Fajanse z Rouen

Półmisek, pierwsza połowa XVIII w. Muzeum Narodowe w Krakowie

Fajanse z Rouen – wyroby fajansowe produkowane w Rouen od XVI do końca XVIII stulecia.

Historia potopu: Arka Noego na górze Ararat, mozaika z fajansowych płytek wykonana przez Masséota Abaquesne, 1550. Narodowe Muzeum Renesansu

Rouen i jego okolice były centrum produkcji ceramiki już w średniowieczu. Pod koniec XV wieku wielu garncarzy osiedliło się poza miastem nad Sekwaną, gdzie mieszkali również wytwórcy cegieł i kafli. Wczesne przykłady ceramiki z Rouen są pozbawione dekoracji, ale szkliwione. Miejscowy przemysł ceramiczny w sprzyjających okolicznościach ekonomicznych rozrastał się, zaś po wojnach włoskich terakota stała się popularnym elementem dekoracji architektonicznej[1]. Pierwszym znaczącym ceramikiem z Rouen był Masséot Abaquesne (zm. po 1564), znany z posadzek ceramicznych i wczesnych wyrobów fajansowych, wzorowanych na włoskich majolikach. Nie pozostawił on uczniów, a kolejne wytwórnie powstały dopiero w połowie XVII wieku[1][2][3].

Talerz z herbem rodziny Poterat w centrum, pierwsza ćwierć XVIII w. Metropolitan Museum of Art

W 1647 Edmé Poterat (zm. 1687) przejął przywilej Nicolasa Poirela na produkcję fajansu i założył manufakturę, w której początkowo naśladowano wyroby włoskie, później zaś fajanse z Nevers i Delftu, inspirowane motywami chińskimi. Syn Edmé Poterata, Louis (zm. 1696), w 1673 uzyskał przywilej na produkcję porcelany, jednak atrybucja kilku sztuk miękkiej porcelany, które miał po sobie pozostawić, pozostaje kontrowersyjna. Stopniowo w Rouen wykształcił się oryginalny styl, nazywany rayonnant (zobacz styl promienisty). Niebiesko-biała ceramika była dekorowana ornamentem lambrekinowym, wypełniającym brzegi naczynia fryzem arabeskowym, naśladującym czasem koronki, a nawet wyroby żelazne (tzw. ferronnerie) i otaczającym motyw centralny w kolorze niebieskim na tle białej polewy (w przypadku ceramiki polichromowanej, która pojawiła się pod koniec XVII wieku, motyw biały na tle barwnym)[1][2][3].

Popiersie Apolla z serii Cztery pory roku wykonanej w warsztacie Nicolasa Fouquaya, ok. 1730-40. Muzeum Wiktorii i Alberta

W 1698 po 50 latach wygasł monopol Poteratów i powstały inne warsztaty, zaś miejscowa ceramika stała się bardziej różnorodna pod względem formy i koloru. Tak samo jak inni francuscy wytwórcy ceramiki producenci z Rouen bardzo skorzystali na edykcie Ludwika XIV z 1709, nakazującym przetopienie srebrnych naczyń w królewskiej mennicy. Trzeba było je zastąpić ceramiką i to wtedy naczynia fajansowe weszły do użytku na dworze[1][2][3]. Okres pomiędzy 1720 a 1740 był apogeum przemysłu ceramicznego w Rouen, o czym świadczą takie dzieła jak popiersia czterech pór roku (1725-40) Nicolasa Fouquay czy globusy ziemski i niebiański Pierre'a Chapelle (1725, Muzeum Ceramiki w Rouen). W tym czasie inspirowano się również chińską porcelaną famille verte, dekorowaną jasnymi kolorami. Ta polichromowana ceramika jest szczególnie kojarzona z wyrobami Jean-Baptiste’a Guillibauda (zm. 1739)[1].

Żardiniera wykonana w warsztacie Jacques'a Nicolasa Levavasseur, 1770. Metropolitan Museum of Art

Około 1740 zaadaptowano styl rokokowy, w związku z czym pojawiły się scenki figuralne i tzw. motyw â la corne (z rogiem obfitości). Ok. 1775 Jacques Nicolas Levavasseur wprowadził technikę malowania naszkliwnego emaliami, zapożyczoną z manufaktur ze Strasburga i Marsylii. Zaczęto również naśladować fajanse sztrasburskie i stosować wypalanie w „małym ogniu”, pozwalające na szerszą paletę kolorów. Upadek warsztatów w Rouen przyspieszył traktat Edena-Raynevala z 1786, otwierający francuski rynek na import angielskiego fajansu delikatnego (zobacz fajans), który wyparł wyroby lokalne[1][2][3].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Yves Bottineau-Fuchs: Rouen. Grove Art Online, 14-02-2022. (ang.).
  2. 1 2 3 4 Janneau 1978 ↓, s. 243.
  3. 1 2 3 4 Dulewicz 1997 ↓, s. 413.

Bibliografia

  • Andrzej Dulewicz: Encyklopedia sztuki francuskiej: artyści, dzieła, pojęcia. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1997. ISBN 83-01-12330-3.
  • Guillaume Janneau: Encyklopedia sztuki dekoracyjnej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1978.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.