Faustin Wirkus
 | |
 Gunnery Sergeant | |
| Data i miejsce urodzenia |
16 listopada 1896 |
|---|---|
| Data śmierci |
8 października 1945 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1915−1929, |
| Siły zbrojne | |
| Główne wojny i bitwy |
okupacja Haiti |
Faustin Wirkus, Faustyn II (ur. 16 listopada 1896 w Rypinie, zm. 8 października 1945) – amerykański podoficer piechoty morskiej polskiego pochodzenia, administrator wojskowy haitańskiego okręgu (wyspy) Gonâve w latach 1926−1929 (przez lokalną ludność obwołany „królem”).
Życiorys
Faustin Wirkus urodził się 16 listopada 1896 roku w Rypinie[a]. Jako małe dziecko przeniósł się z rodzicami do Dupont w stanie Pensylwania[2]. W wieku 11 lat[3] rozpoczął pracę przy sortowaniu węgla w Pittston[2]. Rok później spotkał żołnierza piechoty morskiej powracającego z zagranicznej misji i postanowił wówczas zostać żołnierzem[3]. W kolejnych latach podjął pracę w kopalni[2].
W lutym 1915 roku opuścił rodzinne miasto bez uprzedzenia i zgłosił się w punkcie rekrutacyjnym, a pół roku później został na USS „Tennessee” wysłany na dopiero co opanowane przez USA Haiti[3].
W pierwszym roku na Haiti pełnił służbę patrolową w Port-au-Prince, ale, znudzony monotonią służby, zaczął interesować się wyspą La Gonâve. Planowany przez niego wniosek o przeniesienie na tę wyspę nie został jednak zrealizowany, gdyż wkrótce potem złamał rękę i został[4] w listopadzie 1916 roku odesłany na leczenie do USA. Po leczeniu trafił do służby na Kubie, ale z powodu kolejnego złamania ręki po raz drugi odesłano go do USA[2]. Ostatecznie w kwietniu 1919 roku wrócił na Haiti i w stopniu sierżanta objął dowództwo nad mieszanymi oddziałami amerykańsko-haitańskiej żandarmerii w regionie Perodin[4].
W marcu 1920 roku trafił na krótko na La Gonâve, gdzie brał udział w aresztowaniu Ti Memenne, oskarżonej o odprawianie rytuałów voodoo. W 1925 roku został na stałe przydzielony do służby na tej wyspie jako wojskowy administrator okręgu. W tym czasie aresztowana pięć lat wcześniej kobieta okazała się miejscową królową. Ona też rozpoznała w Faustinie reinkarnację dawnego cesarza Faustyna I, który, uciekając przed puczem na Jamajkę, obiecał mieszkańcom La Gonâve, że jeszcze powróci na wyspę[4].
Wieczorem[2] 18 lipca 1926 roku Wirkus został przez mieszkańców koronowany jako Faustin II. Dzięki uznaniu mieszkańców Wirkus skuteczniej i sprawniej administrował wyspą, która w tym czasie należała do najlepiej zarządzanych obszarów kraju pozostającego pod okupacją Stanów Zjednoczonych. Jego status wśród mieszkańców administrowanego przez niego terenu był jednak problematyczny dla amerykańskiej administracji[4], a szczególnie dla haitańskiego prezydenta, który odwiedził wyspę w 1928 roku[2]. Celem uniknięcia komplikacji dyplomatycznych został w 1929 roku odwołany do Port-au-Prince[4]. W lutym 1931 roku wystąpił z armii[2].
Popularność przyniosła mu wydana w 1929 roku[1] książka Williama B. Seabrooka „Magiczna wyspa”, której stał się głównym bohaterem. Na zamieszczony w książce adres Wirkusa dotarło wiele listów z pytaniami od Amerykanów, na które Wirkus postanowił odpowiedzieć w wydanej w 1931 roku autobiografii „Biały król La Gonâve” (The White King of La Gonave)[3][2][5]. Książka sprzedała się na świecie w 10 mln egzemplarzy[3]. Jako ekspert w dziedzinie karaibskich wierzeń prowadził wykłady poświęcone Haiti, nakręcił także film dokumentalny[4] Voodoo (1933) na temat kultury i religii voodoo.
Po wyczerpaniu zainteresowania opinii publicznej zajął się inwestycjami na giełdzie i sprzedażą ubezpieczeń. Do debaty publicznej wrócił raz, gdy w 1938 roku w jednym z czasopism wezwał rząd do interwencji przeciwko dyktatorowi Dominikany[4].
W 1939 roku powrócił do służby w piechocie morskiej[1] jako kierownik punktu rekrutacyjnego w Newark w stanie New Jersey. W lutym 1942 roku został przeniesiony do dowództwa piechoty morskiej w Waszyngtonie, a następnie do Naval Pre-Flight School w Chapel Hill[2].
Zmarł 8 października 1945 roku, po trwającej od stycznia chorobie i został pochowany na Arlington National Cemetery[2].
Życie prywatne
Podczas pobytu na Gonâve, jako władca wyspy, miał posiadać harem. Po powrocie do Stanów Zjednoczonych Ameryki ożenił się z Yulą Fuller. Para miała syna Faustina juniora, który był żołnierzem piechoty morskiej[4].
Uwagi
Przypisy
- 1 2 3 Wirkus, Faustin E. (1897–1945), [w:] Benjamin R. Beede, The War of 1898 and U.S. Interventions. An Encyclopedia, Routledge, 1994, s. 598, ISBN 978-1-136-74691-8 (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Beth Crumley, Warrant Officer Faustin Wirkus: From “Breaker Boy” to King, Marine Corps Association & Foundation, 29 sierpnia 2011 [zarchiwizowane 2015-07-17] (ang.).
- 1 2 3 4 5 Michał Staniul, Sierżant Faustin Wirkus, cesarz La Gonave, [w:] Historia [online], Wirtualna Polska, 23 kwietnia 2014, s. 1 [zarchiwizowane 2014-04-24].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Michał Staniul, Sierżant Faustin Wirkus, cesarz La Gonave, [w:] Historia [online], Wirtualna Polska, 23 kwietnia 2014, s. 2 [zarchiwizowane 2014-04-24].
- ↑ Faustin Wirkus, Taney Dudley, The White King of La Gonave, Garden City: Doubleday, Doran & Company, 1931 [dostęp 2026-06-16] (ang.).