Fabryka Adama Ossera – zabytkowy kompleks przemysłowy położony przy ul. Jana Kilińskiego 222 w Łodzi.
Historia
W 1886 roku warszawski handlowiec Adam Osser otworzył w Łodzi skład bawełny. Za sprawą korzystnej koniunktury postanowił zbudować własny zakład wraz ze wspólnikami. Przędzalnia bawełny została wzniesiona w 1903 roku dla Majera Feinkinda, Alberta Jarocińskiego i Adama Ossera[2] (późniejszego honorowego radnego magistratu oraz konsula honorowego Królestwa Włoch). Przedsiębiorstwo zatrudniało 364 pracowników – po wycofaniu się wspólników kierował nim Adam Osser[2].
Po zniszczeniach I wojny światowej Osser zaciągnął kredyt i przywrócił produkcję przędzy. W 1923 roku przekształcił firmę w spółkę akcyjną o kapitale 3 milionów złotych[3].
W czasie II wojny światowej Niemcy zdemontowali maszyny włókiennicze i zaczęli produkcję części do samolotów i samochodów. Po zakończeniu wojny, w okresie PRL utrzymano ten profil produkcji, a fabryka otrzymała nazwę Fabryki Osprzętu Samochodowego „Polmo”.
Od upadku fabryki około połowy lat 90. XX. obiekty popadały w coraz większą ruinę i były rozkradane. W 1994 roku obiekty przeszły w prywatne ręce, lecz stały niezagospodarowane[3]. W 1998 r. kantor fabryki został podpalony przez nieznanych sprawców i niedługo potem wyburzony[4].
W 2018 roku spółka Starhedge S.A. będąca właścicielem obiektu zamierzała dokonać rewitalizacji fabryki Ossera i przebudowy kompleksu na funkcje biurowo-usługowe, naukowo-badawcze i hotelowe. Inwestycja nie doszła do skutku[4].
Architektura
Budynek przędzalni, stylizowany na budowlę obronną (połączenie neogotyku z secesją), stanowi jeden z przykładów przedwojennej architektury przemysłowej na terenie Łodzi.
Przed budynkiem głównym, na narożniku obecnych ulic J. Kilińskiego i S. Przybyszewskiego (formalny obecny adres: J. Kilińskiego 220), powstał – według projektu Szai Marguliesa – budynek kantoru (biura dyrekcji) fabryki. Był to najmłodszy budynek kompleksu. Od około 1923 roku mieścił się tu również konsulat honorowy Królestwa Włoch[5].
Budynek wpisany jest do rejestru zabytków pod numerem A/70 z 19 grudnia 2008[1].
nr rej. A/70 z 19.12.2008 r.[1]
51°44′43″N 19°28′40″E/51,745278 19,477778
