Fedor Wesna
Fedor Wesna, Fiedor Wiesna (zm. 1393) – XIV-wieczny litewski sokolnik, namiestnik króla Władysława Jagiełły w Witebsku w latach 1392-1393[1].
Życiorys
Jego pochodzenie jest nieznane - według Olega Litkiewicza mógł być prawosławnym Rusinem pochodzenia bałtyjskiego[2]. Zyskał sławę jako nadworny sokolniczy króla Władysława Jagiełły[3]. Po śmierci Julianny twerskiej i zniesieniu księstwa witebskiego[4], którym rządziła (prawdopodobnie jako oprawą wdowią), w 1392 roku król mianował go namiestnikiem Witebska[5]. Według Jarosława Nikodema świadczyło to o doświadczeniu nowego namiestnika oraz o zaufaniu, jakim go król obdarzał. W 1393 roku[6] książę Świdrygiełło zajął Witebsk i zabił Fedora[7][8]. Według historyków książę uznawał Witebsk za należną mu część ojcowizny[5], więc wywyższenie nienależącego do Giedyminowiczów Wesny uznał za skandaliczne (tak jak niegdyś w przypadku Wojdyły)[9] oraz przede wszystkim chciał uderzyć w króla, obawiając się nadmiernych wpływów Witolda Kiejstutowicza[6]. Zabicie Wesny i zajęcie Witebska wywołało reakcję króla, który wysłał przeciw swemu bratu Witolda i Skirgiełłę, przed którymi Świdrygiełło skapitulował i został odesłany Jagielle w kajdanach do Krakowa[5].
Jan Tęgowski uznawał Wesnę za powiązanego z kniaziem Żedywidem, jednak teoria ta opierała się na błędnej transliteracji ruskiego tekstu (pomięcie tytła)[10].
Przypisy
- ↑ Lithuania Counties [online], worldleadersindex.org [dostęp 2025-11-05] (ang.).
- ↑ Oleg Litskevich, Ліцкевіч А.У. Да пытання пра рутэнізацыю балтаў ВКЛ у XIV – пачатку XV стст. // Arche. 2009, № 11-12. С. 24-80 [online] [dostęp 2025-11-05].
- ↑ Rimvydas Petrauskas, Beata Kalęba, Kształtowanie Się Instytucji Dworu Wielkoksiążęcego W Wielkim Księstwie Litewskim (koniec Xiv – Połowa Xv Wieku), „Politeja” (16), 2011, s. 155–186, ISSN 1733-6716 [dostęp 2025-11-05].
- ↑ Vitebsk regional executive committee. Official site. - History / Region / English version [online], vitebsk.vitebsk-region.gov.by [dostęp 2025-11-05] [zarchiwizowane z adresu 2008-11-21].
- 1 2 3 Tomasz Stolarczyk, NA KARUZELI ŻYCIA, CZYLI WALKI ŚWIDRYGIEŁŁY O TRON LITEWSKI W LATACH 1392-1430 [online].
- 1 2 Jarosław Nikodem, Bunt Świdrygiełły w Witebsku, s. 8-14.
- ↑ Antoni (1852-1930) Prochaska, Król Władysław Jagiełło. T. 1, Kraków : Akademia Umiejętności : nakładem Funduszu N. Bucewicza, 1908, s. 102-103 [dostęp 2025-11-05].
- ↑ Tadeusz Kasabula, POCZĄTKI KOŚCIOŁA KATOLICKIEGO ŁACIŃSKIEGO NA BIAŁORUSI [online].
- ↑ Szymon Drej, Bohater dwóch narodów [online], s. 73.
- ↑ Sergiej Polechow, Poręczenie za kniazia Żedywida a wydarzenia lat 1392–1393 w Wielkim Księstwie Litewskim, „Zapiski Historyczne”, lxxxv (3), 2020, s. 71–104, DOI: 10.15762/ZH.2020.27, ISSN 2449-8637 [dostęp 2025-11-05] [zarchiwizowane z adresu 2025-07-16].