupsk
Data i miejsce śmierci	20 kwietnia 1945 Lipsk
Przewodniczący Sądu Najwyższego Rzeszy Niemieckiej
Okres	od 1 kwietnia 1929 do 20 kwietnia 1945
Przynależność polityczna	DNVP do 1933 NSDAP od 1937
Poprzednik	Walter Simons
Następca	urząd zniesiono
Odznaczenia

Erwin Konrad Eduard Bumke (ur. 7 lipca 1874 w Słupsku, zm. 20 kwietnia 1945 w Lipsku)^[1] – niemiecki prawnik, ostatni przewodniczący Sądu Najwyższego Rzeszy Niemieckiej^[2].

Rola Bumkego nabrała kluczowego znaczenia prawnego po śmierci prezydenta Rzeszy Paula von Hindenburga w sierpniu 1934. Zgodnie z pierwotnym tekstem Konstytucji weimarskiej (art. 51), w przypadku śmierci prezydenta Rzeszy lub trwałej niezdolności do pełnienia urzędu, jego uprawnienia tymczasowo przejmował kanclerz Rzeszy. Jednak poprawka do konstytucji z grudnia 1932 zmieniła ten przepis. Została ona uchwalona w okresie niestabilności i była motywowana obawami elit konserwatywnych, które wiedziały, że Hindenburg prawdopodobnie nie pożyje już długo. Zgodnie z nowym brzmieniem, uprawnienia prezydenta tymczasowo przejmował przewodniczący Sądu Najwyższego Rzeszy^[3]. Było to celowe prawne zabezpieczenie mające uniemożliwić Adolfowi Hitlerowi, gdyby ten został kanclerzem (co faktycznie stało się w styczniu 1933), automatyczne przejęcie pełni władzy nad armią i państwem. Po uchwaleniu ustawy o pełnomocnictwach i delegalizacji wszystkich partii poza NSDAP, uprawnienie prezydenta do odwołania kanclerza było jedynym legalnym mechanizmem, za pomocą którego Hitler mógł zostać usunięty z urzędu. Hitler doskonale zdawał sobie sprawę, że to uprawnienie stanowi ostatnią przeszkodę dla jego nieograniczonej władzy. Aby uniemożliwić Bumkemu, jako osobie apolitycznej, a przynajmniej niepowiązanej bezpośrednio z NSDAP, tymczasowe przejęcie obowiązków prezydenta (i ewentualne odwołanie Hitlera), rząd Hitlera wprowadził 1 sierpnia 1934 - zaledwie kilka godzin przed śmiercią Hindenburga - Ustawę o Naczelniku Rzeszy Niemieckiej (Gesetz über das Staatsoberhaupt des Deutschen Reiches). Ustawa ta połączyła urzędy prezydenta i kanclerza, tworząc nowy urząd pod nazwą „Wódz i Kanclerz Rzeszy” (Führer und Reichskanzler) i nadając ten tytuł Adolfowi Hitlerowi. Uchwalenie tej ustawy naruszyło art. 2 ustawy o pełnomocnictwach, który wyraźnie zabraniał rządowi uchwalania ustaw, które mogłyby wpływać na uprawnienia lub likwidować instytucje: Reichstagu, Reichsratu oraz prezydenta Rzeszy^[4]. Hitler spodziewał się, że Bumke nie uzna likwidacji urzędu prezydenta i będzie próbował skorzystać z uprawnienia do odwołania kanclerza. Reżim był przygotowany na stłumienie ewentualnego oporu siłą. Jednak Bumke nie wyraził sprzeciwu wobec tej uzurpacji władzy, co było dla środowiska nazistowskiego ogromnym szokiem^[2].

23 grudnia 1933 Bumke uniewinnił bułgarskich komunistów oskarżonych o podpalenie Reichstagu^[2].

W okresie rządów NSDAP często wydawał wyroki uznawane dziś za niesprawiedliwe i z tego powodu jego portret nie widnieje wśród podobizn byłych przewodniczących Sądu Najwyższego Rzeszy Niemieckiej w Bundesgerichtshof w Karlsruhe^[2].

20 kwietnia 1945, w dniu urodzin Hitlera i dwa dni po wkroczeniu sił armii amerykańskiej do Lipska, Bumke popełnił samobójstwo^[2].