Etka Daum

Etka Daum, właściwie Estera Daum, po ślubie Estera Frenkel (ur. 5 sierpnia 1918 w Koninie, zm. 5 grudnia 2002 w Izraelu) – polska Żydówka, sekretarka Chaima Rumkowskiego w łódzkim getcie, autorka wspomnień.

Córka Wolfa i Chawy. W latach 1932–1935 uczęszczała do Polskiej Szkoły Handlowej w Gdańsku. Następnie, w latach 1935–1936 pracowała w gdańskim przedsiębiorstwie Schaad i Woźniak, a następnie w Agencji Zbożowej Hirszhorn & Co.. 1 października 1938 roku podjęła pracę w Kampanii Eksportowej w Warszawie^[1]. Posługiwała się językiem niemieckim oraz jidysz^[2].

Po wybuchu II wojny światowej udała się do Łodzi, gdzie mieszkała jej matka. Trafiła do getta łódzkiego, gdzie w maju 1940 roku podjęła pracę w Centralnym Sekretariacie Przełożonego Starszeństwa Żydów w Łodzi Chaima Rumkowskiego, którego kierowniczką była Dora Fuchs^[1]. Była odpowiedzialna m.in. za sprawy dotyczące aprowizacji^[1][3]. Na początku 1941 roku została przez Rumkowskiego uhonorowana dyplomem uznania^[4]. 20 października 1944 roku została wywieziona z Łodzi do Oranienburga, następnie trafiła do obozu pracy w Wittenberdze, gdzie doczekała wyzwolenia w 1945 roku^[1].

Po wojnie powróciła do Łodzi, zamieszkała przy ulicy Lipowej 12. Wyszła za mąż za Izaaka Frenkla, para miała trzech synów. W 1973 roku wyjechała wraz z rodziną do Izraela^[1]. Zeznawała m.in. w procesach funkcjonariuszy Gestapo Günthera Fuchsa i Helmuta Krizonsa^[1].

Zmarła 5 grudnia 2002 roku, została pochowana w Nes Cijjona^[5].

Od początku swojej pracy zaczęła pisać dziennik. Notowała w nim informacje o pracy i wydarzeniach w sekretariacie oraz o swoim życiu osobistym od początku utworzenia getta^[2]. Ukazywała obraz skomplikowanych relacji między żydowską a niemiecką administracją getta i walki o władzę wśród tamtejszych elit^[2]. Oryginalny dziennik został przez nią ukryty na terenie getta, po wojnie nie odznalazła go^[2]. Na prośbę synów po wojnie spisała swoje wspomnienia^[2].

W 2008 roku na podstawie wspomnień Etki Daum Elżbieta Cherezińska napisała powieść pod tytułem Byłam sekretarką Rumkowskiego. Dzienniki Etki Daum^[1][2]. Przez niektórych odbiorców książka uważana jest za dziennik Daum, stanowi jednak fikcję literacką^[3].

• AdamA. Sitarek AdamA., „Otoczone drutem państwo”. Struktura i funkcjonowanie administracji żydowskiej getta łódzkiego, Łódź: Instytut Pamięci Narodowej, 2018, ISBN 978-83-8098-363-2 .